9-bob. Ilm
Alloh taolo aytadi: «Va: „Robbim, ilmimni ziyoda qil“, deb ayt» (Toha surasi, 114-oyat ma’nosi).
47. Muoviya roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda chuqur bilimli qiladi“».
Manba: Buxoriy va Muslim rivoyati (muttafaqun alayh).
48. Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Faqat ikki kishiga havas qilish joiz: Alloh mol bergan va uni haq yo‘lida sarflashga muvaffaq qilgan kishiga; va Alloh hikmat (ilm) bergan, u u bilan hukm qiladigan va uni (boshqalarga) o‘rgatadigan kishiga“».
Manba: Buxoriy va Muslim rivoyati (muttafaqun alayh).
49. Abu Muso al-Ash’ariy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Alloh men bilan yuborgan hidoyat va ilmning misoli yerga yoqqan mo‘l yomg‘ir kabidir. Yerning bir qismi unumdor bo‘lib, suvni qabul qildi va ko‘p o‘t-o‘lan o‘stirdi. Bir qismi qattiq bo‘lib, suvni ushlab qoldi, Alloh u bilan odamlarga foyda berdi: undan ichdilar, sug‘ordilar va ekin ekdilar. Yomg‘ir yana bir qismiga ham tushdi — u tekis, qaqroq yer bo‘lib, suvni ushlab ham qolmadi, o‘t ham o‘stirmadi.“»
«„Bu — Allohning dinini chuqur tushunib, Alloh men bilan yuborgan narsadan foyda olgan, o‘zi o‘rganib, boshqalarga ham o‘rgatgan kishining misoli; va bunga boshini ham ko‘tarmagan, men bilan yuborilgan Allohning hidoyatini qabul qilmagan kishining misolidir“».
Manba: Buxoriy va Muslim rivoyati (muttafaqun alayh).
50. Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam (Xaybar kuni) Aliga (roziyallohu anhu) dedilar: „Allohga qasamki, Alloh sen orqali birgina kishini hidoyat qilishi sen uchun qizil tuyalardan yaxshiroqdir“».
Manba: Buxoriy va Muslim rivoyati (muttafaqun alayh). Qizil tuyalar — arablar nazdida eng qimmatli mol.
51. Abdulloh ibn Amr ibn Os roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Mendan (eshitganingizni boshqalarga) yetkazinglar, garchi bir oyat bo‘lsa ham. Bani Isroildan (eshitganlaringizni) gapiraveringlar, bunda gunoh yo‘q. Kim menga qasddan yolg‘on to‘qisa, do‘zaxdagi joyiga tayyorlanaversin“».
Manba: Buxoriy rivoyati.
52. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Inson vafot etsa, uning amali uziladi, faqat uch narsadan tashqari: davomli sadaqa, foydalaniladigan ilm yoki unga duo qiladigan solih farzand“».
Manba: Muslim rivoyati.
Saboq: Ilm — Allohning bandasiga yaxshilik iroda qilganining belgisi. Lekin ilm yomg‘irga o‘xshaydi: uni qabul qilib, undan o‘zi ham, boshqalar ham foyda oladigan «yer» bo‘lish kerak. O‘rgangan narsangizni boshqalarga ulashing — bir oyat bo‘lsa ham. Ilm bilan birgina odamni to‘g‘ri yo‘lga boshlash eng qimmat boylikdan afzal, foydali ilm esa vafotdan keyin ham savob keltirib turadi. Faqat ilmda ishonch bo‘lsin: bilmagan narsani dinga nisbat berish og‘ir gunoh.