Hikmatlar: mehnat va hunar haqida

Navoiy halol mehnatni sharaf, dangasalikni esa uyat deb bilgan. Birinchi qismdagi dehqon va hunarmandlar haqidagi fasllar bilan bu hikmatlar bir-birini to‘ldiradi.

55. Mehnat — baxtning kaliti. Rohat mehnatning ichida yashiringan.

Ishdan keyingi dam olish, ishsiz dam olishdan doim shirinroq.

56. Dangasa — o‘zgalarning yukidir. U o‘zi yemaydi, o‘zgalarnikini yeydi.

Guruh topshirig‘ida hech narsa qilmay, bahoni birga olishni istaydigan odam bo‘lmang.

57. Hunar — egasidan ajralmaydigan boylik: uni o‘g‘ri olib ketolmaydi, olov yoqolmaydi.

Iqtisod o‘zgaradi, narxlar tushadi, ammo qo‘lingizdagi malaka sizga doim non topib beradi.

58. Bugungi ishni ertaga qoldirma: ertaning o‘z ishi bor.

Kechiktirilgan vazifalar to‘planib, eng muhim kunda ustingizga qulab tushadi.

59. Qatra-qatra suv ko‘l bo‘ladi. Har kuni ozgina qilingan ish yillar o‘tib katta natija beradi.

Kuniga o‘nta yangi so‘z — bir yilda uch mingdan ortiq so‘z. Kichik qadamlarning kuchini kamsitmang.

60. Har kimning qadri — qilgan ishiga qarab. Nasl-nasab emas, mehnat odamni ulug‘laydi.

Qaysi oilada tug‘ilganingiz sizning tanlovingiz emas; qanday odam bo‘lishingiz esa — tanlov.

61. Ishni o‘z ahliga topshir. Novvoyga non yopdir, temirchiga temir.

Har narsani o‘zingiz qilishga urinmang; ishni biladigan mutaxassisga ishonish ham donolik.

62. Peshona teri bilan topilgan non — eng shirin non.

O‘z mehnatingiz bilan topilgan birinchi maosh — eng esda qoladigan pul.

63. Bir ishni boshlasang, oxiriga yetkaz. Chala qolgan ish — boshlanmagan ishdan ham yomon.

O‘nta boshlangan ishdan bitta tugatilgan ish qimmatroq.

Ibratli hikoyat (Sharq rivoyatlaridan). Bir dehqon o‘limi oldidan dangasa o‘g‘illarini chaqirib: «Bog‘imizda xazina ko‘milgan», — debdi. Otasi vafot etgach, o‘g‘illar butun bog‘ni qayta-qayta chopib chiqishibdi, ammo xazina topishmabdi. Biroq o‘sha yili yaxshi chopilgan bog‘ misli ko‘rilmagan hosil beribdi. Shunda o‘g‘illar otalarining gapini tushunishibdi: xazina — mehnatning o‘zi edi.