Andersen ertaklari

Qishloqda ajoyib payt edi — yoz kelgandi. Bug‘doy sarg‘ayib, suli yashil tortib turar, pichan o‘rilib, yashil o‘tloqlarda g‘aram-g‘aram uyulgan edi. Uzun qizil oyoqlarini kerib, laylak u yoqdan-bu yoqqa yurar, onasidan o‘rgangan misr tilida nimalarnidir g‘o‘ldirardi. Dala va o‘tloqlarni ulkan o‘rmonlar o‘rab olgan, o‘rmonlar orasida chuqur ko‘llar yastanib yotardi. Ha, qishloqda chindan ham ajoyib edi!

Quyosh charaqlab turgan joyda eski bir qo‘rg‘on bo‘lib, uning atrofini chuqur xandaq o‘rab olgandi. Devor tagidan to suvgacha shunaqangi baland qoqio‘t-u lopuxlar o‘sib chiqqanki, kichkina bolalar ularning eng kattasi ostida tikka turib bemalol yashirinishi mumkin edi. O‘sha yer xuddi qalin o‘rmonning ichiday sokin va yovvoyi edi. Mana shu chakalakda bir o‘rdak tuxum bosib yotardi. Jo‘jalarini ochib chiqarish vaqti yaqinlashgan, lekin bu ish shunchalik cho‘zilib ketgandiki, o‘rdak juda zerikib qolgandi. Uning oldiga mehmon kam kelardi: boshqa o‘rdaklar lopux tagida u bilan valaqlashib o‘tirgandan ko‘ra, xandaqda suzib yurishni afzal ko‘rardi.

Nihoyat, tuxumlar birin-ketin chirsillab yorila boshladi. «Chiy, chiy!» — har bir tuxumdan tirik jon bosh chiqardi.

— G‘aq, g‘aq! Tezroq, tezroq! — dedi ona o‘rdak.

Jo‘jalar shoshib-pishib tashqariga chiqib olishdi-da, yashil barglar ostidan atrofni tomosha qila boshlashdi. Onasi ularni bemalol qarashga qo‘yib berdi, chunki yashil rang ko‘zga foydali.

— Dunyo naqadar katta ekan! — deyishdi jo‘jalar. Rostdan ham, ular uchun endi tuxum ichidagidan ko‘ra ancha keng joy bor edi.

— Butun dunyo shu deb o‘ylayapsizlarmi? — dedi onasi. — Yo‘q, u bog‘ning narigi tomonigacha, to ruhoniyning dalasigacha cho‘zilib ketgan. Lekin men u yerda hech qachon bo‘lmaganman... Xo‘sh, hammangiz shu yerdamisizlar? — U o‘rnidan turdi. — Yo‘q, hammasi emas ekan. Eng katta tuxum hali ham butun yotibdi. Bu qachongacha davom etadi? Rostini aytsam, jonimga tegdi! — Va u yana tuxum ustiga o‘tirdi.

— Ahvollar qalay? — so‘radi uni yo‘qlagani kelgan keksa o‘rdak.

— Mana shu bitta tuxum hech yorilmayapti, — dedi tuxum bosib o‘tirgan o‘rdak. — Lekin boshqalariga bir qarang-a! Shunaqangi chiroyli o‘rdakchalarni hali hech kim ko‘rmagan! Hammasi otasiga tortgan, u bevafo esa meni bir marta ham yo‘qlab kelmadi!

— Qani, o‘sha yorilmayotgan tuxumni bir ko‘ray-chi, — dedi keksa o‘rdak. — Ishonavering, bu kurka tuxumi. Men ham bir marta shunday aldanganman. Ko‘p azob tortganman! Kurka jo‘jalari suvdan qo‘rqadi. Ularni suvga kiritaman deb qancha urindim, qancha qichqirdim — foydasi bo‘lmadi! Qani, bir ko‘ray... Ha, xuddi o‘zi! Kurka tuxumi! Uni tashlab, qolganlarini suzishga o‘rgating.

