Boylar pul uchun ishlamaydi. Kitobdagi birinchi hikoyada to‘qqiz yashar Robert va Mayk boy otadan pul topishni o‘rgatishni so‘raydi. U ularni o‘z do‘konida juda oz haq evaziga ishlatadi, keyin esa umuman pul to‘lamay qo‘yadi. Bolalar g‘azablanadi. Shunda boy ota ularga muhim saboq beradi: ko‘pchilik odamlar butun umr qo‘rquv va ochko‘zlik orasida yashaydi — pulsiz qolishdan qo‘rqib ishlaydi, maosh oshsa, xarajatni ham oshiradi. Bolalar keyin do‘kondan chiqarib tashlanadigan eski komiks jurnallardan kichik pullik o‘qish xonasi tashkil qilib, o‘zlari daromad topishni boshlaydi. Ular birinchi marta pul uchun emas, o‘zlari uchun ishlaydigan tizim yaratadi.

Aktiv va passiv. Kitobdagi eng mashhur g‘oya: aktiv — cho‘ntagingizga pul olib keladigan narsa, passiv esa cho‘ntagingizdan pul olib chiqadigan narsa. Kiyosaki fikricha, boylar aktiv yig‘adi: daromad keltiradigan biznes, ijaraga beriladigan mulk, aksiya va shunga o‘xshashlar. O‘rta sinf esa ko‘pincha passivni aktiv deb o‘ylaydi: qimmat mashina, katta uy, kredit karta xaridlari. Muallif hatto o‘zi yashaydigan uyni ham aktiv emas, deb bahsli fikr bildiradi, chunki u har oy xarajat talab qiladi.

Kalamush poygasi. Kiyosaki ko‘p odamlarning hayotini g‘ildirak ichida yuguradigan hayvonga o‘xshatadi: o‘qish, ishga kirish, maosh olish, xarajat qilish, maosh oshishi, xarajatning ham oshishi, kredit olish va yana ko‘proq ishlash. Bu doiradan chiqishning yagona yo‘li — daromadning bir qismini aktivlarga yo‘naltirish va passiv daromad manbalarini yaratish.

Bu g‘oyani oddiy misolda tasavvur qilaylik. Bir yigit ishga kiradi va oyiga ma’lum maosh oladi. Bir yildan keyin maoshi oshadi va u darhol kreditga yangi telefon, keyin mashina oladi. Endi uning har oylik to‘lovlari ham oshgan, ishdan ketish yoki biror xavf qilish imkoni esa kamaygan. Maosh ko‘paydi, lekin erkinlik ko‘paymadi. Kiyosaki aynan shu holatni «poyga» deb ataydi: odam tez yuguradi, lekin bir joyda turadi.

Moliyaviy savodxonlik. Muallif fikricha, maktab bolalarni yaxshi xodim bo‘lishga o‘rgatadi, lekin pulni boshqarishga emas. U buxgalteriyaning eng oddiy tushunchalarini — daromad, xarajat, aktiv va passiv jadvalini — har bir odam bilishi kerak deb hisoblaydi. Pul miqdori emas, uni qanday boshqarish boylikni belgilaydi. Ko‘p pul topib, hammasini sarflab qo‘yadigan odam ham kambag‘al bo‘lib qolishi mumkin.

O‘z ishingiz bilan shug‘ullaning. Bu yerda «ish» deganda muallif ish joyini emas, balki shaxsiy aktivlar ustunini nazarda tutadi. Ishlashda davom eting, lekin daromadingiz bilan faqat iste’mol qilmang — o‘z aktivlaringizni quring.

Soliqlar va kompaniyalar. Kitobning bir bobi AQShdagi soliq tizimi va kompaniyalar orqali soliqni kamaytirish haqida. Bu qism Amerika qonunlariga bog‘liq va O‘zbekiston sharoitiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri mos kelmaydi. Uning umumiy g‘oyasi esa oddiy: qonunlarni bilgan odam o‘z pulini yaxshiroq himoya qiladi.

Pul topish uchun emas, o‘rganish uchun ishlang. Kiyosaki yoshlarga ish tanlashda faqat maoshga qaramaslikni, balki u yerda qanday ko‘nikmalar o‘rganish mumkinligiga e’tibor berishni maslahat beradi. Uning fikricha, ayniqsa sotish va muloqot qilish ko‘nikmasi har qanday sohada juda muhim. Muallifning o‘zi ham yoshligida aynan savdoni o‘rganish uchun uyatchanligini yengib, sotuvchi bo‘lib ishlagan.

To‘siqlar. Kitobning oxirida Kiyosaki odamni boylikdan to‘xtatib turadigan narsalarni sanab o‘tadi: pul yo‘qotishdan qo‘rqish, hamma narsaga shubha bilan qarash, dangasalik, yomon odatlar va «men hammasini bilaman» degan kibr. U, masalan, avval o‘zingizga to‘lash — ya’ni maosh kelishi bilan bir qismini jamg‘armaga ajratish odatini tavsiya qiladi.