AsosiyFanlarKitoblarReyting
Qo‘llab-quvvatlash

O‘quvchilar va abituriyentlar uchun bepul testlar va kitoblar. Testlar doim bepul.

Loyihani qo‘llab-quvvatlash

Platforma

  • Fanlar
  • Kitoblar
  • Reyting
  • Kabinet

Loyiha

  • Qo‘llab-quvvatlash
  • Telegram: @bilgo_uz_bot

Huquqiy

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Hisobni o‘chirish

© 2026 Bilgo · Barcha huquqlar himoyalangan

AsosiyFanlarKitoblarReyting
← Kalila va Dimna13 / 18

Podshoh tushi va dono malika

Podshoh dedi:

— Endi menga aytib ber: podshohga eng zarur fazilat nima? Uning kuchimi, boyligimi, aqlimi?

Baydabo javob berdi:

— Hukmdorim, podshohga eng zarur fazilat — sabr va o‘z g‘azabini jilovlay olish. Podshoh Ilaz va uning dono malikasi Iroxtning hikoyasi buni yaxshi ko‘rsatadi.

Ilaz degan podshoh bir kecha yettita dahshatli tush ko‘rdi. Tushida u ikki qizil baliqni, ikki o‘rdakni, bir ilonni, qon bilan bo‘yalgan tanasini, oq tuya ustida o‘tirganini, olovni va boshiga cho‘qiyotgan qushni ko‘rdi. U qo‘rquv ichida uyg‘ondi va tushlarni ta’bir qilish uchun saroydagi kohinlarni chaqirdi.

Bu kohinlar podshohni yomon ko‘rardi, chunki u ilgari ularning ko‘plarini nohaq jabr qilgan edi. Ular bir-birlari bilan maslahatlashib, o‘ch olishga qaror qilishdi va podshohga dedilar:

— Hukmdorim, tushlaringiz juda yomon. Katta balo kelyapti. Uni qaytarishning yagona yo‘li — sevimli malikangiz Iroxtni, o‘g‘lingizni, eng dono vaziringiz Bilozni, eng yaxshi oq filingizni va boshqa yaqinlaringizni qurbon qilish. Ularning qoniga cho‘milsangiz, balo qaytadi.

Podshoh qattiq g‘amga botdi. U yaqinlarini sevardi, lekin o‘limdan ham qo‘rqardi. Uyiga yopilib, yig‘lab o‘tirdi.

Vazir Biloz podshohning ahvolini ko‘rib, kohinlar bir hiyla qilayotganini sezdi. U malika Iroxtga borib dedi:

— Malikam, podshoh kohinlarning gapiga kirib, katta xatoga yo‘l qo‘ymoqchi. Uning oldiga faqat siz kira olasiz. Uni bu tushlarni dono bir zohidga ta’bir qildirishga ko‘ndiring.

Iroxt podshohning oldiga kirdi va mehr bilan dedi:

— Hukmdorim, sizni nima qiynayapti? Agar meni qurbon qilish sizni balodan qutqarsa, men roziman. Ammo kohinlar sizni yomon ko‘rishadi, ular sizni aldayotgan bo‘lishi mumkin. Shahrimizda Kibariyun degan dono zohid bor. Avval tushlaringizni unga aytib bering.

Podshoh uning gapiga kirib, zohidning huzuriga bordi. Zohid tushlarni tinglab, kulib dedi:

— Hukmdorim, qo‘rqmang. Bu tushlar yomonlik emas, yaxshilik xabari. Ikki qizil baliq — sizga ikki elchi qimmatbaho hadyalar olib keladi. Ikki o‘rdak — ikki zotdor ot. Ilon — o‘tkir qilich. Qon — qizil, ulug‘vor kiyim. Oq tuya — oq fil. Olov — qimmatbaho toj. Boshingizni cho‘qigan qush esa sizga biroz xavotir keltiradigan narsa, lekin undan zarar yetmaydi. Bu hadyalar yetti kundan keyin keladi.

Yetti kundan keyin, chindan ham, qo‘shni yurtlardan elchilar kelib, podshohga zotdor otlar, qilich, qizil kiyim, oq fil va oltin toj hadya qilishdi. Podshoh xursand bo‘lib, kohinlarni saroydan haydadi.

Keyin podshoh hadyalarni yaqinlariga taqsimladi. Iroxt va boshqa bir xotiniga tanlash huquqini berdi. Iroxt tojni, boshqasi qizil kiyimni oldi. Bir kuni Iroxt tojni kiyib, podshohning oldiga guruch olib kirganda, podshoh boshqa xotinining qizil kiyimiga mahliyo bo‘lib, «Sen tojni olib, xato qilibsan», dedi. Iroxt rashkdan achchiqlanib, guruchli idishni podshohning boshiga to‘kib yubordi. Podshoh qattiq g‘azablandi va vazir Bilozni chaqirib:

— Bu xotinni olib borib, qatl qil! — dedi.

Biloz Iroxtni olib chiqdi, lekin uni o‘ldirmadi. U o‘yladi: «Podshoh g‘azab ustida buyruq berdi. U albatta pushaymon bo‘ladi. Iroxt esa uning hayotini saqlab qolgan malika». U malikani o‘z uyida yashirib qo‘ydi va podshohga: «Buyrug‘ingiz bajarildi», dedi.

Podshohning g‘azabi bosilgach, u o‘z qilmishidan qattiq qayg‘urdi. Iroxtning aqlini, sadoqatini, uni kohinlardan qanday qutqarganini eslab, yig‘ladi. Biloz uning ahvolini ko‘rib, sekin dedi:

— Hukmdorim, qayg‘urmang. Malika tirik.

Podshoh hayratdan qotib qoldi:

— Qanday qilib? Axir men buyurgan edim!

— Men sizning g‘azabingiz bilan emas, aqlingiz bilan bergan buyrug‘ingizni bajarishni afzal ko‘rdim, — dedi Biloz. — Bilardimki, g‘azabingiz bosilgach, pushaymon bo‘lasiz. Agar jazolasangiz, men tayyorman.

Podshoh uni quchoqlab dedi:

— Seni jazolamayman, aksincha, mukofotlayman. Sen meni bir umr pushaymonlikdan qutqarding.

Iroxt saroyga qaytdi. Podshoh o‘sha kundan boshlab g‘azab ustida hech qanday hukm chiqarmaslikka ahd qildi.

Baydabo dedi:

— Hukmdorim, podshohning qo‘lida minglab odamning taqdiri bor. Agar u g‘azabga erk bersa, bitta so‘zi bilan tuzatib bo‘lmaydigan xato qiladi. Shuning uchun dono hukmdor yonida haqni aytishdan qo‘rqmaydigan vazir saqlaydi va g‘azab bosilguncha hukmni kechiktiradi.

← Oldingi bobKeyingi bob →