Abdurahmon ibn Avf roziyallohu anhu — jannat bilan xushxabar berilgan o‘n sahobadan biri, Qurayshning Zuhra urug‘idan. Johiliyatda uning ismi boshqacha bo‘lgan, Payg‘ambarimiz uni Abdurahmon deb atadilar. U Islomni dastlabki kunlarda, Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhuning da’vati bilan qabul qilgan.

Abdurahmon ikki marta hijrat qildi: avval Habashistonga, so‘ng Madinaga. Uning Madinaga kelgandagi voqeasi bugungi kungacha tadbirkorlik va o‘zini hurmat qilish namunasi sifatida aytiladi.

Madinada Payg‘ambarimiz muhojirlar (Makkadan kelganlar) va ansorlar (madinaliklar) orasida birodarlik o‘rnatdilar. Abdurahmonni ansorlardan Sa’d ibn Rabi’ roziyallohu anhu bilan birodar qildilar. Sa’d ansorlarning boylaridan edi. U Abdurahmonga: «Molimni ikkiga bo‘lib, yarmini senga beraman», dedi va hatto oilaviy hayotida ham unga yordam berishni taklif qildi. Bu Sa’dning naqadar saxiy ekanini ko‘rsatadi. Abdurahmon esa minnatdorlik bilan javob berdi: «Alloh senga ahling va moling uchun baraka bersin. Menga bozorni ko‘rsat». U bozorga borib, savdo qila boshladi va qisqa vaqtda foyda ko‘ra boshladi (Buxoriy rivoyati, Anas roziyallohu anhudan).

O‘sha hadisning davomida yana bir ibratli lavha bor: oradan ko‘p o‘tmay Abdurahmon uylandi. Payg‘ambarimiz undan to‘yi haqida eshitib: «Alloh senga baraka bersin. Bir qo‘y bilan bo‘lsa ham, valima (to‘y ziyofati) qil», dedilar (Buxoriy rivoyati, Anas roziyallohu anhudan). Ya’ni to‘y ham imkoniyatga yarasha, isrofsiz bo‘lishi kerak. Bu ko‘rsatma bugungi dabdabali to‘ylar zamonida ayniqsa ibratli.

Bu voqeadan ikki saboq olinadi. Birinchisi — ansorlarning saxovati. Qur’on ular haqida: «...O‘zlari muhtoj bo‘lsalar ham, (boshqalarni) o‘zlaridan ustun qo‘yadilar» (Hashr surasi, 9-oyat ma’nosi), deydi. Ikkinchisi — Abdurahmonning izzati nafsi. U birodarining saxovatini suiiste’mol qilmadi, o‘z mehnati bilan rizq topishni afzal ko‘rdi.

Abdurahmon savdoda baraka topdi va sahobalarning eng boylaridan biriga aylandi. Lekin boylik uning qalbini egallamadi. U molini Alloh yo‘lida ko‘p sarflardi, Tabuk g‘azoti kabi og‘ir paytlarda katta xayriya qildi. Manbalarda uning ko‘plab qullarni ozod qilgani, Payg‘ambarimizning vafotlaridan keyin u zotning ayollari — mo‘minlarning onalariga g‘amxo‘rlik qilgani zikr qilinadi.

Abdurahmon g‘azotlarda ham qatnashdi: Badr, Uhud va boshqa janglarda bo‘ldi. Uhud jangida yigirmadan ortiq jarohat olgani rivoyat qilinadi.

Abdurahmonga ko‘rsatilgan alohida sharaflardan biri shuki, Tabuk safarida bir namozda Payg‘ambarimiz biroz kechikib qolganlarida, sahobalar Abdurahmonni imom qilib qo‘yishdi. Payg‘ambarimiz kelib, uning orqasida iqtido qildilar va namozdan so‘ng sahobalarga: «Yaxshi qildinglar», dedilar (Muslim rivoyati, Mug‘ira ibn Shu’ba roziyallohu anhudan).

Boy bo‘lishiga qaramay, Abdurahmon oxiratdan qo‘rqardi. Buxoriyda rivoyat qilinishicha, bir kuni unga ro‘za ochish uchun taom keltirildi. U yig‘lab: «Mus’ab ibn Umayr shahid bo‘ldi, u mendan yaxshiroq edi. Uni kafanlashga bir chopondan boshqa narsa topilmadi... Keyin bizga dunyo shunchalik keng qilindiki, yaxshiliklarimizning mukofoti shu dunyodayoq berilib qo‘yilgan bo‘lmasin, deb qo‘rqaman», dedi va taomni yemay qo‘ydi (Buxoriy rivoyati).

Umar roziyallohu anhu vafotidan oldin xalifani saylash uchun olti kishidan iborat shuro tayinladi, Abdurahmon ham ular orasida edi. U o‘zini nomzodlikdan chetga olib, saylovni adolatli tashkil etish mas’uliyatini o‘z zimmasiga oldi va tunu kun odamlar bilan maslahatlashdi. Bu — mansabga intilmaslik, umumiy manfaatni shaxsiy manfaatdan ustun qo‘yish namunasi.

Abdurahmon ibn Avf hijriy 32-yilda Madinada vafot etdi va Baqi’ qabristoniga dafn qilindi.

Saboq: Islom boylikni qoralamaydi, balki uni qanday topish va qanday sarflashni o‘rgatadi. Abdurahmon halol mehnat bilan boyidi, boyligini Alloh yo‘lida sarfladi va hech qachon kibrlanmadi. Payg‘ambarimiz aytganlar: «Solih kishi uchun halol mol qanday yaxshi!» (Imom Ahmad va Buxoriyning «Al-Adab al-mufrad» asarida rivoyat qilingan, Amr ibn Os roziyallohu anhudan).