Chuqur ish — qisqacha

Kel Nyuport — amerikalik informatika olimi va yozuvchi. U Massachusets texnologiya institutida doktorlik ilmiy darajasini olgan, keyin Vashingtondagi Jorjtaun universitetida kompyuter fanlari professori bo‘lib ishlay boshlagan. Ilmiy ishidan tashqari u talabalar uchun o‘qish usullari, keyinchalik esa raqamli texnologiyalar va diqqat mavzusida kitoblar yozgan.

Nyuportning qiziq tomoni shundaki, u texnologiya olimi bo‘la turib, ijtimoiy tarmoqlardan deyarli foydalanmaydi. U o‘z tajribasida ko‘rgan: diqqatni chalg‘itadigan narsalardan voz kechish uning ilmiy ishiga ham, yozuvchilik ishiga ham katta foyda bergan. Mana shu tajriba «Chuqur ish» kitobining asosi bo‘lgan. Kitob 2016 yilda chiqqan va tez orada dunyo bo‘ylab bestsellerga aylangan.

Kitob ikki qismdan iborat. Birinchi qismda muallif chuqur ish nima ekanini va nega u bugungi dunyoda shunchalik muhimligini isbotlaydi. Ikkinchi qismda esa bu ko‘nikmani rivojlantirish uchun to‘rtta aniq qoida beradi. Shu tuzilish tufayli kitob ham fikrlashga undaydi, ham amaliy qo‘llanma vazifasini bajaradi.

Kitob nega mashhur bo‘ldi? Chunki u ko‘pchilikning yashirin dardiga tegdi. Biz kun bo‘yi band bo‘lamiz — xabarlarga javob beramiz, lentani aylantiramiz, qisqa videolar ko‘ramiz — lekin kun oxirida haqiqiy, katta ish qilmaganimizni sezamiz. Nyuport bu holatning sababini tushuntirib, unga qarshi aniq reja taklif qiladi.

Nyuport keyinroq bu mavzuni davom ettirib, «Raqamli minimalizm» nomli kitob ham yozgan. Unda u texnologiyadan butunlay voz kechishni emas, balki undan ongli va kam foydalanishni targ‘ib qiladi. Ammo uning eng ko‘p tilga olinadigan asari baribir «Chuqur ish» bo‘lib qoldi, chunki aynan shu kitob «diqqat» so‘zini ish va o‘qish haqidagi suhbatlarning markaziga olib chiqdi.

O‘zbekistonda ham smartfon va ijtimoiy tarmoqlar yoshlar hayotining katta qismini egallagan. Dars tayyorlash paytida telefon har necha daqiqada titrab turadi. Shuning uchun bu kitob abituriyent, talaba, dasturchi va har qanday aqliy mehnat bilan shug‘ullanadigan odam uchun juda dolzarb.