Yog‘och kesuvchining hukm boshlig‘iga bergan ko‘rsatmasi

Xuddi shunday, taqsir. O‘sha jasadni topgan odam men bo‘laman. Bugun ertalab odatdagidek orqa tog‘dagi kriptomeriya daraxtlarini kesgani bordim. Qarasam, tog‘ panasidagi changalzor ichida o‘sha jasad yotibdi. Qayerda yotgani deysizmi? Yamashina katta yo‘lidan to‘rt-besh yuz qadamcha narida bo‘lsa kerak. Bambuklar orasida ozg‘in kriptomeriyalar aralash o‘sgan, odam qadami yetmaydigan bir joy.

Jasad och ko‘k ov kiyimida, boshida poytaxtcha burma qora qalpoq bilan chalqancha yotgan edi. Nima bo‘lganda ham bir zarbadan iborat bo‘lsa-da, ko‘krakdan sanchilgan yara ekan, jasad atrofidagi to‘kilgan bambuk barglari qizil bo‘yoqqa botirib olingandek edi. Yo‘q, qon endi oqmayotgan edi. Yarasi ham qurib qolgan shekilli. Buning ustiga u yerda bitta ot pashshasi, mening oyoq tovushimni ham eshitmagandek, yaraga yopishib olgan edi.

Qilich-pilich ko‘rinmadimi, deysizmi? Yo‘q, hech narsa yo‘q edi. Faqat yonidagi kriptomeriya tagida bir arqon tashlanib yotgan edi. Keyin... ha, aytgancha, arqondan tashqari bitta taroq ham bor edi. Jasad atrofida bor narsa shu ikkitasi, xolos. Ammo o‘t-o‘lan va to‘kilgan bambuk barglari har tomonda toptalib ketgan edi, demak, o‘sha odam o‘ldirilishidan oldin, aniq, qattiq olishgan bo‘lsa kerak. Nima, ot yo‘qmidi, deysizmi? U yerga umuman ot kira olmaydi. Otlar yuradigan yo‘l bilan u joy orasida bitta changalzor bor.

Darvesh rohibning hukm boshlig‘iga bergan ko‘rsatmasi

O‘sha o‘lgan odamni men, aniq, kecha uchratganman. Kecha... ha, tush payti bo‘lsa kerak. Joyi — Sekiyamadan Yamashinaga boradigan yo‘lning o‘rtasi. O‘sha odam otga mingan bir ayol bilan birga Sekiyama tomonga qarab kelayotgan edi. Ayol yuziga to‘r parda tushirib olgani uchun men uning yuzini ko‘rmadim. Ko‘ringani faqat qip-qizil va yashil qavatli kiyimining rangi edi, xolos. Ot och sariq, yoli qisqa qirqilgan ot edi chog‘i. Bo‘yi deysizmi? Bo‘yi... ancha baland edi shekilli. Har qalay, men rohib odamman, bunday narsalarni aniq bilmayman. Erkak... yo‘q, belida qilichi ham bor edi, kamon-o‘qi ham bor edi. Ayniqsa qora loklangan sadoqqa yigirmatacha o‘q tiqib olganini hozir ham aniq eslayman.

O‘sha odamning bunday ahvolga tushishini tushimda ham ko‘rmagan edim; chindan ham inson umri shabnamdek, chaqmoqdek o‘tkinchi ekan. Voy-voy, nima ham derdim, juda achinarli ish bo‘libdi.

Soqchining hukm boshlig‘iga bergan ko‘rsatmasi

Men tutgan odammi? Bu, aniq, Tajomaru degan mashhur qaroqchi. To‘g‘ri, men tutgan paytimda u otdan yiqilgan bo‘lsa kerak, Avataguchidagi tosh ko‘prik ustida ing‘rab yotgan edi. Vaqtimi? Kecha kechqurun, qosh qoraygan mahal edi. Bir safar uni tutolmay qolganimda ham u xuddi shu to‘q ko‘k ov kiyimida, belida bezakli qilich bilan yurgan edi. Hozir esa ko‘rib turganingizdek, bundan tashqari kamon-o‘q ham olib yuribdi. Shundaymi? O‘sha o‘lgan odamning qurollari ham shular ekan-da... Unda odam o‘ldirgan ham, aniq, shu Tajomaru. Teri o‘ralgan kamon, qora loklangan sadoq, qirg‘iy patli o‘n yettita o‘q — bularning hammasi o‘sha odamniki bo‘lsa kerak. Ha, taqsir. Ot ham siz aytgandek, yoli kalta qirqilgan och sariq ot. O‘sha jonivor uni yiqitib tashlagani ham, aniq, bir taqdiri azal bo‘lsa kerak. Ot tosh ko‘prikdan sal narida uzun jilovini sudragancha, yo‘l chetidagi ko‘k qamishni yeb turgan edi.

