Yelim va un hidi

Darsdan keyin Zarina sinfdoshi Sardorni chetga tortdi. Sardor sinfdagi eng shubhali bola edi: u har qanday voqeada fitna izlar, detektiv seriallarning qahramonlarini ismma-ism bilardi.

— Sirli muqovachi? — Sardorning ko‘zlari yonib ketdi. — Bu jiddiy ish. Dalillar bormi?

— Bitta kitob va bitta xatcho‘p bor.

Ular kitobni kutubxona derazasi yonida sinchiklab ko‘zdan kechirishdi. Sardor uni burniga yaqinlashtirib hidladi.

— Do‘kon yelimi emas, — dedi u ishonch bilan. — Buvimning xamiri hidi keladi.

— Un yelimi, — Zarina birdan esladi. — Texnologiya darsida aytishgandi: eski ustalar kitobni undan qaynatilgan yelim bilan yopishtirishgan. Bu oddiy odamning ishi emas, Sardor. Bu haqiqiy usta.

Ikkinchi dalil tikuvdagi ip edi: qalin, kulrang, odatdagi tikuv ipidan ancha mustahkam. Uchinchisini Zarina kutubxonaning eski fond xonasida topdi. Chang bosgan polda poyabzal izlari bor edi — katta, tagi tishli ishchi etik izi. Izlar kechqurun qulflanadigan orqa eshikdan to‘g‘ri javonlar tomon borardi.

— Maktabda hech bir o‘quvchi bunday etik kiymaydi, — dedi Sardor. — Demak, kattalardan biri.

— Lekin katta odam nega yashirinadi? — o‘yga toldi Zarina. — Yaxshi ish qilgan odam nega buni yashiradi?

Ular daftarga gumonlanuvchilar ro‘yxatini tuzishdi. Mehnat o‘qituvchisi Rustam aka — ustaxonasi bor, lekin doim krossovka kiyadi. Farrosh Hojar xola — kutubxona kaliti unda turadi, ammo u har kuni soat to‘rtda uyiga ketadi. Qorovul Qobil aka — kechasi maktabda yolg‘iz qoladi. Biroq Qobil aka indamas, hech kim bilan gaplashmaydigan odam edi, uning qo‘lida kitob ko‘rgan odamning o‘zi yo‘q edi.

— Qobil aka bo‘lishi mumkin emas, — dedi Sardor. — U kitobga qayrilib ham qaramaydi.

— Unda hammasini birma-bir tekshirib ko‘ramiz, — dedi Zarina va daftarni yopdi.

Birinchi bo‘lib Rustam akaning ustaxonasiga kirishdi. Sardor go‘yo stul oyog‘ini so‘rash bahonasida burchak-burchakni ko‘zdan kechirdi. Ustaxonada arra, randa va payvand hidi bor edi, lekin na kulrang ip, na un yelimi topildi.

— Kitob? — Rustam aka kulib yubordi. — Men kitobga mix qoqishni bilaman, xolos. Yopishtirish uchun esa do‘kondan tayyor yelim olaman.

Hojar xolani ham tekshirish oson kechdi. U har kuni soat to‘rtda o‘g‘lining mashinasiga o‘tirib ketishini butun maktab ko‘rardi, kutubxona kalitini esa qo‘riqchi xonasidagi mixga ilib qo‘yardi.

— Qo‘riqchi xonasidagi mixga, — takrorladi Zarina va Sardorga qaradi. Sardor esa yelkasini qisdi: ro‘yxatda faqat bitta ism qolgan edi.