Diqqat: telefon davrida fokusni qaytarish

Kechqurun soat sakkiz. Siz kimyo kitobini ochib, stolga o‘tirdingiz. Telefon yoningizda. «Bir daqiqa, faqat xabarlarni ko‘raman» — deysiz. Guruh chatida sinfdoshlaringiz nimanidir muhokama qilyapti. Keyin kimdir qiziq video tashlagan. Video tugashi bilan ilova keyingisini ko‘rsatadi. Keyin yana bittasini. Bir paytda boshingizni ko‘tarsangiz, soat to‘qqiz yarim. Kimyo kitobi o‘sha sahifada ochiq turibdi. Va sizda g‘alati, yoqimsiz tuyg‘u: vaqt qayerga ketdi?

Agar bu manzara sizga tanish bo‘lsa — siz yolg‘iz emassiz. Bugun dunyodagi deyarli har bir yosh shu muammoga duch keladi. Bu sizning irodangiz zaifligidan emas. Siz qo‘lingizda ushlab turgan qurilma va undagi ilovalar dunyodagi eng aqlli muhandislar, psixologlar va dizaynerlar tomonidan aynan sizning e’tiboringizni iloji boricha uzoq ushlab turish uchun yaratilgan. Ko‘p ilovalarning daromadi siz ularda qancha vaqt o‘tkazishingizga bog‘liq. Ya’ni bu teng kurash emas: bir tomonda siz, ikkinchi tomonda millionlab dollarlik texnologiya.

Lekin bu kurashda yutish mumkin. Buning uchun telefonni butunlay tashlab, tog‘ga chiqib ketish shart emas. Telefon — foydali vosita: u bilan dars ko‘rasiz, test yechasiz, ota-onangiz bilan bog‘lanasiz, kerakli ma’lumot topasiz. Bu ilova ham telefonda ishlaydi. Muammo telefonning o‘zida emas, kim kimni boshqarayotganida. Bu kitobning maqsadi — boshqaruvni yana o‘z qo‘lingizga qaytarish.

Biz avval diqqat nima ekanini va nega u bugun bunchalik qiyinlashganini tushunamiz. Keyin dofamin haqida — ko‘p eshitilgan, lekin ko‘pincha noto‘g‘ri tushuniladigan mavzu haqida soddalashtirib gaplashamiz. So‘ng amaliy qismga o‘tamiz: bildirishnomalar, ekran vaqti, «raqamli parhez», o‘qish muhiti, do‘stlar bilan kelishuv va uyqu oldidan telefon.

Bitta narsani oldindan aytib qo‘yaylik: bu kitobda sizni uyaltirish yoki «telefon — yovuzlik» deb qo‘rqitish niyati yo‘q. Biz ham telefondan foydalanamiz va ba’zan biz ham videolarga berilib ketamiz. Bu yerda faqat amaliy, sinab ko‘rilgan usullar bor. Ulardan qaysi biri sizga mos kelsa, shuni oling.

Bugun qiling:

1. Telefoningiz sozlamalaridan oxirgi haftadagi kunlik o‘rtacha ekran vaqtini toping va daftaringizga yozing.

2. Qaysi uchta ilova eng ko‘p vaqtingizni olganini yozing.

3. O‘zingizga savol bering: «Agar shu vaqtning yarmini qaytarib olsam, uni nimaga sarflardim?» — va javobni yozing.