Qog‘ozdagi javob

Reja oddiy edi. Maqsuda opa ro‘yxatdagi navbatdagi kitobni — sahifalari ko‘chib ketgan qalin izohli lug‘atni — atayin eski fond stolining ustiga qoldirdi. Uning ichiga esa Zarina kichkina qog‘oz qistirdi: «Rahmat. Siz kimsiz?»

— Agar u javob yozsa, qo‘lyozmasini taqqoslaymiz, — dedi Sardor. — Agar yozmasa...

— Yozmasa ham, qaytib keladi, — dedi Zarina. — U ishni chala qoldirmaydi. Xatcho‘pdagi raqam shuni ko‘rsatib turibdi.

Seshanba kuni lug‘at joyida yo‘q edi. Chorshanba ham, payshanba ham ko‘rinmadi. Juma kuni ertalab esa u yana stolda turardi — tekis, mustahkam, yangi muqovali. Ichida qizil xatcho‘p, «5» raqami va Zarinaning qog‘ozi. Qog‘ozning orqa tomonida bir qator yozuv paydo bo‘lgandi: «Kitob o‘lmasligi kerak».

Harflar katta, biroz qiyshiq edi, xuddi ko‘p yillardan beri qalam ushlamagan odamning yozuviday. Zarina qog‘ozni uyiga olib ketdi va kechgacha unga tikilib o‘tirdi. Keyin birdan esladi: maktab qorovulxonasining oynasida doim bir qog‘oz osilib turardi — navbatchilik jadvali. U jadvalni kim yozganini butun maktab bilardi.

Dushanba kuni darsdan keyin u Sardor bilan qorovulxonaga bordi. Oynadagi jadvalda «4» va «5» raqamlari xatcho‘pdagilarning xuddi o‘zi edi: pastki dumi uzun, tepasi ochiq.

— Bu dalil yetarlimi? — pichirladi Sardor.

— Yo‘q, — dedi Zarina. — Lekin so‘rash uchun yetarli.

Qobil aka eshikni ochganda, uning etigiga qarashning hojati yo‘q edi, ammo Zarina baribir qaradi. Katta, tagi tishli ishchi etik.

— Qobil aka, — dedi u tortinib, — lug‘atni siz tuzatdingizmi?

Qorovul ancha vaqt jim turdi. Keyin chuqur xo‘rsinib, ularni ichkariga taklif qildi.