Ibrohim alayhissalom keksayib qolgan, lekin hali farzand ko‘rmagan edi. U Allohga: «Robbim, menga solihlardan bo‘lgan bir farzand ato et», deb duo qildi. Alloh unga «halim», ya’ni yumshoq va sabrli bir o‘g‘il xushxabarini berdi (Soffot surasi, 100–101-oyatlar). Bu — Hojar onamizdan tug‘ilgan Ismoil alayhissalom edi.

Ismoil alayhissalomning bolaligi haqida eng ishonchli va batafsil ma’lumot Imom Buxoriy «Sahih»ida Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilgan uzun hadisda keltirilgan. Ibrohim alayhissalom Alloh amri bilan Hojarni va emizikli Ismoilni olib, Makka vodiysiga keldi. U paytda u yerda hech kim yashamas, suv ham yo‘q edi. Ibrohim ularni bir daraxt ostiga qoldirib, yoniga bir xalta xurmo va bir meshda suv qo‘ydi, so‘ng ortiga qaytdi.

Hojar uning ortidan ergashib: «Ey Ibrohim, bizni odam ham, hech narsa ham yo‘q bu vodiyda qoldirib qayoqqa ketyapsan?» deb so‘radi. Bir necha bor so‘radi, lekin Ibrohim alayhissalom unga o‘girilib qaramadi. Shunda Hojar: «Bunga seni Alloh buyurdimi?» dedi. Ibrohim: «Ha», dedi. Hojar: «Unda U bizni zoe qilmaydi», deb ortiga qaytdi. Bu bir jumla — tavakkalning eng go‘zal namunalaridan biri.

Ibrohim alayhissalom ular ko‘rinmay qolgan tepalikka yetgach, yuzini Ka’ba tomonga qaratib, qo‘llarini ko‘tarib duo qildi: «Robbimiz, men zurriyotimdan bir qismini Sening Bayti Haroming huzuridagi ekin o‘smaydigan bir vodiyga joylashtirdim. Robbimiz, ular namozni to‘kis ado etishlari uchun shunday qildim. Odamlardan ba’zilarining qalblarini ularga moyil qilgin, ularni mevalar bilan rizqlantirgin, shoyadki shukr qilsalar» (Ibrohim surasi, 37-oyat ma’nosi).

Suv tugadi. Ona ham, bola ham chanqadi. Hojar chaqalog‘ining tashnalikdan qiynalayotganini ko‘ra olmay, eng yaqin tepalik — Safoga chiqdi, atrofga qaradi, hech kimni ko‘rmadi. Vodiyga tushib, yugurib Marvaga chiqdi. Shu tarzda yetti marta borib keldi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Odamlarning Safo va Marva orasida sa’y qilishlari shundandir», deganlar. Oxirgi marta Marvaga chiqqanda bir ovoz eshitdi. Qarasa, Zamzam o‘rnida bir farishta turibdi. U yerni kovladi va suv otilib chiqdi. Hojar suvni atrofini o‘rab, hovuchlab meshiga sola boshladi. Payg‘ambarimiz: «Alloh Ismoilning onasiga rahm qilsin. Agar Zamzamni o‘z holiga qo‘yganida, u oqar buloq bo‘lardi», deganlar (Buxoriy rivoyati).

Suv paydo bo‘lgach, u yerdan o‘tib ketayotgan Jurhum qabilasi Hojarning ruxsati bilan vodiyga joylashdi. Ismoil ular orasida ulg‘aydi, arab tilini ulardan o‘rgandi va ulardan uylandi. Shu tarzda Ibrohim alayhissalom duosi ijobat bo‘ldi: odamlar qalbi bu vodiyga moyil bo‘ldi.

