AsosiyFanlarKitoblarReyting
Qo‘llab-quvvatlash

O‘quvchilar va abituriyentlar uchun bepul testlar va kitoblar. Testlar doim bepul.

Loyihani qo‘llab-quvvatlash

Platforma

  • Fanlar
  • Kitoblar
  • Reyting
  • Kabinet

Loyiha

  • Qo‘llab-quvvatlash
  • Telegram: @bilgo_uz_bot

Huquqiy

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Hisobni o‘chirish

© 2026 Bilgo · Barcha huquqlar himoyalangan

AsosiyFanlarKitoblarReyting
← 80 kunda dunyo bo‘ylab3 / 37

3. Fileas Foggga qimmatga tushishi mumkin bo‘lgan suhbat

Fileas Fogg Seyvil-Roudagi uyidan soat o‘n bir yarimda chiqdi va roppa-rosa besh yuz yetmish besh qadam tashlab, Pall-Mall ko‘chasidagi Reform-klubga yetib keldi. U odatdagi stolida nonushta qildi, keyin kechgacha gazeta o‘qidi. Tushlikdan so‘ng kamin yonida Reform-klubning bir necha a’zosi to‘planishdi. Ular janob Foggning doimiy vist sheriklari edi: muhandis Endryu Styuart, bankirlar Jon Salliven va Semyuel Fallentin, pivo zavodi egasi Tomas Flanagan va Angliya bankining boshqaruvchilaridan biri Gotye Ralf. Hammasi boy va hurmatli odamlar edi.

— Xo‘sh, Ralf, — so‘radi Tomas Flanagan, — o‘g‘irlik ishi qanday bo‘ldi?

— O‘g‘rini qo‘lga olamiz, — dedi Gotye Ralf. — Eng mohir izquvarlar barcha asosiy portlarga yuborilgan.

— Demak, o‘g‘rining belgilari ma’lummi?

— «Morning kronikl» uni janob ekanini yozyapti, — dedi shunda Fileas Fogg gazetasi ortidan boshini chiqarib.

Gap shundaki, uch kun oldin Angliya bankining kassasidan ellik besh ming funt sterling o‘g‘irlangan edi. Kassir bir daqiqaga chalg‘igan, stol ustidagi dasta g‘oyib bo‘lgan. Faqat o‘sha kuni bank zalida kiyinishi yaxshi, janoblarga xos bir odam aylanib yurgani ma’lum edi. Uning belgilari hamma izquvarlarga yuborilgan, tutganga katta mukofot va’da qilingan edi.

Vist stolida bahs davom etdi. Styuart o‘g‘ri qochib ketishiga ishonardi.

— Yer shari katta, u biror joyga yashirinib oladi.

— Avvallari katta edi, — dedi past ovozda Fileas Fogg. — Sizning yurishingiz, ser.

— Avvallari? Yer kichrayib qoldimi?

— Shubhasiz, — dedi Gotye Ralf. — Men janob Foggga qo‘shilaman. Yer kichraydi, chunki endi uni yuz yil oldingiga qaraganda o‘n barobar tezroq aylanib chiqish mumkin. Shuning uchun ham o‘g‘rini tutish osonlashdi.

— Qanday qilib kichraydi? — ishonmadi Styuart. — Hozir dunyoni uch oyda aylanib chiqish mumkin, deysizmi?

— Saksan kunda, — dedi Fileas Fogg.

— To‘g‘ri, janoblar, — qo‘shib qo‘ydi Jon Salliven. — «Morning kronikl» hisob-kitobini e’lon qilibdi:

Londondan Suvaysh kanaligacha, Mont-Senis va Brindizi orqali, poyezd va paroxodda — 7 kun. Suvayshdan Bombeygacha, paroxodda — 13 kun. Bombeydan Kalkuttagacha, poyezdda — 3 kun. Kalkuttadan Gonkonggacha, paroxodda — 13 kun. Gonkongdan Yokogamagacha, paroxodda — 6 kun. Yokogamadan San-Fransiskogacha, paroxodda — 22 kun. San-Fransiskodan Nyu-Yorkkacha, poyezdda — 7 kun. Nyu-Yorkdan Londongacha, paroxod va poyezdda — 9 kun. Jami — 80 kun.