Bu Tajomaru degan nobakor poytaxtda daydib yuradigan qaroqchilar orasida ayolparastligi bilan tanilgan. O‘tgan yili kuzda Toribedera ibodatxonasining Binzuru haykali orqasidagi tepalikda ziyoratga kelgan bir xonim cho‘ri qizi bilan birga o‘ldirilgan holda topilgan edi — buni ham shuning ishi deyishgan. Agar u o‘sha odamni o‘ldirgan bo‘lsa, o‘sha och sariq otga mingan ayolni qayoqqa olib ketib, nima qilganini kim bilsin. Ortiqcha gap bo‘lsa ham, buni ham surishtirib ko‘rsangiz.

Kampirning hukm boshlig‘iga bergan ko‘rsatmasi

Ha, taqsir, o‘sha o‘lgan odam qizimning eri edi. Lekin u poytaxtlik emas. Vakasa viloyati hokimligining samurayi. Ismi Kanazava-no Takehiro, yoshi yigirma oltida edi. Yo‘q, juda yumshoq tabiatli odam edi, birovning adovatini orttirishi mumkin emas.

Qizimmi? Qizimning ismi Masago, yoshi o‘n to‘qqizda. U erkaklardan qolishmaydigan darajada qaysar, o‘jar ayol, lekin Takehirodan boshqa hech qachon erkak bilan bo‘lgan emas. Yuzi bug‘doyrang, chap ko‘zining chetida xoli bor, kichkina, tuxumsimon yuzli.

Takehiro kecha qizim bilan birga Vakasaga yo‘lga chiqqan edi; mana shunday bo‘lishini kim bilibdi, bu qanday qismat ekan! Ammo qizim nima bo‘ldi ekan — kuyovimdan umidimni uzsam ham, shunisi uchun yuragim yorilay deydi. Iltimos, bu kampirning umrbod qiladigan yagona iltijosi, o‘t-o‘lanni bir-bir titib bo‘lsa ham, qizimni topib bering. Eng yomoni o‘sha Tajomarumi, nima balo, o‘sha qaroqchi. Kuyovimni-ku, qizimni ham... (Qolganini yig‘idan aytolmaydi.)

Tajomaruning iqrornomasi

O‘sha odamni men o‘ldirdim. Ammo ayolni o‘ldirmadim. Unda u qayoqqa ketdi, deysizmi? Buni men ham bilmayman. Shoshmang, shoshmang. Meni qancha qiynasangiz ham, bilmagan narsamni ayta olmayman. Buning ustiga, ish bu darajaga yetgach, men qo‘rqoqlarcha biror narsani yashirmoqchi emasman.

Men kecha tushdan sal o‘tganda o‘sha er-xotinni uchratdim. Shu payt shamol esib, to‘r parda ko‘tarilib ketdi va ayolning yuzi bir lahza ko‘rinib qoldi. Bir lahza... ko‘rindi deyishim bilan yana ko‘rinmay qoldi, ehtimol, qisman shuning uchun ham bo‘lsa kerak, o‘sha ayolning yuzi menga ayol qiyofasidagi bodhisattvadek ko‘rindi. Men o‘sha onning o‘zidayoq, erkakni o‘ldirsam ham, ayolni tortib olaman, deb qaror qildim.

