Ammo o‘sha shanba kuni tushdan keyin qishloqda hech qanday quvonch yo‘q edi. Harperlar oilasi va Polli xolaning oilasi qayg‘u va ko‘z yoshlariga botib, motam libosiga kiyinishgan edi. Butun qishloqni g‘ayritabiiy sukunat qoplagan edi. Odamlar o‘z ishlari bilan shug‘ullanishardi, ammo kam gapirib, ko‘p xo‘rsinishardi.

Tushdan keyin Bekki Tetcher bo‘m-bo‘sh maktab hovlisida g‘amgin yurardi. U o‘zini juda yolg‘iz his qildi. U yerda unga taskin beradigan hech narsa yo‘q edi.

«Qani endi o‘sha mis sharni saqlab qolsam edi! — o‘yladi u. — Endi undan hech narsa qolmadi».

U ko‘z yoshlarini artdi.

«Aynan shu yerda edi. Agar yana bir bor... Men bunday demagan bo‘lardim. Lekin u endi ketdi. Men uni boshqa hech qachon ko‘rmayman».

Bu fikr uni yengdi va u yuzlari bo‘ylab oqayotgan ko‘z yoshlari bilan sekin ketdi.

Keyin bir guruh bolalar va qizlar kelib, Tom va Jo haqida hurmat bilan gaplashishdi. Har kim ularni oxirgi marta qayerda ko‘rganini, ular nima deganini va nima qilganini eslab, u gaplarda dahshatli bashorat bor edi, deb ta’kidlardi. Kim ularni oxirgi marta ko‘rgan bo‘lsa, o‘shaning so‘zi og‘ir edi. Bir bola ko‘kragini kerib aytdi:

— Bir kuni Tom Soyer meni do‘pposlagan.

Ammo bu da’vo shuhrat keltirmadi: ko‘p bolalar shunday deyishi mumkin edi.

Ertasi kuni ertalab, yakshanba maktabidan so‘ng, cherkov qo‘ng‘irog‘i odatdagidek emas, motam ohangida chalina boshladi. Qishloq aholisi to‘plana boshladi. Hech kim gapirmasdi. Faqat ayollarning ko‘ylaklari shitirlardi. Kichkina cherkov hech qachon bunchalik to‘la bo‘lmagan edi. Nihoyat Polli xola, Sid, Meri va Harperlar oilasi kirib kelishdi, hammasi qora libosda. Butun jamoat, hatto keksa ruhoniy ham, ularga hurmat bajo keltirib o‘rnidan turdi.

Ruhoniy qo‘llarini yoyib, duo qildi. Ta’sirli madhiya kuylandi. So‘ng va’z boshlandi: «Men tirilish va hayotman».

Va’zda ruhoniy halok bo‘lgan bolalarning yaxshi tomonlarini, ajoyib tabiatlarini, katta va’dalarini shunday ta’sirli tasvirladiki, jamoatdagi har bir kishi o‘zini qachonlardir bu bolalarga nisbatan ko‘r va adolatsiz bo‘lganini his qildi. Ruhoniy bolalarning hayotidan bir qancha ta’sirli voqealarni aytib berdi. Ular o‘shanda shumlik deb hisoblanib, qamchilashga loyiq ko‘rilgan edi. Endi esa ular naqadar shirin va oliyjanob ekani ayon bo‘ldi. Jamoat tobora ta’sirlanib, nihoyat hamma yig‘lay boshladi. Ruhoniy ham o‘zini tutolmay, minbarda yig‘ladi.

Shu payt galereyada shitirlash eshitildi, hech kim e’tibor bermadi. Bir lahza o‘tib, cherkov eshigi g‘ichirladi. Ruhoniy ko‘z yoshi to‘la ko‘zlarini dastro‘molidan ko‘tarib, qotib qoldi! Avval bir juft, keyin boshqa bir juft ko‘zlar ruhoniyning nigohini kuzatdi. Keyin butun jamoat o‘rnidan turib, ko‘zlarini katta ochib qaradi: uch nafar o‘lik bola yo‘lakdan kelyapti! Oldinda Tom, keyin Jo, eng oxirida yirtiq-yamoq kiyimli Gek uyalib, tortinib keldi.

Ular galereyada yashirinib, o‘zlarining dafn marosimini tinglab o‘tirgan ekanlar!

Polli xola, Meri va Harperlar o‘z bolalariga tashlanib, ularni quchoqlashdi, o‘pishdi va minnatdorchilik duolarini o‘qishdi. Bechora Gek esa noqulaylik bilan turardi. U nima qilishini, bu ko‘p ko‘zlardan qayerga yashirinishini bilmasdi. U chiqib ketmoqchi edi, ammo Tom uni ushlab qoldi:

— Polli xola, bu adolatsiz. Kimdir Gekni ko‘rib, xursand bo‘lishi kerak.

— Albatta, bechora yetim. Men xursandman!

Va Polli xolaning mehri Gekni yanada noqulay qildi.

Birdan ruhoniy baland ovozda qichqirdi:

— Xudoga hamd bo‘lsin! Kuylanglar! Butun qalbingiz bilan kuylanglar!

Va ular kuylashdi. Madhiya g‘alaba bilan yangradi va cherkov tomini silkitdi. Qaroqchi Tom Soyer atrofga qaradi va hayotidagi eng mag‘rur daqiqani his qildi.

Jamoat tarqalayotib, ular yana bir marta aldanib qolganliklarini aytishdi, ammo bunday madhiyani yana bir bor eshitish uchun yana aldanishga tayyor edilar.

O‘sha kuni Tom Polli xoladan ko‘proq tarsaki va o‘pich oldi — kayfiyatga qarab — butun yil davomida olganidan ham ko‘proq. U qaysi biri xolasining Xudoga minnatdorchiligini, qaysi biri o‘ziga mehrini ko‘proq ifodalaganini bilmasdi.