Namozning eng muhim shartlaridan biri — tahorat. Alloh taolo aytadi: «Ey iymon keltirganlar! Namozga turmoqchi bo‘lsangiz, yuzlaringizni va qo‘llaringizni tirsaklar bilan qo‘shib yuvinglar, boshlaringizga mash tortinglar va oyoqlaringizni to‘piqlar bilan qo‘shib (yuvinglar)» (Moida surasi, 6-oyat ma’nosi). Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytganlar: «Sizlardan biringizning tahorati buzilsa, tahorat qilmagunicha Alloh uning namozini qabul qilmaydi» (Buxoriy va Muslim rivoyati, Abu Hurayra roziyallohu anhudan).

Tahoratning fazilati ham ulug‘. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: musulmon banda tahorat qilib yuzini yuvsa, ko‘zi bilan qilgan har bir xatosi suv bilan birga chiqib ketadi; qo‘llarini yuvsa, qo‘llari bilan qilgan har bir xatosi chiqib ketadi; oyoqlarini yuvsa, oyoqlari bilan qilgan har bir xatosi chiqib ketadi va u gunohlardan pok bo‘lib chiqadi (Muslim rivoyati). Tahorat — faqat badanni emas, qalbni ham poklash.

Hanafiy mazhabida tahoratning to‘rtta farzi bor, ular yuqoridagi oyatdan olingan:

1. Yuzni bir marta yuvish — peshonadagi soch chiqqan joydan iyakning ostigacha, bir qulog‘ining yumshog‘idan ikkinchisigacha.

2. Ikki qo‘lni tirsaklar bilan qo‘shib bir marta yuvish.

3. Boshning to‘rtdan biriga mash tortish (ho‘l qo‘l bilan silash).

4. Ikki oyoqni to‘piqlar bilan qo‘shib bir marta yuvish.

Bu to‘rttasidan biri bajarilmasa, tahorat durust bo‘lmaydi. Qolgan amallar sunnat yoki odob bo‘lib, ular tahoratni mukammal qiladi. Endi sunnatga muvofiq tahoratni bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz:

1-qadam. Niyat. Qalbda «namoz uchun, Allohning roziligi uchun tahorat qilaman» deb niyat qilinadi. Hanafiy mazhabida niyat tahoratda sunnat hisoblanadi, lekin u bilan tahorat ibodatga aylanadi va savobi bo‘ladi.

2-qadam. «Bismillahir rohmanir rohim» deb boshlash.

3-qadam. Ikki qo‘lni bilaguzukkacha uch marta yuvish, barmoqlar orasini xilol qilish.

4-qadam. Og‘izni uch marta chayish. Misvok yoki tish cho‘tkasi bilan tishlarni tozalash ham sunnat. Payg‘ambarimiz: «Ummatimga og‘ir kelmaganida, ularni har bir namozda misvok ishlatishga buyurgan bo‘lardim», deganlar (Buxoriy va Muslim rivoyati, Abu Hurayra roziyallohu anhudan).

5-qadam. Burunga uch marta suv tortib, chap qo‘l bilan qoqib tozalash.

6-qadam. Yuzni uch marta yuvish (farz — bir marta, uch marta — sunnat). Soqolli kishi soqolini xilol qiladi.

7-qadam. Avval o‘ng, keyin chap qo‘lni tirsaklar bilan qo‘shib uch martadan yuvish.

8-qadam. Boshga mash tortish. Sunnatga ko‘ra, butun boshga bir marta mash tortiladi.

9-qadam. Quloqlarga mash tortish: ko‘rsatkich barmoqlar bilan quloqlarning ichi, bosh barmoqlar bilan orqasi silanadi. Hanafiy mazhabida bo‘yinga qo‘lning orqasi bilan mash tortish ham odob sifatida bajariladi.

10-qadam. Avval o‘ng, keyin chap oyoqni to‘piqlar bilan qo‘shib uch martadan yuvish, barmoqlar orasini xilol qilish.

Tahoratda tartibni saqlash va a’zolarni ketma-ket, biri qurimasdan yuvish sunnatdir. Suvni isrof qilmaslik ham sunnat — hatto oqar daryo bo‘yida bo‘lsa ham. Tahoratdan so‘ng kalimai shahodat aytish ham fazilatli: Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda kim mukammal tahorat qilib, so‘ng shahodat kalimasini aytsa, unga jannatning sakkiz eshigi ochilishi aytilgan (Muslim rivoyati).

Tahoratni nimalar buzadi? Hanafiy mazhabiga ko‘ra, asosiylari quyidagilar: ikki yo‘ldan (oldi va orqadan) biror narsa chiqishi; badandan qon yoki yiring chiqib oqishi; og‘iz to‘la qusish; yonboshlab yoki suyanib uxlash (suyanchiq olinsa yiqiladigan holatda); hushdan ketish, mast bo‘lish; balog‘atga yetgan kishining ruku’ va sajdali namozda ovoz chiqarib kulishi.

Tahorat buzilganda qayta tahorat olinadi. G‘usl (butun badanni yuvish) talab qilinadigan holatlar, mahsiga mash tortish, suv topilmaganda yoki ishlatish zararli bo‘lganda tayammum qilish kabi masalalar ham bor. Ular ham Qur’on va sunnatda asoslangan, ammo tafsilotlari ko‘p. Bunday masalalarni, ayniqsa, ayollarga oid alohida hukmlarni mahallangiz imomidan yoki ishonchli ulamolardan so‘rab o‘rganing.

Saboq: tahorat — namozga tayyorgarlik. Kim uni shoshilmay, odob bilan qilsa, namozga ham shunday kayfiyat bilan kiradi. Har bir tahoratni qalbni yangilash imkoniyati deb bilaylik.