Nima, erkakni o‘ldirish siz o‘ylaganchalik katta ish emas. Baribir ayolni tortib olmoqchi bo‘lsang, erkak albatta o‘ldiriladi. Faqat men o‘ldirganda belimdagi qilichni ishlataman, sizlar esa qilich ishlatmaysizlar, faqat hokimiyat bilan o‘ldirasizlar, pul bilan o‘ldirasizlar, ba’zan esa go‘yo uning foydasini ko‘zlagandek yolg‘on so‘zlar bilan ham o‘ldirasizlar. To‘g‘ri, qon to‘kilmaydi, erkak bemalol tirik yuraveradi — ammo baribir o‘ldirgan bo‘lasizlar. Gunohning og‘irligini o‘ylab ko‘rsak, sizlar yomonmisiz, men yomonmanmi — kim yomonroq ekanini bilib bo‘lmaydi. (Kinoyali jilmayadi.)

Ammo erkakni o‘ldirmasdan ayolni tortib olish mumkin bo‘lsa, bundan ortig‘i kerak emas. Yo‘q, o‘sha paytdagi ko‘nglimga ko‘ra, iloji boricha erkakni o‘ldirmay, ayolni tortib olishga qaror qilgan edim. Ammo Yamashina katta yo‘lida bunday ishni qilib bo‘lmasdi. Shuning uchun men o‘sha er-xotinni tog‘ ichiga olib kirish yo‘lini o‘yladim.

Bu ham qiyin emasdi. Men o‘sha er-xotinga yo‘ldosh bo‘lgach, narigi tog‘da qadimiy qo‘rg‘on bor, uni qazib ko‘rsam, ko‘plab ko‘zgu va qilichlar chiqdi, men ularni hech kim bilmasin deb tog‘ panasidagi changalzorga ko‘mib qo‘yganman, xohlovchi bo‘lsa, istaganini arzon narxda sotib yuboraman, degan gapni aytdim. Erkak asta-sekin gapimga qiziqa boshladi. Keyin... qalay? Ochko‘zlik degan narsa dahshatli emasmi? Shundan keyin yarim soat ham o‘tmay, o‘sha er-xotin men bilan birga tog‘ yo‘liga ot burgan edi.

Changalzor oldiga kelgach, men xazina shu ichkariga ko‘milgan, kelib ko‘ring, dedim. Erkak ochko‘zlikdan tashna bo‘lib turgan ekan, e’tiroz bildirishi mumkin emasdi. Ammo ayol otdan ham tushmay, shu yerda kutib turaman, dedi. O‘sha changalzorning qalinligini ko‘rib, bunday deyishi ham tabiiy edi. Rostini aytsam, bu ham men o‘ylagandek bo‘lib chiqdi, shu bois ayolni yolg‘iz qoldirib, erkak bilan changalzor ichiga kirdim.

Changalzorning boshlanishida bir muddat faqat bambuk o‘sadi. Ammo ellik qadamcha yurilganda, sal ochiqroq kriptomeriyazor bor — mening ishimni bajarish uchun bundan qulay joy yo‘q edi. Men changalzorni yorib borarkanman, xazina kriptomeriya tagiga ko‘milgan, deb ishonarli yolg‘on gapirdim. Erkak shunday deyishim bilan ozg‘in kriptomeriyalar ko‘rinib turgan tomonga jon-jahdi bilan yurib ketdi. Bir ozdan so‘ng bambuklar siyraklashib, bir nechta kriptomeriya qator turgan joyga keldik — men u yerga yetib kelishim bilan to‘satdan unga tashlanib, yerga bosib oldim. Erkak ham qilich taqib yurgan odam bo‘lgani uchun kuchi ancha bor edi, ammo kutilmaganda hujum qilinsa, chiday olmaydi-da. Bir zumda bir kriptomeriyaning tagiga bog‘lab qo‘yildi. Arqonmi? Arqon — qaroqchilik qulayligi-da, qachon devor oshib o‘tishga to‘g‘ri kelishini bilmaysan, shuning uchun doim belimda bo‘ladi. Albatta, ovozini chiqarmasligi uchun og‘zini to‘kilgan bambuk barglari bilan to‘ldirib qo‘ysang, boshqa tashvish qolmaydi.