Ismoil yigitlik yoshiga yetganda, Ibrohim alayhissalom va o‘g‘li hayotidagi eng og‘ir sinov keldi. Ibrohim tushida o‘g‘lini so‘yayotganini ko‘rdi. Payg‘ambarlarning tushi vahiydir. U o‘g‘liga: «O‘g‘ilcham, men tushimda seni so‘yayotganimni ko‘ryapman. Qara-chi, qanday fikrdasan?» dedi. Ismoil alayhissalom javob berdi: «Otajon, buyurilgan narsani qiling. Inshaalloh, meni sabrlilardan topasiz» (Soffot surasi, 102-oyat ma’nosi).

Ota o‘g‘liga buyruq bermadi, fikrini so‘radi. O‘g‘il esa itoatni o‘zi tanladi va hatto sabrni ham o‘ziga emas, «inshaalloh» deb Allohning irodasiga bog‘ladi. Ikkalasi ham taslim bo‘lib, Ibrohim o‘g‘lini peshonasi bilan yotqizganda, nido keldi: «Ey Ibrohim, tushingni rost qilding. Biz yaxshilik qiluvchilarni shunday mukofotlaymiz. Albatta, bu ochiq sinovdir». Alloh Ismoil o‘rniga ulug‘ bir qurbonlikni fido qildi (Soffot surasi, 103–107-oyatlar ma’nosi). Musulmonlar har yili Qurbon hayitida ana shu voqeani yodga olib, qurbonlik qilishadi.

Keyinroq Ibrohim alayhissalom Makkaga kelib, o‘g‘liga: «Alloh menga bir ishni buyurdi, menga yordam berasanmi?» dedi. Ismoil: «Yordam beraman», dedi. Ikkalasi birgalikda Ka’baning poydevorini ko‘tarishdi: Ismoil tosh tashib turar, Ibrohim esa qurardi (Buxoriy rivoyati). Ular ishlab turib duo qilishardi: «Robbimiz, bizdan qabul et. Albatta, Sen eshituvchi va biluvchisan» (Baqara surasi, 127-oyat ma’nosi). Ular yana o‘z zurriyotlaridan bir payg‘ambar chiqishini so‘radilar (Baqara surasi, 129-oyat) — bu duo asrlar o‘tib, Muhammad sollallohu alayhi vasallam siymosida ijobat bo‘ldi.

Qur’on Ismoil alayhissalomni alohida sifat bilan maqtaydi: «U va’dasiga sodiq edi, rasul va payg‘ambar edi. Ahliga namoz va zakotni buyurardi va Robbisi huzurida rozi bo‘lingan edi» (Maryam surasi, 54–55-oyatlar ma’nosi).

Ibrohim alayhissalomning ikkinchi o‘g‘li Is’hoq alayhissalom esa Soradan, u juda keksaygan chog‘ida tug‘ildi. Farishtalar xushxabar berganda, Sora hayron bo‘lib: «Voy, men kampir, erim esa chol bo‘lsa, tug‘amanmi? Bu ajib narsa-ku!» degan edi. Farishtalar: «Allohning amriga ajablanasanmi? Ey ahli bayt, sizlarga Allohning rahmati va barakotlari bo‘lsin», deyishdi (Hud surasi, 72–73-oyatlar ma’nosi). Xushxabar ikki qavat edi: «Is’hoqning ortidan Ya’qub» ham bo‘lishi aytildi (Hud surasi, 71-oyat). Is’hoq alayhissalom ham payg‘ambar bo‘ldi va uning zurriyotidan Bani Isroil payg‘ambarlari chiqdi (Soffot surasi, 112–113-oyatlar).

Saboq: «Unda U bizni zoe qilmaydi» — Hojar onamizning shu so‘zi tavakkalning mohiyatini ochadi: sababni qilish (Safo va Marva orasida yugurish) va natijani Allohga topshirish. Ismoil alayhissalomning javobi esa ota-ona va farzand o‘rtasidagi ishonch qanchalik go‘zal bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Qur’onda: Soffot surasi, 99–113-oyatlar; Baqara surasi, 125–133-oyatlar; Ibrohim surasi, 35–41-oyatlar; Maryam surasi, 54–55-oyatlar; Hud surasi, 69–73-oyatlar.