Iymonning uchinchi rukni — Alloh taolo payg‘ambarlariga nozil qilgan samoviy kitoblarga iymon. Alloh insoniyatni hidoyatsiz qoldirmadi: har bir davrda payg‘ambarlar yubordi va ularning ba’zilariga kitob nozil qildi. Bu kitoblar odamlarga Allohni tanitish, halol va haromni bildirish, adolat va ezgulikka chaqirish uchun yuborildi.

Qur’oni karimda nomi aytilgan kitoblar quyidagilar:

Tavrot — Muso alayhissalomga nozil qilingan: «Albatta, Biz Tavrotni nozil qildik, unda hidoyat va nur bor» (Moida surasi, 44-oyat ma’nosi).

Zabur — Dovud alayhissalomga berilgan: «...Dovudga Zaburni berdik» (Niso surasi, 163-oyat ma’nosi).

Injil — Iyso alayhissalomga nozil qilingan: «...Unga Injilni berdik, unda hidoyat va nur bor» (Moida surasi, 46-oyat ma’nosi).

Qur’on — Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga nozil qilingan oxirgi kitob.

Bundan tashqari, Qur’onda Ibrohim va Muso alayhimassalomning sahifalari ham zikr qilinadi: «Albatta, bu avvalgi sahifalarda bor — Ibrohim va Musoning sahifalarida» (A’lo surasi, 18–19-oyatlar ma’nosi). Mo‘min nomi aytilgan kitoblarga alohida, aytilmaganlariga esa umumiy tarzda iymon keltiradi: Alloh nimaiki nozil qilgan bo‘lsa, haqdir.

Bu kitoblarning barchasi bir manbadan — Allohdan kelgan va asosiy chaqiriqlari bir: Allohni yagona deb bilish, Unga ibodat qilish va insonlarga yaxshilik qilish. Lekin avvalgi kitoblar asl holida saqlanib qolmagan. Qur’on bu haqda ularning ba’zilari o‘zgartirilganini bildiradi (Baqara surasi, 79-oyat; Moida surasi, 13-oyat ma’nosi). Shuning uchun mo‘min avvalgi kitoblarning asl nozil qilingan holiga iymon keltiradi, bugun qo‘lda bo‘lgan matnlarning har bir so‘ziga esa Qur’on mezoni bilan qaraydi.

Qur’on esa alohida o‘ringa ega. Birinchidan, uni saqlashni Allohning O‘zi kafolatlagan: «Albatta, bu Zikrni (Qur’onni) Biz nozil qildik va albatta, uni Biz saqlovchimiz» (Hijr surasi, 9-oyat ma’nosi). O‘n to‘rt asrdan ortiq vaqt o‘tib, Qur’on dunyoning turli burchaklarida bir xil o‘qiladi. Uni millionlab odamlar yoddan biladi — bu tarixda o‘xshashi yo‘q hodisa.

Ikkinchidan, Qur’on avvalgi kitoblarni tasdiqlovchi va ular ustidan guvoh: «Va sizga Kitobni haq bilan, o‘zidan oldingi kitobni tasdiqlovchi va uning ustidan guvoh qilib nozil qildik» (Moida surasi, 48-oyat ma’nosi).

Uchinchidan, Qur’on butun insoniyat uchun va qiyomatgacha amal qilinadigan kitob. U ma’lum bir qavm yoki davr uchun emas.

Qur’on qanday nozil qilingan? Birinchi oyatlar Hiro g‘orida, Payg‘ambarimiz qirq yoshda bo‘lganlarida, «O‘qing!» amri bilan boshlangan (Alaq surasi, 1–5-oyatlar). Keyingi yigirma uch yil davomida u voqealarga mos ravishda bo‘lib-bo‘lib nozil bo‘ldi. Sahobalar uni yod oldilar va yozib bordilar. Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu davrida Qur’on bir mushafga jamlandi, Usmon roziyallohu anhu davrida esa undan nusxalar ko‘paytirilib, turli shaharlarga yuborildi (Buxoriy rivoyati, Zayd ibn Sobit va Anas roziyallohu anhumodan). O‘sha mushaflardan biri bilan bog‘liq deb hisoblangan nodir qo‘lyozma bugun Toshkentdagi Hazrati Imom majmuasida saqlanadi.

Kitoblarga iymon amalda nimani talab qiladi? Avvalo, Qur’onni o‘qish. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytganlar: «Sizlarning eng yaxshingiz Qur’onni o‘rgangan va uni o‘rgatganingizdir» (Buxoriy rivoyati, Usmon roziyallohu anhudan). Qur’onni chiroyli o‘qishni hali bilmaydigan kishi ham umidsizlanmasin: «Qur’onni qiynalib, duduqlanib o‘qigan kishiga ikki ajr bor», deganlar (Buxoriy va Muslim rivoyati, Oisha roziyallohu anhodan).

Lekin faqat o‘qish yetarli emas — ma’nosini tushunish va unga amal qilish kerak. Qur’onning o‘zi bunga chaqiradi: «(Bu) muborak Kitobni sizga oyatlarini tadabbur qilsinlar va aql egalari eslatma olsinlar deb nozil qildik» (Sod surasi, 29-oyat ma’nosi). Bugun Qur’on ma’nolarining o‘zbek tilidagi ishonchli tarjimalari va tafsirlari mavjud. Har kuni oz bo‘lsa ham, bir necha oyatni ma’nosi bilan o‘qish odat qilinsa, bu qalbni nurlantiradi.