Iymonning birinchi va eng asosiy rukni — Allohga iymon. Qolgan barcha ruknlar shundan kelib chiqadi: farishtalarni ham, kitoblarni ham, payg‘ambarlarni ham Alloh yuborgan, oxirat kunini ham Alloh belgilagan, taqdir ham Allohning ilmi va irodasidir.

Allohga iymon keltirish deganda nimani tushunamiz? Avvalo, Allohning borligiga ishonish. Atrofimizdagi olam — osmondagi yulduzlar, yerdagi o‘simliklar, inson tanasidagi murakkab tizimlar — o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmagan. Qur’oni karimda bu haqda shunday deyiladi: «Yoki ular hech narsasiz (yaratuvchisiz) yaratildimi? Yoki o‘zlari yaratuvchimi?» (Tur surasi, 35-oyat ma’nosi). Inson aqli bu savolga halol javob bersa, Yaratuvchining borligini tan oladi.

Ikkinchidan, Allohning yagonaligiga ishonish. Bu tavhid deb ataladi va Islomning o‘zagi hisoblanadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan Robbilari haqida so‘rashganda, Ixlos surasi nozil bo‘lgan: «Ayting: U — Alloh yagonadir. Alloh behojat (hamma Unga muhtoj)dir. U tug‘magan va tug‘ilmagan. Va hech kim Unga teng bo‘lmagan» (Ixlos surasi, 1–4-oyatlar ma’nosi). Bu qisqa sura tavhidni to‘liq bayon qiladi. Payg‘ambarimiz bu sura haqida u Qur’onning uchdan biriga teng ekanini aytganlar (Buxoriy rivoyati, Abu Said Xudriy roziyallohu anhudan).

Tavhidning uch jihati bor. Birinchisi — Alloh yagona yaratuvchi, rizq beruvchi va olamni boshqaruvchi ekaniga ishonish. Ikkinchisi — ibodat faqat Allohga qilinishi: na tosh, na inson, na boshqa biror maxluq ibodatga loyiq emas. Uchinchisi — Allohning ismlari va sifatlari mukammal ekaniga ishonish.

Alloh taolo o‘zini Qur’onda ko‘plab go‘zal ismlar bilan tanitgan: ar-Rohman (o‘ta mehribon), ar-Rohim (rahmli), al-Alim (biluvchi), al-Hakim (hikmatli), al-G‘afur (kechiruvchi) va boshqalar. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Allohning to‘qson to‘qqizta — yuztadan bitta kam — ismi bor. Kim ularni yod olsa (ma’nosini tushunib, ularga amal qilsa), jannatga kiradi» (Buxoriy va Muslim rivoyati).

Shu bilan birga, Alloh hech bir maxluqqa o‘xshamaydi. «Unga o‘xshash hech narsa yo‘q. U eshituvchi va ko‘ruvchidir» (Shuro surasi, 11-oyat ma’nosi). Bu oyat aqidaning muhim qoidasini beradi: Allohning eshitishi, ko‘rishi, ilmi, qudrati bor, lekin ularning qanday ekanini insoniy tasavvur bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Imom Moturidiy va ahli sunna ulamolari shu yo‘lni tutishgan: Allohni Qur’onda O‘zini qanday vasf qilgan bo‘lsa, shunday tanish, Uni maxluqlarga o‘xshatmaslik va sifatlarini inkor ham qilmaslik.

Qur’ondagi eng ulug‘ oyat — Oyatul kursiyda Allohning sifatlari go‘zal tarzda jamlangan: «Alloh — Undan o‘zga iloh yo‘q. U tirik va abadiy turuvchidir. Uni mudroq ham, uyqu ham tutmaydi. Osmonlardagi va yerdagi narsalar Unikidir...» (Baqara surasi, 255-oyat ma’nosi). Ubay ibn Ka’b roziyallohu anhuga Payg‘ambarimiz Allohning Kitobidagi eng ulug‘ oyat qaysi ekanini so‘raganlar, u Oyatul kursiyni aytgan va Payg‘ambarimiz uning ilmini maqtaganlar (Muslim rivoyati).

Allohga iymon faqat bilim emas, u insonning hayotini o‘zgartiradi. Alloh hamma narsani ko‘rib turishini bilgan odam yolg‘ondan, xiyonatdan tiyiladi. Alloh rizq beruvchi ekanini bilgan odam halolni tanlaydi va hasad qilmaydi. Alloh rahmli va kechiruvchi ekanini bilgan odam xato qilsa ham umidsizlikka tushmaydi, tavba qiladi. Alloh hikmatli ekanini bilgan odam qiyinchilikka duch kelganda sabr qiladi, chunki har bir ishda hikmat borligiga ishonadi.

Alloh taolo bandalariga yaqin ekanini ham bildiradi: «Bandalarim sizdan Men haqimda so‘rasalar, (ayting): Men yaqinman. Menga duo qilganning duosini ijobat qilaman» (Baqara surasi, 186-oyat ma’nosi). Demak, Allohga iymon — uzoqdagi, mavhum bir tushuncha emas. Bu — har kuni duo qilish, shukr aytish, qiyin paytda tayanish mumkin bo‘lgan Zotga ishonch.

Saboq shuki, Allohni tanish — umr bo‘yi davom etadigan yo‘l. Qur’onni ma’nosi bilan o‘qish, Allohning ismlari ustida tafakkur qilish va olamdagi mo‘’jizalarga ibrat ko‘zi bilan qarash — bu yo‘lning eng ishonchli qadamlaridir.