1. Sun Szi dedi: Katta qo‘shinni boshqarish bilan bir necha kishini boshqarish tamoyili bir xil: gap faqat ularni bo‘linmalarga ajratishda.

2. Qo‘l ostingizdagi katta qo‘shin bilan jang qilish kichik qo‘shin bilan jang qilishdan hech farq qilmaydi: gap faqat belgi va ishoralarni joriy etishda.

3. Butun qo‘shiningiz dushman zarbasiga bardosh berib, qimirlamay turishi to‘g‘ri va egri harakatlar orqali ta’minlanadi.

4. Qo‘shiningiz zarbasi tuxumga urilgan charxtoshdek bo‘lishi — zaif va kuchli tomonlar ilmi orqali amalga oshiriladi.

5. Har qanday jangda to‘g‘ri usul jangga kirishish uchun ishlatilishi mumkin, ammo g‘alabani ta’minlash uchun egri usullar kerak bo‘ladi.

6. Mohirlik bilan qo‘llangan egri taktika Osmon va Yer kabi tuganmas, daryo va soylar oqimidek bitmas-tuganmasdir; quyosh va oy kabi ular botadi-yu, yana chiqadi; to‘rt fasl kabi o‘tib ketadi-yu, yana qaytib keladi.

7. Musiqada beshtadan ortiq asosiy tovush yo‘q, ammo shu besh tovushning birikmalari hech qachon eshitib tugatib bo‘lmaydigan darajada ko‘p kuy yaratadi.

8. Beshtadan ortiq asosiy rang yo‘q — ko‘k, sariq, qizil, oq va qora, ammo ularning birikmalari ko‘rib tugatib bo‘lmaydigan darajada ko‘p tus beradi.

9. Beshtadan ortiq asosiy ta’m yo‘q — nordon, achchiq, sho‘r, shirin va taxir, ammo ularning birikmalari tatib tugatib bo‘lmaydigan darajada ko‘p maza beradi.

10. Jangda hujumning ikkitadan ortiq usuli yo‘q — to‘g‘ri va egri; ammo shu ikkisining birikmasi cheksiz manyovrlar qatorini yuzaga keltiradi.

11. To‘g‘ri va egri usul navbatma-navbat bir-biriga o‘tib turadi. Bu xuddi aylana bo‘ylab yurishga o‘xshaydi — hech qachon oxiriga yetmaysiz. Ularni birlashtirish imkoniyatlarini kim tugata oladi?

12. Qo‘shinning hamlasi hatto toshlarni ham dumalatib ketadigan sel oqimiga o‘xshaydi.

13. Qaror sifati o‘ljasiga aniq vaqtda tashlanib, uni urib yiqitadigan lochinning shiddatiga o‘xshaydi.

14. Shuning uchun yaxshi jangchi hamlasida dahshatli, qarorida chaqqon bo‘ladi.

15. Kuch-quvvatni tortilgan arbaletga, qarorni esa uning tepkisini bosishga qiyoslash mumkin.

16. Jangning to‘polon va g‘alayonida zohiran tartibsizlik bo‘lishi mumkin, ammo aslida hech qanday tartibsizlik bo‘lmaydi; chalkashlik va ur-yiqitda safingizning boshi-oxiri ko‘rinmay qolishi mumkin, lekin u baribir mag‘lubiyatga uchramaydi.

17. Soxta tartibsizlik mukammal intizomni, soxta qo‘rquv jasoratni, soxta zaiflik kuchni talab qiladi.

18. Tartibni tartibsizlik pardasi ostiga yashirish — bo‘linmalarga to‘g‘ri ajratish masalasi; jasoratni qo‘rqoqlik niqobi ostida berkitish — ichki quvvat zaxirasini talab qiladi; kuchni zaiflik bilan niqoblash — to‘g‘ri joylashuv orqali amalga oshiriladi.

19. Dushmanni harakatda ushlab turishga usta odam aldamchi ko‘rinish yaratadi, dushman esa shunga qarab ish tutadi. U nimanidir qurbon qiladi, toki dushman unga tashlansin.

20. O‘lja tashlab, u dushmanni yurishda ushlab turadi, so‘ng saralangan askarlar bilan uni pistirmada kutadi.

21. Aqlli jangchi birlashgan kuchning ta’siriga e’tibor beradi, alohida odamlardan ortiqcha narsa talab qilmaydi. Shuning uchun u munosib odamlarni tanlay oladi va birlashgan kuchdan foydalana oladi.

22. U birlashgan kuchdan foydalanganda, jangchilari dumalayotgan g‘o‘la yoki toshlarga o‘xshab qoladi. Chunki g‘o‘la yoki toshning tabiati shundayki, tekis yerda qimirlamay turadi, qiyalikda esa harakatga keladi; to‘rtburchak bo‘lsa to‘xtab qoladi, dumaloq bo‘lsa pastga dumalab ketadi.

23. Demak, yaxshi jangchilar hosil qiladigan kuch ming-ming oyoq balandlikdagi tog‘dan dumalatib yuborilgan dumaloq toshning shiddatiga o‘xshaydi. Kuch haqida shu yetarli.

Bugungi hayotda: Besh nota cheksiz kuy beradi — demak, ijodkorlik ko‘p narsa bilishda emas, oz narsani turli birikmada qo‘llay olishda. Matematika imtihonida ham bir necha asosiy formulani yaxshi bilib, ularni har xil masalaga moslay olgan o‘quvchi yuzta formulani yod olgan, lekin qo‘llay olmaganidan kuchli. «Toshni qiyalikka qo‘yish» degan fikr ham muhim: odamlarni majburlab emas, ular o‘zi harakatga keladigan sharoit yaratib boshqaring. Jamoada, sport komandasida yoki kichik biznesda har kimni o‘z kuchiga mos o‘ringa qo‘ying — shunda umumiy kuch alohida qahramonliklardan ko‘ra ko‘proq natija beradi. «Arbaletni torting, keyin tepkini bosing»: kuchni to‘plang, so‘ng to‘g‘ri paytda bir zarbada ishga soling.