2-hadis. Islom, iymon va ehson

Umar ibn Xattob roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Bir kuni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlarida o‘tirgan edik. Birdan oldimizda kiyimi oppoq, sochi qop-qora bir kishi paydo bo‘ldi. Unda safar asari ko‘rinmas, hech birimiz uni tanimas edik. U kelib Nabiy sollallohu alayhi vasallamning ro‘parasiga o‘tirdi, tizzalarini u zotning tizzalariga tiradi, kaftlarini sonlari ustiga qo‘ydi va dedi: „Ey Muhammad, menga islom haqida xabar ber“.»

«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: „Islom — Allohdan o‘zga iloh yo‘q va Muhammad Allohning Rasuli, deb guvohlik berishing, namozni to‘kis ado etishing, zakot berishing, Ramazon ro‘zasini tutishing va yo‘lga qodir bo‘lsang, Baytni haj qilishingdir“. U: „To‘g‘ri aytding“, dedi. Uning o‘zi so‘rab, o‘zi tasdiqlashidan ajablandik.»

«U: „Menga iymon haqida xabar ber“, dedi. U zot: „Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, payg‘ambarlariga va oxirat kuniga iymon keltirishing, qadarga — uning yaxshisiga ham, yomoniga ham iymon keltirishingdir“, dedilar. U: „To‘g‘ri aytding“, dedi. So‘ng: „Menga ehson haqida xabar ber“, dedi. U zot: „Allohga xuddi Uni ko‘rib turgandek ibodat qilishing. Agar sen Uni ko‘rmasang, U seni albatta ko‘rib turadi“, dedilar.»

«U: „Menga qiyomat haqida xabar ber“, dedi. U zot: „Bu haqda so‘ralgan so‘rovchidan ko‘proq bilmaydi“, dedilar. U: „Unda uning alomatlaridan xabar ber“, dedi. U zot: „Cho‘ri o‘z xojasini tug‘ishi, yalangoyoq, yalang‘och, kambag‘al qo‘ychivonlarning baland binolar qurishda bir-biri bilan musobaqalashayotganini ko‘rishingdir“, dedilar.»

«So‘ng u kishi ketdi. Men bir muddat qolib ketdim. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: „Ey Umar, so‘rovchi kim ekanini bilasanmi?“ dedilar. Men: „Alloh va Uning Rasuli biluvchiroq“, dedim. U zot dedilar: „U Jabroil edi, sizlarga diningizni o‘rgatgani keldi“.»

Manba: Muslim rivoyati.

Bu hadis «Jabroil hadisi» deb ataladi va olimlar uni «sunnatning onasi» deyishgan, chunki unda dinning uch darajasi — islom (tashqi amallar), iymon (qalbdagi e’tiqod) va ehson (ibodatning eng yuksak sifati) — bir joyda jamlangan.

Hadisda odob saboqlari ham ko‘p: Jabroil alayhissalom ilm so‘rash uchun toza kiyimda kelib, ustozga yaqin, hurmat bilan o‘tirgan. Payg‘ambarimiz esa bilmagan narsasini «bilmayman» deb ochiq aytgan. Bilmaganni tan olish — ilm egasining eng go‘zal fazilatlaridan biri.