4-hadis. Inson yaratilishi va taqdir
Abu Abdurahmon Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rost so‘zli va tasdiqlangan zot — Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizga shunday so‘zlab berdilar: „Sizlardan har biringizning yaratilishi onasining qornida qirq kun nutfa holida jamlanadi, so‘ng shuncha muddat alaqa (laxta) bo‘ladi, so‘ng shuncha muddat muzg‘a (bir parcha et) bo‘ladi. So‘ng unga farishta yuboriladi, u unga ruh puflaydi va to‘rt narsani: rizqini, ajalini, amalini va baxtsiz yoki baxtli ekanini yozishga buyuriladi.“»
«„Undan o‘zga iloh bo‘lmagan Allohga qasamki, sizlardan biringiz jannat ahlining amalini qiladi, hatto u bilan jannat orasida bir gazdan boshqa masofa qolmaydi, so‘ng unga yozilgan narsa o‘tib ketadi-da, do‘zax ahlining amalini qiladi va unga kiradi. Sizlardan biringiz esa do‘zax ahlining amalini qiladi, hatto u bilan do‘zax orasida bir gazdan boshqa masofa qolmaydi, so‘ng unga yozilgan narsa o‘tib ketadi-da, jannat ahlining amalini qiladi va unga kiradi“».
Manba: Buxoriy va Muslim rivoyati.
Bu hadis insonning ona qornidagi yaratilish bosqichlarini va har bir insonning taqdiri Alloh ilmida avvaldan ma’lum ekanini bildiradi. Lekin bu «baribir yozilgan, harakat qilishning keragi yo‘q» degani emas: Alloh bilishi bizni majburlamaydi, biz o‘z tanlovimiz uchun javob beramiz.
Hadisning amaliy saboqi — ishning oxiri muhimligi. Hech kim o‘z amaliga mag‘rurlanmasin, hech kim boshqani ham «bu tuzalmaydi» deb hukm qilmasin. Hayotning oxirigacha yaxshilik yo‘lida sobit turishni Allohdan so‘rash kerak.