Asosiy g‘oyalar

Birinchi g‘oya: nafaqaga «chiqmaslik». Okinava qariyalari ishni butunlay to‘xtatib, uyda o‘tirib qolmaydi. Ular qarigan sari ham bog‘ida ishlaydi, nevaralariga qaraydi, hunarini davom ettiradi, qo‘shnilariga yordam beradi. Mualliflarning fikricha, kerakli bo‘lish hissi odamni ham ruhan, ham jismonan tetik saqlaydi. Bu odamlar uchun «endi hech narsa qilmayman» degan holat deyarli yo‘q.

Ikkinchi g‘oya: me’yorida ovqatlanish. Okinavaliklar orasida ovqatni to‘liq to‘yguncha emas, taxminan sakson foiz to‘yguncha yeyish odati bor. Ularning dasturxonida sabzavot, dukkaklilar, baliq, tofu va yashil choy ko‘p, shakar va tuz kam, porsiyalar kichik. Kitobda bu parhezning ayrim tafsilotlari ham keltiriladi. Bizning madaniyatimizda ham «oshqozonning bir qismi ovqatga, bir qismi suvga, bir qismi nafasga» degan mazmundagi ma’lum o‘git bor — g‘oya yaqin.

Uchinchi g‘oya: doimiy, yengil harakat. Uzoq umr ko‘ruvchilar sport zaliga qatnamaydi, lekin kun bo‘yi harakatda bo‘ladi: piyoda yuradi, bog‘da egilib-turib ishlaydi, yerda o‘tirib-turadi. Kitobda yapon radiosida ko‘p yillardan beri efirga uzatiladigan ertalabki badantarbiya, shuningdek, yoga, tay-chi va boshqa yengil mashqlar haqida ham so‘z boradi. Asosiy fikr: og‘ir mashq emas, har kungi oddiy harakat muhim.

To‘rtinchi g‘oya: jamoa va do‘stlik. Okinavada «moai» deb ataladigan an’ana bor — bir guruh odamlar butun umr bir-birini qo‘llab-quvvatlab yashaydi, muntazam yig‘ilib, suhbatlashadi, kerak bo‘lsa moddiy yordam ham beradi. Mualliflar yolg‘izlik sog‘liqqa jiddiy zarar berishini, aksincha, mustahkam do‘stlik va oila rishtalari umrni uzaytirishini ta’kidlaydi. Bu bizdagi mahalla, gap-gashtak va qo‘ni-qo‘shnichilik an’analariga juda o‘xshash.

Beshinchi g‘oya: oqim holati. Kitobda vengriyalik psixolog Mixay Chiksentmixayi tasvirlagan «oqim» tushunchasi batafsil tushuntiriladi. Bu — odam biror ishga shunchalik berilib ketadiki, vaqtni sezmay qoladi. Oqimga kirish uchun ish juda oson ham, juda qiyin ham bo‘lmasligi, aniq maqsad bo‘lishi va chalg‘ituvchi narsalar kam bo‘lishi kerak. Mualliflar fikricha, ikigayini topgan odam kunining katta qismini shunday holatda o‘tkazadi.

Oltinchi g‘oya: ma’no va chidamlilik. Kitobda Viktor Franklning logoterapiyasi va yapon psixoterapiyasining ayrim usullari ham qisqacha tanishtiriladi. Asosiy xulosa: hayotda maqsadi bor odam qiyinchiliklarga bardoshliroq bo‘ladi. Shuningdek, «vabi-sabi» — nomukammallikdagi go‘zallikni ko‘ra bilish, va «ichigo ichie» — har bir uchrashuv takrorlanmas ekanini anglash kabi yapon tushunchalari orqali mualliflar hozirgi lahzani qadrlashga chaqiradi.

Yettinchi g‘oya: shoshmaslik. Okinava qariyalarining hikoyalarida bir umumiy narsa bor — ular hayotdan quvonch bilan, xotirjam yashaydi, kichik narsalardan zavq oladi, kelajak haqida ortiqcha xavotirga tushmaydi. Mualliflar buni shiorga aylantirmaydi, balki tinch hikoya qiladi: bu odamlar baxtni katta yutuqlardan emas, har kungi oddiy hayotdan topgan.