Asosiy g‘oyalar

Hokimiyat odamni buzishi mumkin. Kitobning eng mashhur g‘oyasi shu: adolat uchun kurashgan kishilar hokimiyatga kelgach, o‘zlari qarshi bo‘lgan narsaga aylanib qolishlari mumkin. Oruell buni bir zumda emas, kichik qadamlar bilan, ishonarli tarzda ko‘rsatadi.

Til — hokimiyat quroli. Skvealer misolida biz yolg‘on qanday qilib haqiqatga aylanishini ko‘ramiz. Raqamlar, murakkab so‘zlar va «buni sizning manfaatingiz uchun qildik» degan gaplar oddiy hayvonlarning shubhasini so‘ndiradi.

Xotira va hujjatlarning ahamiyati. Devordagi qonunlar o‘zgartirilsa-yu, hech kim avvalgi ko‘rinishini aniq eslay olmasa, hokimiyat istagan narsasini «doim shunday edi» deb e’lon qila oladi. Bu g‘oya «1984» romanida yanada chuqurroq rivojlantirilgan.

Ta’lim va savodxonlikning kuchi. Fermada o‘qishni yaxshi bilgan hayvonlar kam. Aynan shu hol cho‘chqalarga boshqalarni boshqarishni osonlashtiradi. Savodsiz yoki o‘ylashga dangasa xalqni aldash oson.

Qo‘rquv va doimiy dushman. Fermadagi har bir muvaffaqiyatsizlik uchun sirli dushman ayblanadi. Tashqi xavf bilan qo‘rqitilgan hayvonlar hokimiyatga savol bermay qo‘yadi.

Sodiqlik va ko‘r-ko‘rona ishonch. Bokserning halolligi va mehnatsevarligi go‘zal xislat. Lekin u hech qachon «nega?» deb so‘ramaydi. Oruell bu orqali shuni ko‘rsatadi: yaxshi niyatli, lekin o‘ylamaydigan sodiqlik ham boshqalar tomonidan suiiste’mol qilinishi mumkin.