Ular bir bechora kulba oldida to‘xtashdi. Tomi deyarli yerga tegib turar, eshigi shunchalik past ediki, odamlar unga emaklab kirib-chiqishardi. Uyda faqat keksa laplandiyalik ayol bor edi, u yog‘li chiroq yorug‘ida baliq qovurardi. Shimol bug‘usi unga Gerdaning butun hikoyasini aytib berdi, ammo avval o‘zinikini aytdi — bu unga ancha muhimroq tuyulardi. Gerda esa sovuqdan shunday qotib qolgandi, gapira olmasdi.

— Voy, bechoralar! — dedi laplandiyalik ayol. — Hali sizlarga uzoq yo‘l bor! Yuz mildan ortiq yurishingiz kerak — Finmarkengacha. Qor malikasi o‘sha yerda, yozgi qarorgohida yashaydi va har oqshom ko‘k olov yoqadi. Men finlyandiyalik ayolga quritilgan baliqqa bir necha so‘z yozib beraman — qog‘ozim yo‘q. Uni u ayolga eltib berasizlar, u sizlarga mendan yaxshiroq maslahat beradi.

Gerda isinib, yeb-ichib bo‘lgach, laplandiyalik ayol quritilgan baliqqa bir necha so‘z yozdi, Gerdaga uni ehtiyot qilishni tayinladi, keyin qizchani bug‘uning orqasiga bog‘ladi va ular yana yo‘lga tushishdi. Osmonda yana «Puf! Puf!» degan tovush eshitilar, butun tun ajoyib ko‘kimtir shimol yog‘dulari yonib turdi. Nihoyat ular Finmarkenga yetib kelib, finlyandiyalik ayolning mo‘risini taqillatishdi — uning eshigi ham yo‘q edi.

Ichkarida shunday issiq ediki, finlyandiyalik ayol deyarli yalang‘och yurardi. U past bo‘yli, qorachadan kelgan ayol edi. U darhol Gerdaning kiyimlarini, qo‘lqop va etiklarini yechdi — aks holda qizcha issiqdan qiynalib qolardi — bug‘uning boshiga muz bo‘lagi qo‘ydi va quritilgan baliqqa yozilganlarni o‘qiy boshladi. U uch marta o‘qidi, keyin yod bo‘lib qolgach, baliqni sho‘rva qozoniga tashladi — baliq yeyishga yaroqli edi, finlyandiyalik ayol esa hech narsani isrof qilmasdi.

Shunda bug‘u avval o‘z hikoyasini, keyin Gerdanikini aytib berdi. Finlyandiyalik ayol aqlli ko‘zlarini pirpiratdi, ammo bir og‘iz ham so‘z demadi.

— Sen juda aqlli ayolsan, — dedi bug‘u. — Bilaman, sen dunyodagi barcha shamollarni bitta ip bilan bog‘lay olasan. Dengizchi bitta tugunni yechsa — yaxshi shamol esadi, ikkinchisini yechsa — kuchli shamol, uchinchi va to‘rtinchisini yechsa — shunday bo‘ron ko‘tariladiki, daraxtlar ildizi bilan yulinib ketadi. Qizchaga o‘n ikki botir kuchini beradigan ichimlik bermaysanmi? Shunda u Qor malikasini yenga olardi!

— O‘n ikki botir kuchi! — dedi finlyandiyalik ayol. — Buning ko‘p foydasi bo‘lmaydi.

U tokchadan katta charm o‘ramni olib ochdi: unda allaqanday g‘alati yozuvlar bor edi. U o‘qishga berilib ketdi, shunchalik zo‘r berib o‘qidiki, peshonasidan ter quyilib ketdi.

Bug‘u yana Gerdani so‘rab yolvordi, Gerda ham ko‘zlari yoshga to‘lib, finlyandiyalik ayolga shunday iltijo bilan qaradiki, u yana ko‘zlarini pirpiratib, bug‘uni bir chetga olib bordi va boshiga yangi muz qo‘yib, pichirladi:

— Kay rostdan ham Qor malikasining oldida. U yerda unga hamma narsa yoqadi, u o‘zini dunyodagi eng yaxshi joyda deb o‘ylaydi. Buning sababi shundaki, uning yuragida ko‘zgu siniqi, ko‘zida esa uning zarrasi bor. Ularni olib tashlash kerak, aks holda u hech qachon haqiqiy odam bo‘lmaydi va Qor malikasi uni o‘z hukmida saqlab qoladi.