— Yo‘q, yana ozgina bosib yotaman, — dedi o‘rdak. — Shuncha yotdim-ku, yana biroz chidayman.

— Ixtiyoringiz, — dedi keksa o‘rdak va jo‘nab qoldi.

Nihoyat, katta tuxum ham yorildi. «Chiy, chiy!» — deya undan bir jo‘ja yumalab chiqdi. U juda katta va xunuk edi. O‘rdak unga qaradi.

— Voy, qanday dahshatli kattakon-a! — dedi u. — Boshqalariga sira o‘xshamaydi. Rostdan ham kurka jo‘jasi emasmikin? Mayli, buni tez orada bilib olamiz: suvga kiradi, hatto o‘zim itarib kiritsam ham kiradi!

Ertasiga havo ajoyib edi, yashil lopuxlar quyoshda yashnab turardi. Ona o‘rdak butun oilasi bilan xandaq bo‘yiga tushdi. Shalop! — u suvga sakradi.

— G‘aq, g‘aq! — deb chaqirdi u, va o‘rdakchalar birin-ketin suvga tusha boshladi. Ular boshi bilan sho‘ng‘ib ketishdi-yu, darhol suv betiga qalqib chiqib, chiroyli suzib ketishdi. Oyoqchalari o‘z-o‘zidan harakat qilardi. Hammasi suvda edi, hatto xunuk kulrang o‘rdakcha ham ular bilan birga suzib yurardi.

— Yo‘q, bu kurka emas, — dedi onasi. — Oyoqlarini qanday chiroyli ishlatayapti, qanday tik suzayapti! Yo‘q, bu mening o‘z bolam. Yaxshilab qaraganda, u unchalik xunuk ham emas. G‘aq, g‘aq! Qani, ortimdan yuringlar, sizlarni katta dunyo bilan tanishtiraman, parrandalar hovlisiga olib boraman. Faqat menga yaqinroq yuringlar, birov bosib olmasin, mushukdan ham ehtiyot bo‘linglar!

Ular parrandalar hovlisiga kirib kelishdi. Ichkarida qiy-chuv avjida edi: ikki oila bitta ilonbaliqning boshi uchun talashardi, oxiri uni mushuk ilib ketdi.

— Ko‘rdingizmi, dunyoda ishlar shunaqa! — dedi ona o‘rdak va tumshug‘ini yaladi, chunki o‘zi ham ilonbaliqning boshini yeb ko‘rmoqchi edi. — Qani, oyoqlaringizni qimirlatinglar! Tavoze bilan ta’zim qilinglar, anavi keksa o‘rdakka bosh egib salom beringlar. U bu yerdagilarning eng aslzodasi, ispan zotidan, shuning uchun ham bunaqa semiz. Ko‘ryapsizmi, oyog‘ida qizil latta bog‘langan. Bu juda ajoyib narsa, o‘rdakka beriladigan eng oliy mukofot. Bu uni yo‘qotib qo‘yishmasin, odamlar ham, hayvonlar ham uni tanisin degani. Qani, tezroq! Oyoqlaringizni ichkariga burmanglar! Yaxshi tarbiyalangan o‘rdakcha oyoqlarini xuddi otasi va onasiga o‘xshab keng qo‘yib yuradi. Mana bunday! Endi bo‘yningizni egib «g‘aq» denglar!

O‘rdakchalar aytilganini qilishdi. Ammo boshqa o‘rdaklar ularga qarab, baland ovozda gapira boshlashdi:

— Mana, yana bir to‘da keldi! Go‘yo bizlar kam edik! Anavi birini qaranglar, qanaqa xunuk! Uni bu yerda ko‘rishni istamaymiz!

Shu zahoti bitta o‘rdak uchib kelib, uning bo‘ynidan cho‘qib oldi.

— Uni tinch qo‘ying! — dedi onasi. — U hech kimga yomonlik qilgani yo‘q-ku!

— To‘g‘ri, lekin u juda katta va g‘alati, — dedi cho‘qigan o‘rdak. — Shuning uchun uni turtkilab turish kerak.

