Ming birinchi kecha

Shu tariqa Shahrizoda kechalar ketidan kechalar hikoya qilib bordi. Uning hikoyalari bir-biriga ulanib, oqar daryodek tinmasdi: biri tugashi bilan ikkinchisi boshlanar, har bir hikoya ichida yangi hikoya tug‘ilardi. Podshoh Shahriyor har kecha uni sabrsizlik bilan tinglar, har tongda esa qatl haqidagi buyrug‘ini keyinga qoldirardi.

Bu orada ming bir kecha o‘tdi. Shu yillar ichida Shahrizoda podshohdan uchta o‘g‘il ko‘rdi. Biri yurishni o‘rganib qolgan, biri emaklayotgan, biri esa hali ko‘krak emar edi.

Ming birinchi kechada Shahrizoda hikoyasini tugatgach, o‘rnidan turib, podshohning oyog‘iga yiqildi va dedi:

— Ey zamon podshohi, men sizning cho‘ringizman. Ming bir kecha davomida sizga o‘tgan xalqlar haqida hikoyalar, avvalgilarning ibratli so‘zlarini aytib berdim. Endi sizdan bir iltijom bor.

— Ayt, ey Shahrizoda, — dedi podshoh.

Shahrizoda enagalarni chaqirib, bolalarni keltirishni buyurdi. Ular uch o‘g‘ilni olib kelishdi. Shahrizoda ularni podshohning oldiga qo‘yib, yig‘lab dedi:

— Mana, bular sizning farzandlaringiz. Shu bolalar haqqi, meni o‘limdan ozod qiling. Agar meni o‘ldirsangiz, ular onasiz qoladi va ularni hech bir ayol ona singari tarbiya qila olmaydi.

Podshoh Shahriyor yig‘lab yubordi, bolalarni bag‘riga bosdi va dedi:

— Ey Shahrizoda, Xudo haqqi, men seni bu bolalar tug‘ilmasdan ancha oldin kechirib qo‘ygan edim. Men seni pokiza, sodiq, aqlli va taqvodor ayol deb bildim. Xudo seni ham, otang-onangni ham, butun qavmingni ham barakali qilsin. Men Xudoni guvoh qilaman: seni har qanday yomonlikdan ozod qildim.

Shahrizoda podshohning qo‘llarini o‘pdi va quvonchdan yig‘lab: «Xudo umringizni uzoq, izzatingizni ziyoda qilsin», — dedi.

Bu xushxabar saroyga, so‘ng butun shaharga tarqaldi. Shahar bezatildi, odamlar bunday bayramni hech qachon ko‘rmagan edi. Shahrizodaning otasi — bosh vazirga zarbof to‘n kiydirildi, unga katta in’omlar berildi. Podshoh o‘z ukasi Shohzamonni ham chaqirtirdi. U kelgach, Shahriyor unga Shahrizoda bilan bo‘lgan voqealarni, uning qanday qilib hikoyalari bilan podshohni ham, mamlakat qizlarini ham qutqarganini aytib berdi. Shohzamon esa Shahrizodaning singlisi Dunyozodaga uylandi. Ikki aka-uka ikki opa-singilga uylanib, ikki to‘y bir kunda o‘tkazildi.

Podshoh Shahriyor kotiblarga Shahrizodaning ming bir kecha davomida aytgan barcha hikoyalarini yozib olishni buyurdi. Ular o‘ttiz jild kitob bo‘ldi va podshohning xazinasida saqlandi, toki keyingi avlodlar ham undan ibrat va zavq olsin.

Shundan so‘ng podshoh, uning xotini, ukasi va kelini uzoq yillar baxt-saodatda, osoyishtalikda yashashdi. Podshoh endi qonga emas, adolatga, g‘azabga emas, aql va mehrga suyanib hukm yuritdi. Shahrizodaning so‘zi esa bir saltanatni qilichdan ko‘ra kuchliroq qutqargan so‘z sifatida asrlar osha yashab qoldi.