Asosiy g‘oyalar

Avval o‘zingga to‘la. Kitobning eng mashhur g‘oyasi shu: har bir daromadning kamida o‘ndan bir qismini jamg‘armaga ajratish kerak va buni boshqa xarajatlardan oldin qilish lozim. Ko‘pchilik oyning oxirida nima qolsa, shuni yig‘aman deb o‘ylaydi, lekin odatda hech narsa qolmaydi. Kleyson tartibni teskari qilishni maslahat beradi.

Xarajatni nazorat qilish. Kitobda muhim bir kuzatish bor: daromad oshgani sari xarajatlar ham unga yetib olishga intiladi. Odam ko‘proq topsa, ko‘proq sarflaydi va baribir pul yetmaydi. Shuning uchun haqiqiy ehtiyojni oddiy istakdan ajratish va xarajatlarni oldindan rejalashtirish kerak.

Pul ishlashi kerak. Jamg‘arilgan pul shunchaki sandiqda yotmasligi, balki daromad keltiradigan ishga qo‘yilishi kerak. Kleyson pulni «qul» yoki «ishchi»ga o‘xshatadi: u ham mehnat qilib, yangi pul olib kelishi mumkin.

Yo‘qotishdan saqlanish. Muallif jamg‘armani xavfli, juda katta foyda va’da qiladigan yoki o‘zing tushunmaydigan ishlarga tikmaslikni qayta-qayta ta’kidlaydi. Pul haqida maslahatni shu sohada tajribasi bor odamdan olish kerak: g‘isht teruvchidan qimmatbaho tosh haqida maslahat so‘ramaysan.

Uy-joy va kelajak. Kitobda o‘z uyiga ega bo‘lish, oilaning kelajagini ta’minlash, qarilik va kutilmagan holatlar uchun oldindan g‘amxo‘rlik qilish maslahat beriladi.

O‘z mehnat qobiliyatini oshirish. Kleyson eng muhim sarmoya odamning o‘zi ekanini aytadi: kasbini yaxshi bilgan, doim o‘rganib boradigan odam ko‘proq topadi. Bu g‘oya bugun ham juda dolzarb.

Oltin qonunlari. Kitobda Arkadning o‘g‘liga berilgan besh qonun ham bor. Ularning mazmuni: pul jamg‘aradigan odamga o‘zi oqib keladi; aqlli egasiga sadoqat bilan xizmat qiladi; ehtiyotkor odamning qo‘lida saqlanadi; o‘zi tushunmaydigan ishga tiqqan odamdan qochib ketadi; tez boyib ketishni istab, aql bovar qilmas foyda izlagan odamdan esa butunlay uzoqlashadi.

Omad va imkoniyat. Kitobda omad haqida ham bob bor. Unda Bobil fuqarolari omadni qanday jalb qilish mumkinligini muhokama qiladi va shunday xulosaga keladi: omad ko‘pincha imkoniyatni ko‘rib, darhol harakat qilgan odamga keladi. Kechiktirish va ikkilanish esa ko‘p imkoniyatlarni qo‘ldan chiqaradi.