Quyosh sokin dunyoga ko‘tarildi va xuddi duo kabi tinch shaharchaga nur sochdi. Nonushtadan keyin Polli xola oilaviy ibodat o‘tkazdi. So‘ng Tom oyatlarni yodlashga o‘tirdi. Sid o‘z dars qismini bir necha kun oldin yodlab bo‘lgan. Tom esa beshta oyatni yodlashga butun qalbi bilan kirishdi va «Tog‘dagi va’z»ni tanladi, chunki undan qisqarog‘ini topa olmadi. Yarim soatdan keyin u dars haqida noaniq tasavvurga ega bo‘ldi, xolos, chunki xayoli insoniyatning butun sohalarini kezib chiqqan edi.

Meri — Tomning amakivachchasi — kitobini olib, unga takrorlatdi. Tom tuman ichida yo‘l topgandek, gandiraklab boshladi:

— Baxtlidir... baxtlidir... ular... ular...

— Kambag‘allar...

— Ha, kambag‘allar... ular... ular...

Meri unga agar yaxshi yodlasa, ajoyib bir narsa sovg‘a qilishga va’da berdi. Tom qayta urindi va qiziqish hamda kutilgan sovg‘aning bosimi ostida, ajoyib muvaffaqiyatga erishdi. Meri unga o‘n ikki yarim sentlik haqiqiy «Barlou» pichog‘ini sovg‘a qildi. Pichoq hech narsani kesmasdi, lekin bu qimmatli buyum edi, va Tom bufetni chizib ko‘rishga ulgurdi.

Keyin uni yuvintirishdi. Meri unga suv va sovun to‘la tog‘ora berdi. Tom tashqarida tog‘orani skameykaga qo‘ydi, sovunni suvga botirib qo‘ydi, yenglarini shimardi, suvni yerga to‘kdi-da, oshxonaga kirib, sochiq bilan yuzini qattiq arta boshladi. Meri sochiqni tortib oldi:

— Uyalmaysanmi, Tom? Suv senga hech narsa qilmaydi!

Ikkinchi urinishda Tom haqiqatan ham yuvindi. Lekin uning tozaligi iyagi va jag‘ida bir chegara bilan tugar, undan pastda va ortida yuvilmagan qit’a qorong‘u bir libos kabi cho‘zilib yotardi. Meri uning sochini taradi. Keyin Tomga yakshanba kostyumini kiygizishdi — u faqat yakshanba kunlari kiyiladigan, shu sabab «boshqa kiyimi» deb atalardi. Bu kiyimda Tom o‘zini juda noqulay his qilardi. Eng yomoni — poyabzal edi.

Yakshanba maktabida hiyla-nayrang yo‘lga qo‘yilgan edi. O‘quvchilar har ikki oyatni yodlagani uchun ko‘k chipta olardi. O‘nta ko‘k chipta bitta qizilga, o‘nta qizil bitta sariqqa almashardi. O‘nta sariq chipta uchun esa maktab direktori oddiy bog‘langan Injil sovg‘a qilardi. Ikki ming oyatni yodlash kerak! Buni kam bola uddalardi.

Eshik oldida Tom do‘stlarini to‘xtatdi va savdoga tushdi. Devor bo‘yashdan to‘plangan boyliklarga u kerakli chiptalarni sotib oldi: sariq, qizil va ko‘k chiptalarni yig‘di.

O‘sha kuni maktabga hurmatli mehmonlar kelgan edi: okrug sudyasi Tetcher, uning xotini va qizi — o‘sha sariq sochli farishta! Hamma o‘zini ko‘rsatishga oshiqardi. Direktor janob Uolters ham, o‘qituvchilar ham, kichik bolalar ham. Tom ham qo‘lidan kelgancha ko‘rinishga urinardi.

Direktor sovg‘a berib, qahramonlik namunasini ko‘rsatish imkonidan juda xursand bo‘lardi, lekin hech kimda yetarli chipta yo‘q edi. Shunda Tom Soyer oldinga chiqib, to‘qqizta sariq, to‘qqizta qizil va o‘nta ko‘k chiptani uzatdi va Injil talab qildi. Bu ochiq osmondagi momaqaldiroq edi! Janob Uolters bunday arizani o‘n yil ichida kutmagan edi. Lekin chiptalar haqiqiy edi, rad etib bo‘lmasdi.

Tomni sudyaning yoniga olib chiqishdi. Bolalar havasdan jon berardi, ayniqsa o‘z chiptalarini Tomga sotganlar — endi ular nima qilganini anglashdi.

Sudya Tomning boshini silab, uni yaxshi bola deb atadi va ikki ming oyatni yodlagan bilimdonligini maqtadi.

— Endi, Tom, sen yodlagan narsalarning bir qismini aytib berasan. Albatta, o‘n ikki havoriyning ismlarini bilasan. Ayt-chi, birinchi ikkita havoriyni kim deb atashgan?

Tom tugmasini burab, qizarib ketdi, ko‘zini yerga tikdi. Janob Uoltersning yuragi sirqiradi. Bola eng oddiy savolga ham javob berolmasligini u bilardi. Sudyaning xotini muloyimlik bilan yordamga keldi:

— Menga ayta olasanmi, Tom? Birinchi ikki havoriyning ismlari...

— Dovud va Go‘liyot!

Keling, bu sahnaga rahm-shafqat pardasini tortaylik.