— Bolalaringiz juda chiroyli ekan, — dedi oyog‘iga latta bog‘langan keksa o‘rdak. — Hammasi yaxshi, faqat bittasi chiqmay qolibdi. Uni qaytadan yasab bersangiz bo‘lardi!

— Buning iloji yo‘q, janob oliylari, — dedi ona o‘rdak. — U chiroyli emas, ammo juda yaxshi fe’lli va boshqalardan yomon suzmaydi, hatto yaxshiroq ham suzadi, desam bo‘ladi. O‘ylaymanki, vaqt o‘tishi bilan u chiroyli bo‘lib ketadi yoki biroz kichrayadi. U tuxumda haddan tashqari uzoq yotdi, shuning uchun qomati sal noqulay chiqqan. — Shunday deb u o‘rdakchaning bo‘ynini silab, patlarini tekislab qo‘ydi. — Qolaversa, u o‘g‘il bola, o‘g‘il bolaga go‘zallik unchalik shart emas. Ishonamanki, u ulg‘ayib, o‘z yo‘lini topib ketadi.

— Qolgan o‘rdakchalar juda yoqimli, — dedi keksa o‘rdak. — Xo‘sh, o‘zingizni uyingizdagiday his qiling, agar ilonbaliq boshini topsangiz, menga keltirishingiz mumkin.

Shunday qilib, ular o‘zlarini xuddi uylaridagidek his qila boshlashdi. Faqat tuxumdan eng oxirida chiqqan, ko‘rinishi xunuk bechora o‘rdakchani hamma — o‘rdaklar ham, tovuqlar ham cho‘qir, turtar, masxara qilardi.

— Juda katta-ya! — deyishardi hammasi. Oyog‘iga temir tirnoq taqib tug‘ilgan, shuning uchun o‘zini imperator deb hisoblaydigan kurka xo‘roz esa xuddi yelkanli kemaday shishib, unga yaqinlashib keldi-da, shunaqangi g‘uldiradiki, boshi qip-qizil bo‘lib ketdi. Bechora o‘rdakcha qayerga turishini, qayerga borishini bilmay qoldi. U o‘zining shunchalik xunukligidan, butun parrandalar hovlisining masxarasiga aylanganidan juda qayg‘urardi.

Birinchi kun shunday o‘tdi, keyin esa ahvol battar yomonlashdi. Bechora o‘rdakchani hamma quvlardi, hatto aka-singillari ham unga jahl bilan: «Seni mushuk olib ketsa edi, xunuk!» — deyishardi. Onasi ham: «Ko‘zimga ko‘rinmasang edi!» — deb qo‘yardi. O‘rdaklar uni cho‘qir, tovuqlar turtar, parrandalarga yem beradigan qiz esa oyog‘i bilan tepib yuborardi.

Oxiri u chidolmay, to‘siqdan oshib qochib ketdi. Butalardagi qushchalar qo‘rqib, uchib ketishdi. «Bu men xunukligim uchun», — deb o‘yladi o‘rdakcha va ko‘zlarini yumib, yugurishda davom etdi. Shu tariqa u yovvoyi o‘rdaklar yashaydigan katta botqoqqa yetib keldi. U yerda kechasi bilan yotdi — juda charchagan va qayg‘uli edi.

Ertalab yovvoyi o‘rdaklar uchib chiqib, yangi o‘rtoqlariga ko‘zlari tushdi.

— Sen kimsan o‘zi? — deb so‘rashdi ular. O‘rdakcha har tomonga burilib, qo‘lidan kelgancha ta’zim qilib salom berdi.

— Sen dahshatli darajada xunuk ekansan! — deyishdi yovvoyi o‘rdaklar. — Lekin bizga baribir, faqat bizning oilamizdan birortasiga uylanishni xayolingga ham keltirma!

Bechora! U uylanish haqida o‘ylab ham ko‘rmagandi. Unga faqat qamishzorda yotib, botqoq suvidan ichishga ruxsat berishsa bas edi.

