Mana, sizni (agar uddasidan chiqqan bo‘lsam) o‘zingizga tan olishga ko‘ndirdim: siz kundalik hayotingizni tashkil etishingizdan ichingizda bosib yotgan norozilik bilan doim ta’qib etilasiz; bu noqulay noroziligining asosiy sababi esa har kuni qilishni istagan, aslida «ko‘proq vaqtingiz bo‘lganda» qilishga doim umid qiladigan nimanidir bajarmay qoldirayotganingiz haqidagi tuyg‘udir. Shuningdek, e’tiboringizni ko‘zni qamashtiruvchi ochiq haqiqatga ham qaratdim: sizda hech qachon «ko‘proq vaqt» bo‘lmaydi, chunki bor vaqtning hammasi allaqachon sizda. Endi siz mendan qandaydir ajoyib sirni ochishimni kutyapsiz: uning yordamida hech bo‘lmaganda kunni mukammal tashkil etish idealiga yaqinlashasiz va shu tariqa bajarilmay qolgan ishlar tufayli har kuni sizni ta’qib etadigan yoqimsiz hafsalasizlikdan qutulasiz!

Men bunday ajoyib sirni topmadim. Topishni kutmayman ham, uni boshqa birov qachondir topishini ham kutmayman. U kashf etilmagan. Gapimning mag‘zini ilk bor ilg‘ay boshlaganingizda, ehtimol, ko‘ksingizda umid qayta jonlangandir. Ehtimol, o‘zingizga: «Bu odam menga ko‘pdan beri bekorga orzu qilib yurgan ishimni qilishning oson, charchatmaydigan yo‘lini ko‘rsatadi», degandirsiz. Afsus, yo‘q! Gap shundaki, oson yo‘l, shohona yo‘l yo‘q. Makkaga olib boruvchi yo‘l nihoyatda og‘ir va toshloq, eng yomoni esa — oxir-oqibat u yerga hech qachon to‘liq yetib bormaysiz.

Kuniga yigirma to‘rt soatlik byudjet doirasida to‘laqonli va qulay yashash uchun hayotni tartibga solish vazifasidagi eng muhim tayyorgarlik — bu vazifaning o‘ta qiyinligini, u talab qiladigan qurbonliklar va cheksiz sa’y-harakatlarni xotirjam anglab yetishdir. Buni qanchalik qattiq ta’kidlasam ham, ortiqcha bo‘lmaydi.

Agar qog‘ozga qalam bilan ustalik bilan jadval tuzib, idealingizga erisha olaman deb o‘ylasangiz, darhol umidingizni uzganingiz ma’qul. Agar ruhiy tushkunlik va hafsalasizlikka tayyor bo‘lmasangiz; agar katta sa’y evaziga kichik natija bilan qanoat qilmasangiz, unda boshlamang. Yana yotib oling va o‘zingiz hayot deb ataydigan bezovta mudroqni davom ettiring.

Bu juda g‘amgin, shunday emasmi, juda tushkun va ma’yus? Shunga qaramay, menimcha, bu biroz ajoyib ham: arziydigan biror ishni qilishdan oldin irodani qattiq taranglash zarurati. Menga bu hatto yoqadi. Meni o‘choq yonidagi mushukdan ajratib turadigan asosiy narsa shu, deb his qilaman.

— Xo‘p, — deysiz, — faraz qilaylik, men jangga shaylandim. Faraz qilaylik, salmoqli mulohazalaringizni sinchiklab o‘lchab chiqdim va tushundim; qanday boshlayman?

Aziz janob, shunchaki boshlaysiz. Boshlashning sehrli usuli yo‘q. Agar basseyn chetida turib, sovuq suvga sakramoqchi bo‘lgan odam sizdan: «Sakrashni qanday boshlayman?» deb so‘rasa, siz shunchaki: «Sakrayvering. O‘zingizni qo‘lga oling-da, sakrang», derdingiz.

Avval aytganimdek, vaqt ta’minotining doimiyligidagi eng go‘zal jihat shuki, uni oldindan isrof qilib bo‘lmaydi. Keyingi yil, keyingi kun, keyingi soat siz uchun tayyor turibdi — go‘yo butun umringiz davomida birorta lahzani ham isrof qilmagan yoki noto‘g‘ri ishlatmagandek, mukammal va buzilmagan holda. Bu juda quvonarli va taskin beruvchi haqiqat. Xohlasangiz, har soatda hayotingizda yangi sahifa ochishingiz mumkin. Demak, keyingi haftani, hatto ertangi kunni kutishning hech qanday ma’nosi yo‘q. Keyingi haftada suv iliqroq bo‘ladi, deb o‘ylashingiz mumkin. Bo‘lmaydi. Sovuqroq bo‘ladi.

Ammo boshlashdan oldin qulog‘ingizga bir necha ogohlantiruvchi so‘zni pichirlab qo‘yay.

Eng avvalo sizni o‘z qizg‘inligingizdan ogohlantirmoqchiman. Yaxshi ishga bo‘lgan qizg‘inlik — aldamchi va xiyonatkor narsa. U ish talab qilib baland ovozda qichqiradi; avvaliga uni qondira olmaysiz; u tobora ko‘proq narsa istaydi; tog‘larni ko‘chirishga, daryolar o‘zanini burishga shoshadi. Terlamaguncha tinchimaydi. So‘ng esa ko‘pincha peshonasida terni his qilgan zahoti birdan charchaydi va «Bas, yetar» deyishga ham erinib, o‘lib qoladi.

Boshida juda ko‘p ishga qo‘l urishdan ehtiyot bo‘ling. Ozgina narsa bilan qanoat qiling. Tasodiflarni hisobga oling. Inson tabiatini, ayniqsa o‘z tabiatingizni hisobga oling.

Bir-ikki muvaffaqiyatsizlikning o‘zi muhim emas edi, agar u o‘zini hurmat qilish va o‘ziga ishonchni yo‘qotishga olib kelmasa. Ammo muvaffaqiyat qanday muvaffaqiyat keltirsa, muvaffaqiyatsizlik ham shunday muvaffaqiyatsizlik keltiradi. Barbod bo‘lgan odamlarning ko‘pchiligi juda ko‘p narsaga urinib barbod bo‘lgan. Shu bois kuniga yigirma to‘rt soatning tor doirasida to‘laqonli va qulay yashashdek ulkan ishga kirishar ekanmiz, har qanday holatda ham erta muvaffaqiyatsizlik xavfidan qochaylik. Hech bo‘lmaganda bu ishda shonli muvaffaqiyatsizlik arzimas muvaffaqiyatdan yaxshiroq, degan fikrga qo‘shilmayman. Men butunlay arzimas muvaffaqiyat tarafdoriman. Shonli muvaffaqiyatsizlik hech narsaga olib kelmaydi; arzimas muvaffaqiyat esa arzimas bo‘lmagan muvaffaqiyatga olib kelishi mumkin.

Xo‘sh, kunlik vaqt byudjetini ko‘zdan kechirishni boshlaylik. Kuningiz allaqachon to‘lib-toshgan, deysiz. Qanday qilib? Tirikchilik topishga aslida qancha sarflaysiz? O‘rtacha yetti soatmi? Uyquga-chi — yetti soatmi? Saxiylik qilib, yana ikki soat qo‘shaman. Endi qolgan sakkiz soat qayerga ketishini menga o‘ylab o‘tirmasdan, darhol hisob berib ko‘ring-chi!