Erkakni bir yoqli qilgach, endi yana ayolning oldiga borib, ering to‘satdan kasal bo‘lib qoldi shekilli, kelib ko‘ring, dedim. Bu ham mo‘ljalga aniq tekkanini aytib o‘tirishga hojat yo‘q. Ayol shlyapasini yechib, men qo‘lidan yetaklagancha changalzor ichkarisiga kirib keldi. Ammo u yerga kelib qarasa, erkak kriptomeriya tagiga bog‘lab qo‘yilgan — ayol buni ko‘rishi bilan qachon qo‘ynidan chiqarganini bilmayman, yaltillagan xanjarni sug‘urib oldi. Men hozirgacha bunchalik qizg‘in tabiatli ayolni bir marta ham ko‘rmaganman. Agar o‘sha payt ehtiyotni qo‘ldan bersam, bir zarbada biqinimga sanchgan bo‘lardi. Yo‘q, chetlab qolsam ham, betinim urib-sanchib kelaverganida, har qanday jarohat olishim mumkin edi. Ammo men ham Tajomaruman, qandaydir qilib, qilichimni ham sug‘urmay, oxiri xanjarni urib tushirdim. Qanchalik qaysar ayol bo‘lmasin, quroli bo‘lmasa, iloji yo‘q. Men oxiri o‘ylaganimdek, erkakning jonini olmay turib, ayolga erishdim.

Erkakning jonini olmay turib — ha, shunday. Men bundan keyin ham erkakni o‘ldirish niyatida emasdim. Ammo yig‘lab yiqilgan ayolni ortda qoldirib, changalzordan qochib chiqmoqchi bo‘lganimda, ayol birdan jinnidek bilagimga yopishib oldi. Uzuq-yuluq qichqirayotganiga quloq solsam, yo siz o‘ling, yo erim o‘lsin, ikkovingizdan biri o‘lishi kerak, ikki erkakning oldida sharmanda bo‘lish o‘limdan ham og‘ir, deyapti. Yo‘q, ikkovingizdan qaysi biringiz tirik qolsangiz, o‘shanga hamroh bo‘laman, — entika-entika shunday ham deydi. Men shu payt birdan erkakni o‘ldirgim kelib qoldi. (Qayg‘uli hayajon.)

Bunday gaplarni aytsam, men sizlarning ko‘zingizga sizlardan ham shafqatsizroq odam bo‘lib ko‘rinsam kerak. Ammo bu sizlar o‘sha ayolning yuzini ko‘rmaganingiz uchun. Ayniqsa o‘sha lahzadagi yonib turgan ko‘zlarini ko‘rmaganingiz uchun. Men ayol bilan ko‘zma-ko‘z bo‘lganimda, momaqaldiroq urib o‘ldirsa ham, shu ayolni xotin qilib olgim keldi. Xotin qilib olish — xayolimda faqat shu birgina narsa bor edi. Bu sizlar o‘ylagandek pastkash shahvat emas. Agar o‘sha payt shahvatdan boshqa hech narsa istamaganimda, ayolni tepib yiqitib bo‘lsa ham, albatta qochib ketgan bo‘lardim. Shunda erkak ham qilichimni qonga bo‘yamagan bo‘lardi. Ammo xira changalzor ichida ayolning yuziga tikilgan o‘sha lahzada men erkakni o‘ldirmaguncha bu yerdan ketmayman, deb ahd qildim.

Ammo erkakni o‘ldirsam ham, qo‘rqoqlarcha o‘ldirgim kelmadi. Men erkakning arqonini yechib, qilichlashamiz, dedim. (Kriptomeriya tagida tashlanib yotgan arqon o‘sha payt tashlab ketishni unutganim.) Erkak qiyofasi o‘zgarib, yo‘g‘on qilichini sug‘urdi. Keyin bir og‘iz ham gapirmay, g‘azab bilan menga tashlandi. O‘sha qilichbozlik qanday tugaganini aytib o‘tirishning hojati yo‘q. Mening qilichim yigirma uchinchi zarbada raqibimning ko‘kragini teshib o‘tdi. Yigirma uchinchi zarbada — iltimos, buni esdan chiqarmang. Men hozir ham shunisiga qoyil qolaman. Men bilan yigirma zarbagacha qilich chopishgan odam butun dunyoda yolg‘iz o‘sha erkak bo‘lgan. (Quvnoq jilmayadi.)

