Da Vinchi kodi — qisqacha

Den Braun — amerikalik yozuvchi, Nyu-Xempshir shtatida tug‘ilgan. Yozuvchi bo‘lishdan oldin u o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. Uning birinchi romanlari, jumladan «Raqamli qal’a», boshida unchalik ko‘p o‘quvchi topmagan. Ammo 2003 yilda chiqqan «Da Vinchi kodi» butun dunyoda haqiqiy hodisaga aylandi.

Kitob nashr etilgan zahoti bestsellerlar ro‘yxatining eng yuqorisiga chiqib, uzoq vaqt u yerda qoldi. U o‘nlab tillarga tarjima qilindi va o‘n millionlab nusxada sotildi. 2006 yilda roman asosida Ron Xovard rejissyorligida film suratga olindi, bosh rolni Tom Xenks ijro etdi. Kitob Parij va Londondagi joylarga sayyohlar oqimini keltirib chiqardi: odamlar Luvr, qadimiy cherkov va soborlarni romandagi qahramonlar izidan ziyorat qila boshladi.

Romanning bosh qahramoni — Garvard universitetining ramzlar mutaxassisi Robert Lengdon. Bu Lengdon ishtirok etgan ikkinchi roman: undan oldin u «Farishtalar va iblislar» kitobida paydo bo‘lgan. Keyinchalik Braun Lengdon haqida yana bir necha roman yozdi.

Kitob nega bunchalik mashhur bo‘ldi? Birinchidan, u tez sur’atli triller: voqealar taxminan bir kecha va kun ichida bo‘lib o‘tadi, har bir bob yangi sir bilan tugaydi. Ikkinchidan, u o‘quvchini san’at, tarix, me’morchilik va jumboqlar olamiga olib kiradi: Leonardo da Vinchi rasmlari, qadimiy ramzlar, raqamlar ketma-ketligi, anagrammalar. Uchinchidan, roman diniy tarix haqidagi juda bahsli g‘oyalarni ko‘targani uchun katta munozara va hatto norozilik uyg‘otdi — va bu ham unga qiziqishni oshirdi.

Kitobni o‘qishda muhim bir narsani yodda tutish kerak. Romanning boshida muallif ayrim tashkilotlar, san’at asarlari va hujjatlar haqidagi ma’lumotlar haqiqiy ekanini ta’kidlaydi. Ammo ko‘plab tarixchilar, san’atshunoslar va diniy olimlar kitobdagi tarixiy da’volarning katta qismini asossiz yoki noto‘g‘ri deb tanqid qilgan. Shuning uchun «Da Vinchi kodi» — tarix kitobi emas, balki tarixiy motivlardan foydalangan badiiy asar. Uni shu nigoh bilan o‘qish kerak.