Ikki kun u botqoqda yotdi. Uchinchi kuni u yerga ikkita yovvoyi g‘oz — aniqrog‘i, ikkita yosh g‘oz kelib qoldi. Ular tuxumdan chiqqaniga ko‘p bo‘lmagan, shuning uchun juda dadil edi.

— Qara, og‘ayni! — deyishdi ular. — Sen shunaqangi xunuksanki, bizga juda yoqib qolding! Biz bilan birga uchib, erkin qush bo‘lishni xohlaysanmi? Yaqin atrofda yana bir botqoq bor, u yerda ajoyib, yoqimli yovvoyi g‘oz qizlar yashaydi. Hammasi «g‘aq» deyishni biladi! Sen shunday xunuksanki, ular orasida baxtingni topib olishing ham mumkin!

«Paq! Paq!» — shu payt havoda gumburlagan ovoz eshitildi, ikkala yovvoyi g‘oz o‘lik holda qamishzorga qulab tushdi, suv qip-qizil qonga bo‘yaldi. «Paq! Paq!» — yana yangradi, qamishzordan bir to‘da yovvoyi g‘ozlar ko‘tarildi. O‘q ovozi to‘xtamasdi. Katta ov boshlangan edi. Ovchilar botqoqni o‘rab olishgan, ba’zilari esa botqoq ustiga osilib turgan daraxt shoxlarida o‘tirishardi. Ko‘k tutun xuddi bulutday qorong‘i daraxtlar orasida o‘ralib, suv ustida sudralib yurardi. Botqoqqa ov itlari shalop-shalop qilib yugurib kirdi, qamish va qiyoqlar har tomonga chayqalardi. Bechora o‘rdakcha qo‘rquvdan o‘lay deb qoldi. U boshini qanoti ostiga yashirmoqchi bo‘lgan edi, birdan uning oldida tili osilib, ko‘zlari yovuz chaqnagan bahaybat it paydo bo‘ldi. It o‘tkir tishlarini ko‘rsatib, tumshug‘ini o‘rdakchaga yaqin olib keldi-yu — shalop! — hech narsa qilmasdan nari ketdi.

— Xudoga shukur! — xo‘rsindi o‘rdakcha. — Men shunchalik xunukmanki, hatto it ham meni tishlashni istamadi!

U qamishzorda jim yotaverdi, o‘q ovozlari esa boshi ustida tinmay gumburlardi.

Faqat kechga borib otishma tindi. Lekin o‘rdakcha uzoq vaqt qimirlashga qo‘rqib yotdi. Bir necha soat o‘tgachgina u o‘rnidan turishga jur’at etdi, atrofga qarab oldi-da, botqoqdan iloji boricha tezroq qochib ketdi. U dalalar, o‘tloqlar bo‘ylab yugurardi, ammo shunaqangi bo‘ron ko‘tarildiki, oldinga yurish juda qiyin bo‘lib qoldi.

Kechga yaqin u bir qashshoq kulbaga yetib keldi. Kulba shu qadar eskirgan ediki, qaysi tomonga qulashni bilmagani uchungina tik turardi. Shamol o‘rdakchaga shunaqangi zarb bilan urilardiki, u yiqilib tushmaslik uchun dumiga tayanib o‘tirishga majbur bo‘ldi. Shamol tobora kuchayib borardi. Shunda o‘rdakcha kulba eshigining bir tavaqasi ilmog‘idan chiqib, qiyshayib qolganini ko‘rdi — tirqishdan bemalol ichkariga kirsa bo‘lardi. U shunday ham qildi.

Kulbada mushugi va tovug‘i bilan bir kampir yashardi. Kampir mushukni «o‘g‘ilcham» deb chaqirardi. U belini bukib, xurillay olar, hatto uchqun ham chiqarardi — faqat buning uchun uning junini teskari silash kerak edi. Tovuqning oyoqlari kalta-kalta edi, shuning uchun uni «Kaltaoyoq» deb atashardi. U tuxumni juda yaxshi tug‘ardi, kampir uni xuddi o‘z qizidek yaxshi ko‘rardi.

