Asarda to‘rtta asosiy qahramon bor. Ularning har birining ismi ma’noli, har biri bitta g‘oyaning timsoli. Bu qahramonlarni tushunsak, butun kitobning kalitini topgan bo‘lamiz.

Birinchisi — Kuntug‘di. Uning ismi «kun tug‘di», ya’ni «quyosh chiqdi» degan ma’noni beradi. U — hukmdor, elikning, ya’ni davlatning boshlig‘i. Kuntug‘di adolat va qonunning timsoli. Quyosh hammaga birdek nur sochadi: boyga ham, kambag‘alga ham, kuchliga ham, zaifga ham. Adolat ham shunday bo‘lishi kerak. Quyosh o‘z yo‘lidan adashmaydi, har kuni bir xil tartibda chiqib, bir xil tartibda botadi. Qonun ham shunday barqaror, o‘zgarmas va ishonchli bo‘lishi lozim. Kuntug‘di — kitobdagi barcha voqealarning markazi, qolgan qahramonlar uning atrofida birlashadi.

Ikkinchisi — Oyto‘ldi. Ismining ma’nosi — «oy to‘ldi», ya’ni to‘lin oy. U davlat va baxtning, «qut»ning timsoli. Muallif bu qahramonni juda chiroyli tanlagan. Oy hech qachon bir holatda turmaydi: u o‘sadi, to‘ladi, so‘ng kamaya boshlaydi va yana yo‘qoladi. Baxt va omad ham shunday — bugun bor, ertaga yo‘q. Shuning uchun Oyto‘ldi o‘zi haqida gapirganda, men oyga o‘xshayman, to‘lishim bilan kamaya boshlayman, deydi. Bu — baxtga mag‘rurlanmaslik, omad borida uni to‘g‘ri ishlatish haqidagi eng muhim saboq.

Uchinchisi — O‘gdulmish. Bu ism «maqtalgan», «olqishlangan» degan ma’noga yaqin. U Oyto‘ldining o‘g‘li va aqlning timsoli. Otasi — baxt, o‘g‘li — aql: muallif shu bilan baxtdan aql tug‘ilishi kerak, degan fikrni bildiradi. Omadli odam agar aqlli farzand, aqlli davomchi qoldirmasa, uning baxti o‘zi bilan ketadi. Baxt — vaqtinchalik, aql esa uni saqlab qoladigan, ko‘paytiradigan kuch. O‘gdulmish kitobda hukmdorning eng ishonchli maslahatchisi, keyinchalik vaziri bo‘ladi.

To‘rtinchisi — O‘zg‘urmish. Ismining ma’nosi «uyg‘ongan», «uyg‘oq» degan tushunchaga yaqin. U O‘gdulmishning qarindoshi, tog‘da yolg‘iz yashovchi zohid — dunyo hoyu havasidan voz kechgan, ibodat va tafakkur bilan yashayotgan odam. O‘zg‘urmish qanoat va oqibatning, ya’ni oxiratni o‘ylab yashashning timsoli. U boylik, mansab, shon-shuhratga qiziqmaydi. Uning savoli boshqa: bu dunyodan nima olib ketasan?

Muallif bu to‘rt qahramonni shunchaki yonma-yon qo‘ymaydi, ularni bir-biri bilan suhbatga kiritadi. Adolat baxt bilan, aql qanoat bilan bahslashadi. Kitobning go‘zalligi shundaki, hech biri yolg‘iz o‘zi to‘liq haqiqat emas. Faqat adolat bo‘lsa-yu, baxt bo‘lmasa, davlat kambag‘allashadi. Faqat baxt bo‘lsa-yu, aql bo‘lmasa, u tez sovuriladi. Faqat aql bo‘lsa-yu, qanoat bo‘lmasa, odam dunyo ishlariga butunlay berilib, o‘zini unutadi. Faqat qanoat bo‘lsa-yu, boshqalari bo‘lmasa, odam jamiyatdan uzilib qoladi. Yaxshi hayot, yaxshi davlat — shu to‘rttasining muvozanatidir.

Bu fikrni o‘zimizga tatbiq qilsak ham bo‘ladi. Har birimizning hayotimizda shu to‘rt narsa kerak: o‘zimizga va boshqalarga adolatli munosabat, imkoniyat va omad, ularni to‘g‘ri ishlatadigan aql va «menga shu ham yetarli» deya oladigan xotirjam qalb. Kimdadir bittasi kam bo‘lsa, hayoti bir oyog‘i qisqa stulga o‘xshab qiyshiq turadi.