«Qutadg‘u bilig» — ming yil oldin yozilgan kitob. Lekin uni o‘qir ekansiz, muallif go‘yo bugungi kun haqida gapirayotgandek tuyuladi. Chunki u inson qalbining abadiy savollari haqida yozgan.

Kitobning asosiy xulosasini qisqa qilib shunday aytish mumkin: baxt — oyga o‘xshaydi, u kelib-ketadi. Uni ushlab qolish uchun to‘rt narsa kerak: adolat, aql, qanoat va mehnat. Adolat seni odamlar bilan bog‘laydi. Aql seni xatolardan saqlaydi. Qanoat seni ochko‘zlikdan, demakki, xavotir va qo‘rquvdan ozod qiladi. Mehnat esa baxtni qayta-qayta yaratadi.

To‘rt qahramon — to‘rt yo‘l. Kuntug‘di bizga to‘g‘ri va halol bo‘lishni o‘rgatadi. Oyto‘ldi omad kelganda boshni yo‘qotmaslikni, uni yaxshi ishga sarflashni o‘rgatadi. O‘gdulmish o‘ylab ish qilishni, bilim va tajriba to‘plashni o‘rgatadi. O‘zg‘urmish esa bu dunyoning o‘tkinchi ekanini, haqiqiy boylik qalbda ekanini eslatadi.

Yusuf Xos Hojib kitobini «baxtga yo‘llovchi bilim» deb atadi. Uning fikricha, baxt tasodif emas. U bilim bilan, to‘g‘ri so‘z bilan, halol mehnat bilan, adolatli munosabat bilan quriladi. Bu yo‘l oson emas, lekin uni bosib o‘tgan odam nafaqat o‘zi baxtli bo‘ladi, balki atrofidagilarga ham baxt ulashadi.

Agar bu kitobdan faqat bitta fikrni eslab qolmoqchi bo‘lsangiz, ehtimol, shunisi eng muhimi: tilingizni tiying, bilim o‘rganing, qilgan ishingizning oxirini o‘ylang. Ming yil oldin bir keksa olim Koshg‘arda o‘tirib, aynan shu narsani bizga qoldirib ketgan edi.