Ertalab begona mehmonni darhol payqab qolishdi. Mushuk xurillab, tovuq qaqillay boshladi.

— Nima gap? — so‘radi kampir va atrofga qaradi. Lekin u yaxshi ko‘rmasdi, shuning uchun o‘rdakchani adashib qolgan semiz o‘rdak deb o‘yladi. — Ana xolos, omadim kelibdi! — dedi u. — Endi o‘rdak tuxumi yeyman, faqat erkak bo‘lmasa bas. Ko‘ramiz-da.

Shunday qilib, o‘rdakchani uch haftalik sinovga qoldirishdi, ammo u hech qanday tuxum qo‘ymadi. Uyda mushuk xo‘jayin, tovuq esa bekacha edi. Ular doim: «Biz va dunyo!» — deb gapirishardi, chunki o‘zlarini butun dunyoning yarmi, uning ham eng yaxshi yarmi deb hisoblashardi. O‘rdakchaga bu borada boshqacha fikr ham bo‘lishi mumkindek tuyulardi, ammo tovuq bunga chidamasdi.

— Tuxum qo‘ya olasanmi? — deb so‘radi u.

— Yo‘q.

— Unday bo‘lsa, tilingni tiy!

Mushuk esa so‘radi:

— Belingni bukib, xurillay olasanmi, uchqun chiqara olasanmi?

— Yo‘q.

— Unday bo‘lsa, aqlli odamlar gapirayotganda o‘z fikringni aytib o‘tirma!

O‘rdakcha burchakda xafa bo‘lib o‘tirardi. Birdan u toza havo va quyosh nurini esladi, suvda suzgisi kelib qoldi. Oxiri chidolmay, bu haqda tovuqqa aytdi.

— Senga nima bo‘ldi? — dedi tovuq. — Ishsiz qolganingdan shunaqa ahmoqona xayollar boshingga kelyapti. Tuxum qo‘ysang yoki xurillasang, bu bema’nilik o‘tib ketadi.

— Lekin suvda suzish juda ajoyib-da! — dedi o‘rdakcha. — Suvga boshing bilan sho‘ng‘ib, tubiga tushib ketish qanday zavqli!

— Zavq emish! — dedi tovuq. — Butunlay aqldan ozibsan! Mushukdan so‘ra — u men biladiganlarning eng aqllisi — u suvda suzishni, sho‘ng‘ishni yaxshi ko‘radimi? Men o‘zim haqimda gapirmay qo‘ya qolay. Xo‘jayinimiz kampirdan so‘ra, dunyoda undan aqlliroq hech kim yo‘q! Sencha, u suvga sho‘ng‘ishni xohlaydimi?

— Sizlar meni tushunmaysiz, — dedi o‘rdakcha.

— Biz tushunmasak, kim tushunadi? Mushukdan ham, kampirdan ham, mendan ham aqlliroq bo‘lmoqchimisan? Qiliqlik qilma, bolam, senga qilingan barcha yaxshiliklar uchun Yaratganga shukr qil! Seni issiq uyga kiritishdi, aqlli suhbatdoshlar bilan tanishding, ulardan ko‘p narsa o‘rganishing mumkin edi. Sen esa bema’ni gaplarni gapirasan, sen bilan gaplashish ham yoqimsiz. Menga ishon, men senga yaxshilik tilayman, shuning uchun ham achchiq haqiqatni aytyapman — chin do‘st shunday bo‘ladi. Qani, tuxum qo‘yishga yoki xurillab, uchqun chiqarishga o‘rgan!

— Menimcha, keng dunyoga ketganim ma’qul, — dedi o‘rdakcha.

— Marhamat, yo‘l ochiq! — dedi tovuq.

Shunday qilib, o‘rdakcha jo‘nab ketdi. U suzib, sho‘ng‘ib yurardi, lekin xunukligi uchun boshqa hayvonlar undan hamon yuz o‘girishardi.