— Ha, 80 kun! — qichqirdi Styuart. — Lekin bunda bo‘ron, kema halokati, poyezd yo‘ldan chiqishi hisobga olinmagan! Hatto indeyslar poyezdni to‘xtatib, yo‘lovchilarning sochini kesib olsa-chi?

— Hammasi hisobga olingan, — javob berdi Fogg va kartalarini ochdi: — Ikkita kozir.

— Nazariy jihatdan siz haqsiz, janob Fogg, — dedi Styuart, — lekin amalda...

— Amalda ham, janob Styuart.

— Unda o‘zingiz sinab ko‘ring-chi! To‘rt ming funt tikaman: bunday sayohat imkonsiz.

— Aksincha, juda mumkin.

— Bu telbalik! — dedi Styuart, jahli chiqa boshlab. — Yaxshisi, o‘yinni davom ettiraylik.

— Mayli, faqat qaytadan tarqating, — dedi Fileas Fogg, — kartalar noto‘g‘ri tarqatilgan.

Styuart titroq qo‘li bilan kartalarni oldi, keyin birdan stolga qo‘ydi:

— Yo‘q, janob Fogg. To‘rt ming funt — gapimning ustidan chiqaman!

— Mayli, — dedi janob Fogg va boshqalarga o‘girildi. — Barings bankida yigirma ming funtim bor. Ularni bajonidil tikaman.

— Yigirma ming funt! — qichqirdi Jon Salliven. — Kutilmagan bir kechikish sizni ularning hammasidan mahrum qilishi mumkin!

— Kutilmagan narsa bo‘lmaydi, — sodda javob berdi Fileas Fogg.

— Lekin undan oshib ketmaslik uchun poyezddan paroxodga, paroxoddan poyezdga matematik aniqlik bilan sakrab o‘tish kerak bo‘ladi!

— Men matematik aniqlik bilan sakrab o‘taman.

— Bu hazil!

— Haqiqiy ingliz garov masalasida hech qachon hazillashmaydi, — javob berdi Fileas Fogg. — Men yigirma ming funtga tikaman: dunyoni saksan kun yoki undan kam vaqtda — ya’ni bir ming to‘qqiz yuz yigirma soat yoki bir yuz o‘n besh ming ikki yuz daqiqada aylanib chiqaman. Qabul qilasizmi?

Styuart, Fallentin, Salliven, Flanagan va Ralf o‘zaro maslahatlashib, «Qabul qilamiz», deyishdi.

— Juda soz, — dedi janob Fogg. — Duvrga poyezd soat sakkiz-u qirq beshda jo‘naydi. Men o‘sha poyezdda ketaman. — U cho‘ntak taqvimiga qaradi: — Bugun 2-oktabr, chorshanba. Demak, men Londonga, shu Reform-klubning zaliga, 21-dekabr, shanba kuni soat sakkiz-u qirq besh daqiqada qaytishim kerak. Aks holda Barings bankidagi yigirma ming funtim sizniki bo‘ladi, janoblar. Mana chek.

Garov haqida hujjat yozilib, oltovi imzo chekishdi. Yigirma ming funt Foggning boyligining yarmi edi; qolgan yarmi esa sayohatga sarflanishi kerak edi. Soat yetti bo‘ldi. Sheriklar janob Foggga yo‘lga tayyorlanish uchun o‘yinni to‘xtatishni taklif qilishdi.

— Men doim tayyorman, — xotirjam javob berdi u va kartalarni tarqatib: — Olmos kozir. Sizning yurishingiz, janob Styuart.

← Oldingi bobKeyingi bob →