Men erkak yiqilishi bilan qonga bo‘yalgan qilichimni qo‘limda ushlagancha ayol tomonga o‘girildim. Qarasam — qalay? — o‘sha ayol hech qayerda yo‘q! Men ayol qayoqqa qochganini kriptomeriyalar orasidan qidirib ko‘rdim. Ammo to‘kilgan bambuk barglari ustida hech qanday iz qolmagan edi. Quloq solib ko‘rsam ham, faqat erkakning tomog‘idan jon berayotgan xirillash eshitilardi, xolos.

Balki o‘sha ayol men qilichbozlikni boshlashim bilan yordamga odam chaqirish uchun changalzordan sirg‘alib qochib ketgandir. Shunday deb o‘yladimu, endi gap mening jonim haqida ketayotgani uchun qilich va kamon-o‘qni olib, darhol yana avvalgi tog‘ yo‘liga chiqdim. U yerda ayolning oti hamon tinchgina o‘t yeb turgan edi. Undan keyingi voqealarni gapirish bekorchi gap, xolos. Faqat poytaxtga kirishdan oldin qilichni qo‘ldan chiqarib yuborgan edim. Mening iqrorim shu. Baribir bir kun kelib kesilgan boshim daraxt shoxiga osilishini bilib yuribman, marhamat qilib, meni eng og‘ir jazoga hukm qiling. (Mag‘rur qiyofada.)

Kiyomizu ibodatxonasiga kelgan ayolning tavbasi

O‘sha to‘q ko‘k ov kiyimidagi erkak meni zo‘rlagach, bog‘lab qo‘yilgan erimga qarab, masxara qilgandek kuldi. Erim qanchalik alam chekkan ekan! Ammo qancha tipirchilamasin, butun badanini o‘ragan arqon yanada qattiqroq botib borardi, xolos. Men beixtiyor erimning yoniga yiqila-surila yugurdim. Yo‘q, yugurmoqchi bo‘ldim. Ammo o‘sha erkak bir lahzada meni tepib yiqitdi. Xuddi shu lahzada men erimning ko‘zlarida ta’riflab bo‘lmas qandaydir yaltiroq nur borligini sezdim. Ta’riflab bo‘lmas — o‘sha ko‘zlarni eslasam, hozir ham badanim titrab ketadi. Bir og‘iz ham gapira olmaydigan erim o‘sha lahzadagi ko‘zlari bilan butun ko‘nglini aytdi. Ammo u yerda yaltiragan narsa g‘azab ham, qayg‘u ham emas — faqat mendan jirkangan sovuq nur emasmidi? Men o‘sha erkakning tepkisidan ham ko‘proq o‘sha nigohdan zarba yegandek, o‘zim bilmay allanima deb qichqirdim-u, oxiri hushimdan ketdim.

Bir mahal zo‘rg‘a hushimga kelib qarasam, o‘sha to‘q ko‘k ov kiyimidagi erkak allaqayoqqa ketib qolibdi. Ortda faqat kriptomeriya tagida bog‘langan erim qolgan edi. Men to‘kilgan bambuk barglari ustida zo‘rg‘a qaddimni ko‘tarib, erimning yuziga tikildim. Ammo erimning nigohi avvalgidan zarra ham o‘zgarmagan edi. Hamon sovuq nafrat tubida jirkanish ko‘rinib turardi. Uyat, qayg‘u, g‘azab — o‘sha paytdagi ko‘nglimni nima deb ta’riflashni bilmayman. Men gandiraklab o‘rnimdan turdim-da, erimning yoniga bordim.

— Jonim. Ish bu holga kelgach, endi siz bilan birga yashay olmayman. Men bir yo‘la o‘lishga ahd qildim. Ammo... ammo siz ham o‘ling. Siz mening sharmandaligimni ko‘rdingiz. Men sizni yolg‘iz qoldirib keta olmayman.

Men jon-jahdim bilan shu gaplarni aytdim. Shunda ham erim menga jirkanib tikilib turardi, xolos. Yorilib ketay deyotgan ko‘ksimni bosib, erimning qilichini qidirdim. Ammo o‘sha qaroqchi olib ketgan shekilli, qilich u yoqda tursin, kamon-o‘q ham changalzorda ko‘rinmasdi. Lekin, baxtga, xanjar oyog‘im ostida yotgan ekan. Men o‘sha xanjarni ko‘tarib, erimga yana bir marta dedim:

— Unda jonimni olishga ijozat bering. Men ham darhol ortingizdan boraman.

