Riyozus-solihin: tanlangan hadislar

Imom Navaviy — to‘liq ismi Abu Zakariyo Yahyo ibn Sharaf an-Navaviy (1233–1277) — Damashq yaqinidagi Navo qishlog‘ida tug‘ilgan, hadis va fiqh bo‘yicha o‘z davrining eng yirik olimlaridan biri bo‘lgan. Uning «Arba’in» to‘plami bilan birga eng ko‘p o‘qiladigan kitobi — «Riyozus-solihin», ya’ni «Solihlar bog‘lari».

«Riyozus-solihin»da Imom Navaviy qariyb ikki ming hadisni yuzlab boblarga ajratib, inson hayotining deyarli barcha jabhalarini qamrab olgan: ixlos va tavbadan tortib, ota-ona, qo‘shni, mehmon, ilm, til odobi, zikr va duogacha. U har bir bobni shu mavzuga oid Qur’on oyatlari bilan boshlab, so‘ng hadislarni keltiradi. Shu sababli kitob asrlar davomida masjid va madrasalarda, oilalarda kechqurun o‘qiladigan, «har bir uyda bo‘lishi kerak» deyilgan kitobga aylangan.

Bu nashr — to‘liq tarjima emas, tanlov. Biz kitobdagi o‘n ikki mavzuni olib, har biriga beshtadan oltitagacha hadis tanladik. Tanlovga faqat Imom Buxoriy va Imom Muslimning «Sahih» kitoblarida kelgan hadislar kiritildi; «muttafaqun alayh» degani hadisni ikkala imom ham rivoyat qilganini bildiradi. «Arba’in» kitobimizda kelgan hadislar bu yerda takrorlanmadi. Ba’zi hadislar Imom Navaviy kitobida boshqa bobda kelgan bo‘lsa ham, mazmuniga ko‘ra shu mavzuga qo‘yildi. Uzun hadislardan faqat mavzuga oid qismi olingan joylar matnda ko‘rsatib o‘tilgan.

Har bob boshida mavzuga oid bitta oyatning ma’nosi, keyin hadislar — roviy, tarjima va manba bilan — keladi. Bob oxirida qisqa «Saboq» bor: u sharh o‘rnini bosmaydi, faqat o‘qilgan hadislardan bugungi hayot uchun asosiy fikrni eslatadi. Tarjimada asl ma’noga sodiq qolishga harakat qilindi, qavs ichidagi so‘zlar ma’noni ochish uchun qo‘shilgan izohdir.