Kuz keldi. O‘rmondagi barglar sarg‘ayib, qo‘ng‘ir tusga kirdi. Shamol ularni uzib, havoda girdob qilib aylantirardi. Osmon shunday sovuq ediki, bulutlardan do‘l va qor tushardi, qarg‘a esa devor ustida o‘tirib, sovuqdan «qarr! qarr!» deb qichqirardi. Bunday payt faqat o‘ylashning o‘zidan junjikib ketasan. Bechora o‘rdakchaning ahvoli juda og‘ir edi.

Bir kuni kechqurun, quyosh go‘zal ranglarda botayotganda, butalar orasidan katta, chiroyli qushlar to‘dasi uchib chiqdi. O‘rdakcha bunday go‘zal qushlarni hech qachon ko‘rmagan edi — ular qordek oppoq, uzun, egilgan bo‘yinli edi. Bular oqqushlar edi. Ular qandaydir g‘alati ovozda qichqirishdi, ajoyib katta qanotlarini yoyib, sovuq o‘tloqlardan issiq o‘lkalarga, ko‘m-ko‘k dengizlar ortiga uchib ketishdi. Ular baland, juda baland ko‘tarildilar, xunuk o‘rdakchaning yuragida esa allaqanday g‘alati tuyg‘u uyg‘ondi. U suvda xuddi g‘ildirak kabi aylanib, bo‘ynini ular tomon cho‘zdi va shunaqangi baland, g‘alati ovozda qichqirdiki, o‘zi ham qo‘rqib ketdi. U go‘zal, baxtiyor qushlarni unutolmasdi. Ular ko‘zdan g‘oyib bo‘lgach, u suv tubigacha sho‘ng‘idi, keyin yana suv betiga chiqdi-yu, xuddi esini yo‘qotganday bo‘ldi. U bu qushlarning nomini ham, qayerga uchib ketayotganini ham bilmasdi, ammo ularni hali dunyoda hech kimni sevmaganday sevib qoldi. U ularga hasad qilmasdi. Ularday go‘zal bo‘lishni orzu qilish xayoliga ham kelmasdi. Agar o‘rdaklar uni o‘z orasiga qabul qilishsa, shuning o‘zidan baxtiyor bo‘lardi — bechora xunuk qushcha!

Qish esa juda sovuq keldi. O‘rdakcha suv butunlay muzlab qolmasligi uchun tinmay suzib yurishga majbur edi. Ammo har kecha u suzadigan joy tobora torayib borardi. Shunday sovuq tushdiki, muz qasir-qusur qilardi. O‘rdakcha suv bilan birga muzlab qolmaslik uchun oyoqlarini tinmay qimirlatardi. Oxiri u holdan toyib, jim qoldi va muzga yopishib qotib qoldi.

Ertalab erta tongda bir dehqon o‘tib qoldi. U o‘rdakchani ko‘rib, yog‘och bashmog‘i bilan muzni sindirdi-da, uni uyiga olib ketib, xotiniga berdi. U yerda o‘rdakcha o‘ziga keldi.

Bolalar u bilan o‘ynamoqchi bo‘lishdi, ammo o‘rdakcha ular unga ozor bermoqchi deb o‘yladi va qo‘rquvdan to‘g‘ri sut solingan tog‘oraga uchib tushdi — sut sachrab ketdi. Dehqonning xotini qichqirib, qo‘llarini silkitdi, o‘rdakcha esa qo‘rqib, sariyog‘ solingan idishga, u yerdan un qutisiga uchib tushdi. Voy, uning qiyofasini ko‘rsangiz! Xotin qichqirib, uni o‘choq ushlagichi bilan quvlardi, bolalar bir-birini turtib-surtib, kulib, chiyillab uni ushlashga harakat qilishardi. Yaxshiyamki, eshik ochiq ekan — o‘rdakcha tashqariga otildi, butalar orasiga, yangi yoqqan qor ustiga yiqildi va xuddi uyquga ketganday qimirlamay yotdi.

