Xaritada yo‘lni topish uchun ikkita nuqta kerak: qayerga borishingiz va hozir qayerda turganingiz. Maqsadni aniqladik, endi joriy darajani o‘lchaymiz. Ko‘p o‘quvchilar shu bosqichni o‘tkazib yuboradi va «boshidan hammasini o‘qib chiqaman» deb darslikni birinchi betdan ochadi. Natijada bilgan mavzulariga haftalab vaqt sarflaydi, bilmagan mavzulariga esa vaqt yetmaydi.

Joriy darajani aniqlashning eng yaxshi usuli — sinov testi. Har bir fan bo‘yicha imtihon formatiga yaqin bitta to‘liq test yeching. Buni Bilgo ilovasida yoki boshqa ishonchli to‘plamda qilishingiz mumkin. Muhim shartlar: vaqtni haqiqiy imtihondagidek belgilang, telefonni boshqa xonaga qo‘ying, hech kimdan so‘ramang, javoblarni internetdan qidirmang. Natija yomon chiqsa ham xafa bo‘lmang — bu baho emas, tashxis. Shifokor sizni tekshirganda kasallik topsa, siz undan xafa bo‘lmaysiz, aksincha, endi nimani davolash kerakligini bilasiz.

Test natijasini faqat umumiy ball sifatida emas, mavzular bo‘yicha tahlil qiling. Masalan, matematikada siz 30 ta savoldan 14 tasini to‘g‘ri yechdingiz. Bu ma’lumot o‘zi kam narsa beradi. Lekin agar qaysi mavzulardan xato qilganingizni yozib chiqsangiz, rasm aniqlashadi: tenglamalar — yaxshi, foizli masalalar — o‘rtacha, geometriya — juda zaif, logarifmlar — umuman bilmaydi. Endi siz qayerga ko‘proq vaqt sarflash kerakligini bilasiz.

Buning uchun oddiy jadval tuzing. Har bir fan uchun mavzular ro‘yxatini yozing va har biriga uch rangdan birini bering. Yashil — «bilaman, tez va to‘g‘ri yechaman». Sariq — «bilaman, lekin sekin yoki ba’zan xato qilaman». Qizil — «bilmayman yoki juda kam bilaman». Mavzular ro‘yxatini maktab darsligi mundarijasidan yoki imtihon dasturidan olishingiz mumkin; imtihon dasturi (spetsifikatsiya) rasmiy manbada e’lon qilinsa, aynan unga tayaning.

Farg‘onalik Jahongirning tajribasi bunga yaxshi misol. U ingliz tilini «yaxshi bilaman» deb o‘ylardi, chunki seriallarni subtitrsiz ko‘rardi. Birinchi sinov testida esa grammatika bo‘limida ko‘p xato qildi. Tahlil qilsa, zamonlar va artikllar — qizil, so‘z boyligi — yashil ekan. Agar u sinov qilmaganida, butun vaqtini yana so‘z yodlashga sarflagan bo‘lardi.

Bir narsani yodda tuting: o‘zingizni baholashda ikki xil xato bo‘ladi. Birinchisi — o‘zini haddan tashqari yuqori baholash: «Bu mavzuni maktabda o‘tganmiz, bilaman». Ikkinchisi — o‘zini haddan tashqari past baholash: «Men matematikadan umuman qobiliyatsizman». Ikkalasidan ham sinov testi qutqaradi, chunki u his-tuyg‘uni emas, faktni ko‘rsatadi.

Joriy darajani bir marta aniqlash yetmaydi. Har 2–4 haftada sinov testini takrorlang va jadvalingizdagi ranglarni yangilang. Qizil sariqqa, sariq yashilga aylanib borayotganini ko‘rish — eng kuchli motivatsiyalardan biri.

Bugun qiling:

1. Eng muhim fanlaringizdan biri bo‘yicha vaqtni belgilab, bitta to‘liq sinov testi yeching.

2. Xatolaringizni mavzular bo‘yicha ajratib chiqing.

3. Shu fan uchun «yashil-sariq-qizil» jadvalini tuzing.