Erim bu so‘zlarni eshitib, nihoyat lablarini qimirlatdi. Albatta, og‘zi bambuk barglari bilan to‘la bo‘lgani uchun ovozi umuman eshitilmadi. Ammo men buni ko‘rishim bilan uning so‘zini darhol tushundim. Erim mendan jirkangan holda bir og‘izgina: «O‘ldir», dedi. Men deyarli tush bilan o‘ng orasida erimning och ko‘k ov kiyimi ostidagi ko‘ksiga xanjarni «sht» etib sanchdim.

Shu payt men yana hushimdan ketgan bo‘lsam kerak. Nihoyat atrofga qaraganimda, erim bog‘langan holda allaqachon jon bergan edi. Uning oqarib ketgan yuziga bambuklar aralash kriptomeriyazor ustidagi osmondan bir tutam kechki quyosh nuri tushib turardi. Men yig‘imni ichimga yutib, jasadning arqonini yechib tashladim. Keyin... keyin men nima bo‘ldim? Buni aytib berishga endi kuchim yo‘q. Nima bo‘lganda ham, men o‘zimni o‘ldirishga hech qanday kuch topa olmadim. Xanjarni tomog‘imga sanchib ham ko‘rdim, tog‘ etagidagi ko‘lga o‘zimni tashlab ham ko‘rdim, har xil ishlarni qildim, ammo o‘lolmay mana shunday yurgan ekanman, bu ham maqtanadigan narsa emas. (Ma’yus jilmayadi.) Menga o‘xshagan ojiz odamdan, balki, buyuk mehr-shafqat sohibi Kannon bodhisattva ham yuz o‘girgandir. Ammo erini o‘ldirgan men, qaroqchining zo‘rligiga uchragan men, endi nima qilishim kerak? Men axir... men axir... (To‘satdan qattiq hiqillab yig‘lab yuboradi.)

O‘likning ruhi folbin ayol tili orqali so‘zlagan hikoya

Qaroqchi xotinimni zo‘rlagach, o‘sha yerga o‘tirib olib, xotinimni turli gaplar bilan ovuta boshladi. Men, albatta, gapira olmayman. Badanim ham kriptomeriya tagiga bog‘langan. Ammo men bu orada xotinimga bir necha bor ko‘z qisdim. Bu odamning gapiga ishonma, nima desa ham yolg‘on deb bil — men shu ma’noni yetkazmoqchi edim. Ammo xotinim bambuk barglari ustida ma’yus o‘tirgancha, tizzalariga tikilib turardi. Bu esa, nazarimda, qaroqchining gaplariga quloq solayotganga o‘xshardi. Men rashkdan to‘lg‘anib ketdim. Qaroqchi esa gapni gapga ulab, ustalik bilan davom ettirardi. Bir marta bo‘lsa ham badaning bulg‘angan ekan, eringning ko‘ngli endi senga isimaydi. Shunday er bilan yashagandan ko‘ra, mening xotinim bo‘lishga roziliging yo‘qmi? Men seni yaxshi ko‘rib qolganim uchungina shunday dahshatli ishga qo‘l urdim — qaroqchi oxiri betgachoparlik bilan shu gapni ham o‘rtaga tashladi.

Qaroqchi shunday deganda, xotinim mast bo‘lgandek yuzini ko‘tardi. Men xotinimni hech qachon o‘sha paytdagidek go‘zal ko‘rmagan edim. Ammo o‘sha go‘zal xotinim bog‘langan erining ko‘z oldida qaroqchiga nima deb javob berdi? Men o‘liklar va tiriklar orasidagi zulmatda adashib yurgan bo‘lsam ham, xotinimning javobini har eslaganimda g‘azabdan yonmay qolgan paytim yo‘q. Xotinim, aniq, shunday dedi: «Unday bo‘lsa, meni qayoqqa bo‘lsa ham olib keting». (Uzoq sukut.)

