Dushanba tongi Tom Soyerni baxtsiz qilib uyg‘otdi. Dushanba tongi doim uni baxtsiz qilardi, chunki u maktabdagi yana bir uzun, azobli haftaning boshlanishi edi.

Tom yotib o‘ylardi. Kasal bo‘lib qolsa, maktabga bormasdi. Mana shu umid! U o‘z tanasini tekshirib chiqdi. Hech qanday kasallik topilmadi. Yana tekshirdi. Qorni og‘riyotgandek bo‘ldi, u bunga umid bog‘lab ko‘rdi, lekin og‘riq tez orada so‘nib, butunlay yo‘qoldi. Shunda u bir tishi qimirlab turganini sezdi. Omad! Ammo ingrashni boshlashdan oldin o‘yladi: agar bu sababni aytsa, xolasi tishni sug‘urib oladi, bu esa og‘riqli. Shunda u oyog‘ining barmog‘ida kichik yara borligini esladi. Bir doktordan eshitgandiki, bunday narsa bilan odam ikki-uch hafta yotishi, hatto barmog‘idan ayrilishi mumkin ekan.

Tom jon-jahdi bilan ingray boshladi. Sid uxlardi. Tom qattiqroq ingradi va oyog‘ida og‘riqni his qila boshladiki, o‘zi ham hayron bo‘ldi.

— Sid! Sid! — u ukasini silkitdi.

Sid uyg‘onib, xavotirga tushdi:

— Tom! Nima bo‘ldi? Xolani chaqiraymi?

— Yo‘q, kerakmas... balki o‘tib ketar... Sid, men senga hamma narsani kechiraman. Mushugimni o‘sha yangi qizchaga ber...

Sid xolasining oldiga yugurdi. Polli xola rangi oqarib yugurib keldi:

— Tom, nima bo‘ldi?

— Ey, xola, oyog‘imning barmog‘i chirib ketyapti!

Kampir kursiga o‘tirib, avval kuldi, keyin yig‘ladi, keyin ikkalasini birga qildi.

— Tom, meni qo‘rqitding. Endi bu bema’nilikni bas qil va o‘rningdan tur.

Ingrashlar to‘xtadi, og‘riq ham. Tom o‘zini sal ahmoqdek his qildi.

— Xola, menga u chirigandek tuyuldi, shu qadar og‘ridiki, tishimni ham unutib qo‘ydim.

— Tishingni? Tishingga nima qildi?

Bir daqiqadan so‘ng ipak ip bilan bog‘langan tish karavot ustunidan osilib turardi. Polli xola yonib turgan cho‘g‘ni Tomning yuziga yaqinlashtirdi — va tish havoda tebranardi.

Maktabga ketayotganda Tom yangi bo‘shliq orqali ajoyib tupura olishi bilan hamma bolalarning havasini qo‘zg‘atdi. Yo‘lda u Gekelberri Finnga duch keldi — shaharning mast-alast odamining o‘g‘liga. Shahar onalari Gekni chin dildan yomon ko‘rardi, chunki u dangasa, tarbiyasiz, qonunni bilmas edi. Ularning bolalari esa unga havas qilardi, chunki u erkin edi. Maktabga bormasdi, cherkovga ham, hech kimga bo‘ysunmasdi. Xohlagan joyida uxlardi, xohlagancha cho‘milardi, hech kim yuvin, toza kiyim kiy demasdi. Tom ham boshqalar kabi Gekka havas qilardi va u bilan o‘ynash taqiqlangan edi. Shu sababli ham u imkoniyat bo‘lishi bilan Gek bilan o‘ynardi.

— Salom, Gekelberri!

— Salom, o‘zing ham. Qalay ekan?

— Qo‘lingdagi nima?

— O‘lik mushuk.

Ular so‘gallarni davolash haqida bahslasha boshladilar. Gek ta’kidladiki, o‘lik mushuk bilan eng yaxshisi: yarim tunda biror yomon odam ko‘milgan qabristonga borasan. Shaytonlar uni olib ketish uchun kelganda, mushukni ularning ortidan otib: «Shayton jasad ortidan, mushuk shayton ortidan, so‘gal mushuk ortidan, men sendan qutuldim!» deysan.

— Qachon sinab ko‘rasan?

— Bugun kechasi. Keksa Uilyams yaqinda ko‘mildi. Shaytonlar uni bugun kechasi olib ketishadi.

— Meni ham olib ketasanmi?

— Albatta. Mushukdek miyovlab chaqiraman.

Tom maktabga kech qoldi. O‘qituvchi temir kursida mudrab o‘tirardi. Uni ko‘rib, jahl bilan so‘radi:

— Tomas Soyer! Nega yana kechikding?

Tom yolg‘on aytmoqchi edi, ammo shunda qizlar tomondagi sariq o‘rimlarni ko‘rdi — yonida bo‘sh joy bor edi! U darhol:

— Gekelberri Finn bilan gaplashib qoldim! — dedi.

O‘qituvchining qoni qotdi. Bunday ochiq tan olishni u hech eshitmagan edi. Tomning yelkasiga tayoq tinmay tushdi, keyin buyurildi:

— Endi borib, qizlar bilan o‘tir! Bu senga saboq bo‘lsin.

Bu aynan Tom xohlagan jazo edi. U sariq sochli qizning yoniga o‘tirdi. Qiz burnini ko‘tardi. Tom unga shaftoli qo‘ydi — qiz uni itarib qo‘ydi. Tom yana qo‘ydi, qiz bu safar qoldirdi. Keyin Tom doska ustida nimadir chiza boshladi, chizganini qo‘li bilan yashirib. Qiz qiziqib, ko‘rishni so‘radi. Bu uy va tutun chiqayotgan mo‘ri edi. Qiz unga o‘zini ham chizib berishni so‘radi.

— Chiroyli chizasan. Men ham chizishni o‘rgansam edi.

— Oson, o‘rgataman. Isming nima?

— Bekki Tetcher. Senikichi? Ha, bilaman — Tomas Soyer.

Keyin Tom doskaga nimadir yozib, yana qo‘li bilan yashirdi. Qiz ko‘rishni iltimos qildi. Tom avvaliga ko‘rsatmadi, keyin qo‘lini sekin olib qochdi. U yerda «Seni sevaman» deb yozilgan edi.

— Voy, yomon bola! — dedi qiz, lekin uning ko‘rinishidan bu gap unga yoqqani bilinib turardi.

Shu payt Tom qulog‘idan qattiq siqilganini his qildi. O‘qituvchi uni butun sinf hamrohligida qizlar orasidan o‘z joyiga olib bordi. Qulog‘i yonardi, ammo qalbi quvonchga to‘la edi.