O‘rdakcha o‘sha og‘ir qish davomida boshidan o‘tkazgan barcha qayg‘u-alamlarni aytib bersak, juda qayg‘uli hikoya bo‘lardi. Bahor quyoshi iliq nurlarini sochganda, u botqoqdagi qamishzorda yotgan edi. To‘rg‘aylar sayray boshladi. Go‘zal bahor kelgan edi!

Shunda o‘rdakcha birdan qanotlarini qoqdi. Qanotlari avvalgidan kuchliroq shovullab, uni havoga ko‘tardi. O‘zi ham sezmay, u katta bir bog‘ga uchib kirdi. Olma daraxtlari gullagan, xushbo‘y nastarin uzun yashil shoxlarini egri-bugri oqib o‘tadigan ariqqa egib turardi. Bu yer naqadar go‘zal, naqadar bahoriy edi! Birdan qalin butalar orasidan uchta oppoq, chiroyli oqqush suzib chiqdi. Ular patlarini hurpaytirib, suv ustida shunchalik yengil sirpanib suzishardiki! O‘rdakcha bu ajoyib qushlarni tanidi va uni allaqanday g‘alati g‘amginlik qamrab oldi.

«Shu shohona qushlar oldiga uchib boraman, — deb o‘yladi u. — Ular meni, shunchalik xunuk qushni, ularning oldiga borishga jur’at etganim uchun cho‘qib o‘ldirishadi. Mayli! O‘rdaklardan cho‘qi yegandan, tovuqlardan turtki yegandan, parrandalarga qaraydigan qizdan tepki yegandan, qishda sovuq va ochlikdan azob chekkandan ko‘ra, ularning qo‘lida o‘lganim yaxshiroq!»

U suvga tushib, go‘zal oqqushlar tomon suzdi. Oqqushlar uni ko‘rishib, qanotlarini hurpaytirgancha unga qarab suzib kelishdi.

— O‘ldiringlar meni! — dedi bechora qush va boshini suv tomon egib, o‘limni kutdi.

Lekin u suv yuzida nimani ko‘rdi? U shaffof suvda o‘z aksini ko‘rdi. U endi kulrang, beo‘xshov, xunuk qush emas, balki oqqush edi!

Agar oqqush tuxumidan chiqqan bo‘lsang, o‘rdaklar hovlisida tug‘ilganing hech narsani anglatmaydi!

Endi u boshidan o‘tkazgan barcha qayg‘u va azoblardan xursand edi: endi u o‘z baxtini, atrofini o‘rab olgan go‘zallikni yaxshiroq qadrlay olardi. Katta oqqushlar uning atrofida suzib, tumshuqlari bilan uni erkalab silashardi.

Bog‘ga kichkina bolalar yugurib kirishdi. Ular suvga non va don sochishdi, eng kichigi esa qichqirib yubordi:

— Yangisi keldi!

Qolganlari ham xursand bo‘lib qichqirishdi:

— Ha, ha, yangisi keldi!

Ular qo‘l chapak chalib, raqs tushishdi, keyin ota-onalarini chaqirib kelishdi. Suvga yana non va pirog bo‘laklari tashlandi. Hamma:

— Yangisi eng chiroylisi ekan! Shunday yosh va ko‘rkam! — deyishdi.

Keksa oqqushlar ham uning oldida bosh egishdi.

Yosh oqqush esa butunlay xijolat bo‘lib, boshini qanoti ostiga yashirdi — o‘zi ham nima qilishini bilmasdi. U juda-juda baxtiyor edi, ammo zarracha ham kibrlanmadi, chunki yaxshi yurak hech qachon mag‘rurlanmaydi. U qanday quvg‘in va masxaraga uchraganini eslardi, endi esa hamma uni qushlarning eng chiroylisi deyapti. Nastarin ham shoxlarini suvga, uning oldiga egib qo‘ydi, quyosh esa shunchalik iliq va yorqin nur sochdiki... Shunda u patlarini hurpaytirib, ingichka bo‘ynini cho‘zdi va butun qalbi bilan quvonib xitob qildi:

— Xunuk o‘rdakcha bo‘lib yurganimda, bunchalik baxtni tushimda ham ko‘rmagandim!