Xotinimning gunohi faqat shu emas. Agar faqat shu bo‘lganda, bu zulmat ichida men hozirgichalik azob chekmagan bo‘lardim. Ammo xotinim tushdagidek qaroqchi qo‘lidan yetaklab changalzordan chiqib ketmoqchi bo‘lganda, birdan rangi oqarib, kriptomeriya tagidagi meni ko‘rsatdi. «Anavi odamni o‘ldiring. U tirik ekan, men siz bilan birga bo‘la olmayman». Xotinim aqldan ozgandek bu gapni qayta-qayta qichqirardi. «Anavi odamni o‘ldiring!» Bu so‘zlar bo‘rondek hozir ham meni olis zulmat tubiga boshi bilan uchirib tashlamoqchi bo‘ladi. Biror marta ham bunchalik nafratli so‘zlar inson og‘zidan chiqqanmikan? Biror marta ham bunchalik la’natli so‘zlar inson qulog‘iga chalinganmikan? Biror marta ham bunchalik... (To‘satdan otilib chiqqan masxaraomuz kulgi.) Bu so‘zlarni eshitganda hatto qaroqchining ham rangi oqarib ketdi. «Anavi odamni o‘ldiring!» Xotinim shunday deb qichqirgancha qaroqchining bilagiga yopishib turardi. Qaroqchi xotinimga tikilgancha o‘ldiraman ham, o‘ldirmayman ham demay turaverdi. Shu zahoti xotinim bir tepki bilan bambuk barglari ustiga yiqitildi. (Yana otilib chiqqan masxaraomuz kulgi.) Qaroqchi xotirjamlik bilan qo‘llarini ko‘ksida qovushtirib, menga qaradi. «Bu ayolni nima qilmoqchisan? O‘ldiraymi yoki qo‘yib yuboraymi? Javob uchun bosh irg‘asang bas. O‘ldiraymi?» Faqat shu so‘zlari uchun ham men qaroqchining gunohini kechirgim keladi. (Yana uzoq sukut.)

Men ikkilanib turganimda xotinim allanima deb bir qichqirdi-yu, birdan changalzor ichkarisiga qarab yugurib ketdi. Qaroqchi ham bir lahzada unga tashlandi, ammo yengidan ham tutib qola olmadi shekilli. Men bu manzarani faqat tushdagidek kuzatib turardim.

Xotinim qochib ketgach, qaroqchi qilich va kamon-o‘qni olib, arqonimning faqat bir joyini kesdi. «Endi navbat o‘zimga». Qaroqchi changalzordan chiqib ko‘zdan g‘oyib bo‘layotganda shunday deb ming‘irlaganini eslayman. Undan keyin hamma yoq jimjit bo‘lib qoldi. Yo‘q, yana kimdir yig‘layotgandek ovoz eshitiladi. Men arqonni yechar ekanman, quloq solib ko‘rdim. Ammo u ovoz ham, bilsam, o‘zimning yig‘lab turgan ovozim emasmidi? (Uchinchi marta, uzoq sukut.)

Men nihoyat kriptomeriya tagidan holdan toygan gavdamni ko‘tardim. Oldimda xotinim tushirib qoldirgan xanjar yaltirab turardi. Men uni qo‘limga oldim-da, bir zarbada ko‘ksimga sanchdim. Allaqanday qo‘lansa hidli bir quyuq narsa og‘zimga to‘lib keldi. Ammo azob zarracha ham yo‘q edi. Faqat ko‘ksim sovib ketishi bilan atrof yanada jimib qoldi. Oh, naqadar sokinlik! Bu tog‘ panasidagi changalzor osmonida birorta qushcha ham sayramaydi. Faqat kriptomeriya va bambuklarning uchida g‘amgin quyosh nuri suzib yuribdi. Quyosh nuri... u ham asta-sekin xiralashib boryapti. Endi kriptomeriyalar ham, bambuklar ham ko‘rinmaydi. Men o‘sha yerda yiqilib yotgancha chuqur sokinlik og‘ushidaman.

Shu payt kimdir oyoq uchida yonimga keldi. Men u tomonga qaramoqchi bo‘ldim. Ammo atrofimni qachondir g‘ira-shira qorong‘ilik qoplab olgan edi. Kimdir... o‘sha kimdir ko‘rinmas qo‘li bilan ko‘ksimdagi xanjarni sekingina sug‘urib oldi. Shu bilan birga og‘zimga yana bir bor qon to‘lib keldi. Men shu bilan abadiy o‘liklar va tiriklar orasidagi zulmatga cho‘kib ketdim...