O‘qish haqida ko‘p mashhur gaplar bor, ularning ba’zilari ilmiy tekshiruvdan o‘tmagan. Ularga ishonish zarar ham keltirishi mumkin: noto‘g‘ri usulga vaqt sarflaysiz yoki o‘zingizga noto‘g‘ri «tamg‘a» bosasiz. Keling, eng ko‘p uchraydigan bir nechtasini ko‘rib chiqaylik.

Birinchi afsona: «Har kimning o‘z o‘rganish uslubi bor — men vizualman, u audialman». Bu g‘oya juda mashhur va ko‘p maktablarda aytiladi. Odamlarning qaysi usulni yoqtirishi farq qilishi, albatta, to‘g‘ri. Lekin o‘qitishni odamning «uslubi»ga moslashtirish natijani yaxshilashini tasdiqlovchi ishonchli dalillar tadqiqotlarda topilmagan. Aksincha, ko‘p narsa materialning o‘ziga bog‘liq: geografiyani xarita bilan, musiqani tinglab, kimyoviy tajribani ko‘rib o‘rganish yaxshi — kim bo‘lishingizdan qat’i nazar. Shuning uchun o‘zingizni bitta «uslub» bilan cheklamang, turli usullarni birlashtiring.

Ikkinchi afsona: «Inson miyasining faqat o‘n foizini ishlatadi». Bu gap filmlar va reklamalarda ko‘p uchraydi, lekin nevrologiyaga to‘g‘ri kelmaydi. Miyaning turli qismlari turli vazifalarni bajaradi va kun davomida deyarli hammasi u yoki bu darajada faol bo‘ladi. «Yashirin imkoniyat»ni ochadigan sehrli tabletka yoki usul yo‘q. Miyangizni rivojlantirishning yo‘li — mashq, uyqu, harakat va to‘g‘ri o‘qish usullari.

Uchinchi afsona: «Ba’zi odamlar matematikaga tug‘ma qobiliyatli, ba’zilari emas». Albatta, odamlar turli qiziqish va tayyorgarlik bilan boshlaydi. Lekin ko‘p o‘quvchilar uchun «menga matematika kelmaydi» degan fikr qobiliyat emas, tajriba natijasi bo‘ladi: bir paytlar biror mavzuni tushunmay qolgan, keyingi mavzular unga tayangan, bo‘shliq kattalashib ketgan. Bu bo‘shliqni to‘ldirsa bo‘ladi. Psixologiyada o‘sish yondashuvi haqidagi tadqiqotlar ham qobiliyatga qarashingiz harakatingizga ta’sir qilishini ko‘rsatadi: «hali bilmayman» deb o‘ylagan odam «hech qachon bilmayman» deganidan ko‘ra ko‘proq urinadi.

To‘rtinchi afsona: «Ko‘p soat o‘tirsam, ko‘p o‘rganaman». Bu haqda allaqachon gaplashdik. O‘tirilgan soatlar emas, diqqat bilan, to‘g‘ri usulda ishlangan vaqt muhim. Charchagan miya bilan ortiqcha soatlar ko‘pincha behuda ketadi.

Beshinchi afsona: «Yodlash — eski usul, faqat tushunish kerak». Tushunish, albatta, juda muhim. Lekin tushunish uchun ham poydevor kerak: formulalar, ta’riflar, so‘zlar, sanalar. Ko‘paytirish jadvalini bilmagan odam murakkab masalada ham qiynaladi. Yaxshi o‘rganish — tushunish va eslab qolishning birligi. Yodlashni aqlli qiling: kartochkalar, oraliq takrorlash, bog‘lash bilan.

Oltinchi afsona: «Energetik ichimlik yoki kofe bilan kechasi o‘qish samaraliroq». Kofein vaqtincha tetiklik berishi mumkin, lekin u uyquning o‘rnini bosmaydi va kech ichilsa, uyquni buzadi. Energetik ichimliklarda esa ko‘p shakar va kofein bo‘ladi; ularni muntazam ichish sog‘liqqa yaxshi emas. Eng yaxshi «energetik» — yetarli uyqu, suv va oddiy ovqat.

Bugun qiling:

1. O‘zingiz haqingizda ishonib yurgan bitta «tamg‘a»ni yozing (masalan, «men vizualman», «menga fizika kelmaydi») va uni qayta o‘ylab ko‘ring.

2. Bitta mavzuni ikki xil usulda — o‘qib va chizib — o‘rganib ko‘ring.

3. «Hali bilmayman» iborasini bir hafta davomida «bilmayman» o‘rniga ishlatib ko‘ring.