Tez va sekin fikrlash — qisqacha

Daniel Kaneman — isroillik va amerikalik psixolog, inson qaror qabul qilishini o‘rgangan eng ko‘zga ko‘ringan olimlardan biri. U 1934 yilda tug‘ilgan, bolaligining bir qismi Ikkinchi jahon urushi davrida Fransiyada o‘tgan. Keyinchalik u Isroilda psixologiyani o‘qigan, so‘ng AQShda Prinston universitetida ishlagan. 2002 yilda Kaneman iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan — psixolog uchun kamdan-kam uchraydigan sharaf. U 2024 yilda vafot etgan.

Kanemanning eng muhim ishlari uning yaqin do‘sti va hamkasbi Amos Tverski bilan birga qilingan. Ikki olim 1970-yillardan boshlab odamlar noaniq vaziyatda qanday hukm chiqarishini va qanday tizimli xatolarga yo‘l qo‘yishini o‘rgangan. Tverski 1996 yilda vafot etgan, shuning uchun Nobel mukofotini u bilan bo‘lisha olmagan. Kaneman kitobda do‘stining xizmatlarini katta hurmat bilan tilga oladi.

«Tez va sekin fikrlash» 2011 yilda chiqqan. Unda Kaneman o‘n yillar davomida to‘plangan tadqiqotlarni keng o‘quvchi uchun tushuntirib beradi. Kitob iqtisodchilar, shifokorlar, sudyalar, sarmoyadorlar va rahbarlar orasida juda mashhur bo‘lgan, chunki u hamma odamlar, hatto mutaxassislar ham qayerda va qanday adashishini ko‘rsatadi.

Kitobni oson deb bo‘lmaydi. U qalin, misollari ko‘p, ba’zi boblari statistika va ehtimollar haqida. Lekin uning ko‘p qismi o‘quvchini o‘zini sinab ko‘rishga taklif qiladi: muallif savol beradi, siz javob berasiz, keyin esa javobingiz qanchalik tez va qanchalik xato bo‘lganini ko‘rasiz. Bu kitobni o‘qishni qiziqarli tajribaga aylantiradi.