Qat’iyat — qisqacha

Anjela Dakvort — amerikalik psixolog, Pensilvaniya universiteti professori. Ilmga kelishidan oldin u boshqa sohalarda ham ishlagan, jumladan bir necha yil maktabda matematika o‘qituvchisi bo‘lgan. Aynan o‘qituvchilik paytida u bir narsaga e’tibor bergan: eng yaxshi natija ko‘rsatgan o‘quvchilar har doim ham eng «iqtidorli» ko‘ringanlar emas edi. Bu kuzatish uning keyingi tadqiqotlariga asos bo‘lgan.

Dakvort o‘z g‘oyalari bilan keng jamoatchilikka televideniye va internetdagi chiqishlari orqali tanilgan, uning qat’iyat haqidagi qisqa ma’ruzasi millionlab marta ko‘rilgan. 2013 yilda u AQShda nufuzli MakArtur fondi stipendiyasiga sazovor bo‘lgan. «Qat’iyat» (inglizcha «Grit») kitobi 2016 yilda chiqqan va tezda bestsellerga aylangan.

Kitobning asosiy savoli: nega ba’zi odamlar boshlagan ishini oxiriga yetkazadi, boshqalar esa yarim yo‘lda to‘xtab qoladi? Dakvortning javobi — qat’iyat. U bu so‘z bilan ikki narsaning birikmasini ataydi: uzoq muddatli maqsadga bo‘lgan ishtiyoq va unga erishish yo‘lidagi sabr-toqat. Qisqa vaqt ichida qattiq ishlash ko‘p odamning qo‘lidan keladi, lekin yillar davomida bir yo‘nalishda intilish — ancha kam uchraydigan xislat.

Kitobning qiziq tomoni shundaki, muallif o‘zi haqida ham ochiq yozadi. U bolaligida otasidan ko‘p marta «sen daho emassan» degan mazmundagi gaplarni eshitganini, keyinchalik esa aynan iste’dod va muvaffaqiyat o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganishga butun umrini bag‘ishlaganini hikoya qiladi. Bu shaxsiy hikoya kitobga samimiylik bag‘ishlaydi va muallifning nega bu mavzuga bunchalik berilib ketganini tushuntiradi.

Kitob uch qismdan iborat: qat’iyat nima va nega muhim; uni o‘zingizda qanday rivojlantirish mumkin; boshqalarda — farzandlar, o‘quvchilar, jamoa a’zolarida — qanday tarbiyalash mumkin.