— Gerdaga shunday kuch beradigan biror narsa bera olmaysanmi?

— Men unga u allaqachon ega bo‘lgan kuchdan ortiq kuch bera olmayman! Uning kuchi qanchalik buyuk ekanini ko‘rmayapsanmi? Ko‘rmayapsanmi, odamlar ham, hayvonlar ham unga xizmat qilyapti? U yalang oyog‘i bilan dunyoning yarmini kezib chiqdi-ku! Uning kuchi bizda emas, uning kuchi — yuragida, u beg‘ubor, mehribon bola ekanida. Agar u o‘zi Qor malikasi saroyiga kirib, Kayning ko‘zidan siniqni chiqara olmasa, biz unga yordam berolmaymiz! Bu yerdan ikki mil narida Qor malikasining bog‘i boshlanadi. Qizchani o‘sha yergacha olib bor, qorda o‘sib turgan qizil mevali katta buta yonida qoldir-da, vaqtni bekor o‘tkazmay, darhol qaytib kel!

Shu so‘zlar bilan finlyandiyalik ayol Gerdani bug‘uning orqasiga o‘tqazdi, bug‘u esa bor kuchi bilan chopib ketdi.

— Voy, men issiq etiklarimni ham, qo‘lqoplarimni ham kiymadim! — qichqirdi Gerda sovuqni sezib.

Ammo bug‘u to‘xtashga jur’at eta olmadi va qizil mevali butagacha chopdi. U yerda qizchani tushirib, uning lablaridan o‘pdi, ko‘zlaridan katta, yaltiroq yoshlar oqdi. Keyin u orqaga o‘qdek otildi. Bechora Gerda poyabzalsiz, qo‘lqopsiz, qahraton sovuq Finmarkenning o‘rtasida yolg‘iz qoldi.

U oldinga qarab qo‘lidan kelgancha tez yugurdi. Unga qarab butun bir qor parchalari qo‘shini kelardi, ammo ular osmondan yog‘masdi — osmon tiniq, unda shimol yog‘dulari yonib turardi. Yo‘q, ular yer bo‘ylab to‘g‘ri Gerdaga qarab yugurishardi va yaqinlashgan sari kattalashib borardi. Gerda kattalashtiruvchi oynada ko‘rgan katta, chiroyli qor parchalarini esladi. Ammo bular ancha katta, qo‘rqinchli va tirik edi. Bular Qor malikasi qo‘shinining ilg‘or qo‘riqchilari edi. Ularning ba’zilari xunuk katta tipratikanlarga, ba’zilari boshlarini ko‘targan yuz boshli ilonlarga, boshqalari esa juni hurpaygan semiz ayiqchalarga o‘xshardi. Ammo ularning hammasi oppoq, hammasi tirik qor parchalari edi.

Gerda «Otamiz» duosini o‘qiy boshladi. Shunday sovuq ediki, qizchaning nafasi darhol quyuq tumanga aylanardi. Bu tuman tobora quyuqlashib, undan kichkina, yorug‘ farishtalar paydo bo‘la boshladi. Ular yerga tegishi bilan o‘sib, boshlarida dubulg‘a, qo‘llarida nayza va qalqon tutgan katta farishtalarga aylanardi. Ular tobora ko‘payib borardi, Gerda duosini tugatganda, uning atrofida butun bir lashkar turardi. Farishtalar o‘z nayzalari bilan qor maxluqlarini sanchishdi, ular yuzlab bo‘laklarga parchalanib ketdi. Gerda endi dadil va xotirjam oldinga yurdi. Farishtalar uning qo‘l va oyoqlarini silashardi, u ham endi sovuqni kamroq sezardi. Nihoyat u Qor malikasining saroyiga yetib keldi.

Ammo keling, avval Kay bu paytda nima qilayotganini ko‘raylik. U, albatta, Gerda haqida o‘ylamas, uning saroy oldida turganini xayoliga ham keltirmasdi.