Ularning maktabida fizika laboratoriyasi deb ataladigan xona bor edi, lekin uning ichida singan voltmetr, ikkita linza va changga botgan globusdan boshqa narsa qolmagandi. Qishloqqa internet esa faqat tepalikdagi bitta joyda, shunda ham shamol yaxshi esganda tutardi.

— Laboratoriya yo‘q, — dedi Normat domla birinchi mashg‘ulotda. — Lekin dunyo bor. Dunyo esa eng katta laboratoriya.

Shundan keyin har kuni darsdan so‘ng ular «dunyo laboratoriyasi»da ishlashdi. Ariq suvining tezligini ustidan oqizilgan yong‘oq po‘chog‘i bilan o‘lchashdi. Elektr o‘chib qolgan kechalari sham alangasining soyasi bo‘yicha yorug‘lik qonunlarini o‘rganishdi. Ko‘prik ustidan tashlangan toshning tushish vaqtidan ko‘prik balandligini hisoblashdi va keyin uni arqon bilan o‘lchab, xatolarini tekshirishdi.

— Xato — bu yomon narsa emas, — der edi domla. — Xatoni topa olmaslik yomon.

Bir kuni domla unga eski, muqovasi ko‘chgan masalalar to‘plamini olib keldi. Kitob uning talabalik yillaridan qolgan ekan, hoshiyalari qalam bilan yozilgan izohlarga to‘la edi.

— Bu kitobni yarmigacha yechganman, — dedi domla. — Qolganini sen yechasan. Faqat javoblarga qarama. Javob — bu oxirgi bekat, sen esa yo‘lni o‘rganishing kerak.

Elyor kitobni uyga olib ketib, har kecha chiroq o‘chguncha o‘tirdi. Ba’zi masalalar ustida u uch-to‘rt kun bosh qotirardi. Bitta masalani esa ikki hafta yecha olmadi va oxiri uni qo‘ylarni sug‘orayotganda, chelakdan oqayotgan suvga qarab turib, birdan tushundi.

Elyor kechqurunlari qo‘ylarni o‘tlatgani chiqqanda ham daftarini olib ketardi. Masalalarni tosh ustida o‘tirib yechardi, ba’zan qo‘ylar tarqalib ketib, otasidan dakki ham eshitardi. Lekin u har hafta domlaga yangi savollar bilan kelardi.

Tuman bosqichida u birinchi o‘rinni oldi. Bu hech kimni ajablantirmadi, chunki tumandagi qolgan ishtirokchilar ham uning o‘zi kabi qishloq bolalari edi. Haqiqiy sinov oldinda — viloyat bosqichida edi.