29-hadis. Jannatga olib boruvchi amal va tilning xavfi
Muoz ibn Jabal roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Men: „Ey Allohning Rasuli, meni jannatga kiritib, do‘zaxdan uzoqlashtiradigan amaldan xabar bering“, dedim. U zot dedilar: „Sen katta narsa haqida so‘rading. Lekin Alloh kimga oson qilsa, unga osondir: Allohga hech narsani sherik qilmay ibodat qilasan, namozni to‘kis ado etasan, zakot berasan, Ramazon ro‘zasini tutasan va Baytni haj qilasan“.»
«So‘ng dedilar: „Senga yaxshilik eshiklarini ko‘rsatmaymi? Ro‘za — qalqon. Sadaqa gunohni xuddi suv olovni o‘chirgandek o‘chiradi. Kishining tun yarmidagi namozi ham“. So‘ng u zot: «Ularning yonboshlari o‘rinlaridan yiroq bo‘ladi...» oyatini «...qilib o‘tgan amallariga mukofot sifatida» degan joyigacha o‘qidilar (Sajda surasi, 16–17-oyatlar).»
«So‘ng dedilar: „Senga ishning boshi, ustuni va cho‘qqisi haqida xabar bermaymi?“ Men: „Ha, ey Allohning Rasuli“, dedim. U zot dedilar: „Ishning boshi — islom, ustuni — namoz, cho‘qqisi — jihod“. So‘ng dedilar: „Senga bularning hammasining asosini aytmaymi?“ Men: „Ha, ey Allohning Rasuli“, dedim. U zot tillarini ushlab: „Mana buni tiy“, dedilar.»
«Men: „Ey Allohning Nabiysi, biz gapirgan gaplarimiz uchun ham javobgar bo‘lamizmi?“ dedim. U zot dedilar: „Onang seni yo‘qotgur, ey Muoz! Odamlarni do‘zaxga yuzlari (yoki burunlari) bilan tushiradigan narsa tillarining hosilidan boshqa narsami?!“»
Manba: Termiziy rivoyati. Termiziy: «Hasan sahih hadis», degan.
«Onang seni yo‘qotgur» — arablarda ajablanish yoki e’tiborni tortish uchun aytiladigan ibora, so‘zma-so‘z qarg‘ish emas. Hadisda ibodatlar tartib bilan ko‘rsatilgan: avval farzlar, so‘ng nafl amallar, keyin dinning «tanasi»: bosh, ustun, cho‘qqi.
Lekin eng og‘ir ogohlantirish tilga tegishli: yolg‘on, g‘iybat, haqorat, bo‘hton — bularning hammasi «til hosili». Bugun «til»ga yozilgan xabarlar va izohlar ham kiradi. Gapirish yoki yozishdan oldin bir lahza o‘ylash ko‘p gunohdan saqlaydi.