— Rostini aytsam, — dedi o‘ziga o‘zi Paspartu biroz garangsib, — Tyusso xonimning muzeyidagi mum odamlar ham yangi xo‘jayinimdan jonliroq!

Tyusso xonimning mum odamlari haqiqatan ham shu qadar jonliki, faqat gapirmaydi, xolos. Paspartu xo‘jayinini qisqa uchrashuv davomida yaxshilab kuzatib ulgurgan edi. Fileas Fogg qirq yoshlar chamasida, chiroyli, olijanob yuzli, baland bo‘yli, sarg‘ish sochli, ozgina to‘ladan kelgan odam edi. Peshonasi silliq, ajin yo‘q; yuzi oqish, tishlari chiroyli. Unda ortiqcha harakat yo‘q edi: har doim tinch, har doim xotirjam, ko‘zlari qimirlamaydi. U «aniqlikning tirik timsoli» edi. Hech qachon shoshilmasdi, lekin hech qachon kechikmasdi ham. Bir qadam ortiqcha bosmasdi, eng qisqa yo‘ldan yurardi.

Paspartu esa Parijning haqiqiy farzandi edi. Yoqimli yuzi, biroz bo‘rtgan lablari, yumaloq boshi, keng yelkalari bor, chaqqon va baquvvat yigit edi. Sochlari biroz jingalak va hurpaygan. U so‘nggi besh yilda Angliyada o‘nta uyda xizmat qilgan, lekin hech birida qaror topa olmagan edi. Xo‘jayinlari yo injiq, yo betartib, yo tunlari sarson-sargardon kezib yuradigan odamlar chiqib qolgan edi. Paspartuga esa endi osoyishtalik kerak edi.

Oxirgi xo‘jayini, yosh lord Longsferri, har kecha klubdan mast holda qaytar, uni politsiyachilarning yelkasida olib kelishardi. Paspartu bir marta unga hurmat bilan nasihat qilmoqchi bo‘lgan edi, lord darrov achchiqlanib, uni ishdan bo‘shatdi. Shu orada Paspartu janob Fileas Foggning odam izlayotganini eshitib qoldi. Uyidan chiqmaydigan, tunni boshqa joyda o‘tkazmaydigan, sayohat qilmaydigan, bir kun ham yo‘qolmaydigan odam — bu unga juda mos edi. U darhol keldi va, ko‘rganimizdek, ishga olindi.

Soat o‘n bir yarimdan o‘tgan, Paspartu Seyvil-Roudagi uyda yolg‘iz qolgan edi. U darhol uyni tekshirishga tushdi. Uy toza, tartibli, jiddiy edi — xuddi chig‘anoqdek. Ikkinchi qavatdagi o‘z xonasiga chiqib, xursand bo‘ldi. Elektr qo‘ng‘iroqlar va gapiradigan quvurlar uni pastki qavatdagi xonalar bilan bog‘lardi. Kamin ustidagi elektr soat janob Foggning yotoqxonasidagi soat bilan bir xil yurar, ikkalasi bir zarbada bong urardi.

«Juda soz, juda soz!» — dedi o‘ziga Paspartu.

Soat ustida bir varaq qog‘ozni ko‘rdi. Bu kunlik xizmat tartibi edi. Unda soat sakkizda — janob Fogg turadigan vaqtdan — o‘n bir yarimgacha — u nonushta qilish uchun Reform-klubga ketadigan vaqtgacha — bajariladigan hamma ishlar yozilgan edi: soat sakkiz-u yigirma uchda choy va tost, to‘qqiz-u o‘ttiz yettida soqol olish uchun issiq suv, to‘qqizdan qirq daqiqa o‘tganda soch tarash va hokazo. Keyin o‘n bir yarimdan to yarim tungacha — xo‘jayini uyga qaytadigan vaqtgacha — hamma narsa batafsil yozilgan edi.

Janob Foggning shkafida kiyimlar juda tartibli turardi. Har bir shim, kamzul, nimchaning raqami bor edi; raqamlar ro‘yxat daftarida qayd etilgan, qaysi kuni, qaysi faslda kiyilishi belgilangan edi. Poyabzal ham xuddi shunday.

Butun uy aytib turardiki: bu yerda katta tartib hukmron. Kitoblar yo‘q edi — janob Foggga ular kerak emas, chunki Reform-klubning ikkita kutubxonasi uning xizmatida. Yotoqxonada kichik bir temir sandiq turardi, u yong‘indan ham, o‘g‘ridan ham himoyalangan edi. Uyda qurol ham, ov anjomi ham yo‘q edi. Hamma narsa bu odamning eng tinchliksevar odatlarga ega ekanini ko‘rsatardi.

Paspartu uyni oxirigacha ko‘rib chiqib, qo‘llarini ishqaladi, keng yuzi kulgidan yashnab ketdi va quvonch bilan takrorladi:

— Juda soz! Menga aynan shu kerak edi! Janob Fogg bilan juda yaxshi kelishamiz! Uydan chiqmaydigan, tartibli odam! Haqiqiy mashina! Mashinaga xizmat qilishga hech qanday qarshiligim yo‘q.