Iskandar Zulqarnayn Hindistonni zabt etib, qaytib ketgach, u yerda o‘z odamlaridan birini hokim qilib qoldirdi. Hindlar bu begona hokimga uzoq chidamadilar: uni taxtdan ag‘darib, o‘z qavmlaridan bo‘lgan Dobshalim degan yigitni podshoh qilib ko‘tardilar.

Dobshalim taxtga mustahkam o‘rnashib olgach, o‘zgarib qoldi. Hech kim unga qarshi turolmasligini ko‘rib, kibrga berildi, xalqqa zulm qila boshladi, yaxshi so‘zga quloq solmay qo‘ydi. Yaqinlari undan qo‘rqar, hech biri haqiqatni aytishga jur’at etolmasdi.

O‘sha zamonda Baydabo degan bir faylasuf yashardi. U ilm va hikmatda tengsiz edi, shogirdlari ko‘p edi. Podshohning qilmishlarini ko‘rib, uzoq o‘yga toldi, so‘ng shogirdlarini yig‘ib dedi:

— Men sizlarga bir masalada maslahat solmoqchiman. Podshohimiz to‘g‘ri yo‘ldan adashdi. Olimning burchi — hukmdorni ezgulikka chaqirish. Agar biz jim tursak, xalqning nolasi bizning ham bo‘ynimizga tushadi. Lekin yolg‘iz boraman desam, bu podshohning g‘azabi bilan o‘ynashish bo‘ladi. Nima deysizlar?

Shogirdlar bir ovozdan dedilar:

— Ustoz, sher iniga kirgan odam sog‘ chiqishini kim kafolatlaydi? Podshoh bizni tinglamaydi, sizni esa halok qiladi. O‘zingizni xavfga qo‘ymang.

Baydabo esa shunday javob berdi:

— Men sizlarning fikringizni bildim, lekin qarorim o‘zgarmaydi. Kim haqiqatni aytishdan qo‘rqsa, uning ilmi o‘ziga yuk bo‘ladi. Men boraman. Agar qaytmasam, ishimni sizlar davom ettirasiz.

Shunday deb u saroyga yo‘l oldi va podshohga uchrashish uchun izn so‘radi. Dobshalim uni qabul qildi. Baydabo ta’zim qilib, uzoq jim turdi. Podshoh hayron bo‘lib so‘radi:

— Nega indamaysan? Biror narsa so‘ragani keldingmi?

— Hukmdorim, — dedi Baydabo, — men sizdan mol-dunyo so‘ragani kelmadim. Sizga bir nasihat olib keldim. Agar uni tinglasangiz, foydasi sizga; tinglamasangiz, men burchimni ado etgan bo‘laman.

So‘ng u podshohga ota-bobolarining adolatini eslatdi, zulm bilan qurilgan saltanat qumga qurilgan uydek tez qulashini aytdi, xalqqa mehribon bo‘lishni, kibrdan qochishni nasihat qildi.

Dobshalim bu so‘zlardan qattiq g‘azablandi. «Bu darvesh menga aql o‘rgatmoqchi!» deb uni zindonga tashlashni buyurdi. Baydabo zanjirband qilinib, qorong‘i zindonga tushdi.

Biroq o‘sha kechasi podshohning uyqusi qochdi. U yulduzlarga tikilib, faylasufning so‘zlarini qayta-qayta esladi. «Axir u mendan hech narsa so‘ramadi. O‘limdan qo‘rqmay, haqni aytdi. Bunday odam yolg‘onchi bo‘lmaydi», deb o‘yladi. Tong otishi bilan Baydaboni zindondan chiqartirib, huzuriga chaqirdi.

— Kecha aytgan so‘zlaringni yana bir bor takrorla, — dedi podshoh. — Bu safar seni diqqat bilan tinglayman.

Baydabo so‘zlarini qaytadan aytdi. Dobshalim uzoq tinglab, oxirida ko‘zlari yoshlandi. U faylasufni vazir qilib tayinladi, uning maslahati bilan zulmni bekor qildi, adolatli qonunlar chiqardi. Mamlakat tinchidi, xalq podshohni duo qila boshladi.

Oradan vaqt o‘tib, bir kuni Dobshalim Baydaboga dedi:

— Ota-bobolarim o‘zlaridan keyin hikmat kitoblari qoldirishgan. Men ham o‘zimdan bir kitob qoldirmoqchiman. Sen menga shunday kitob yoz: unda podshohlar va xalqni boshqarish siri bo‘lsin, do‘stlik va dushmanlik, aql va nodonlik haqida so‘z yuritilsin. Lekin u zerikarli nasihat bo‘lmasin: oddiy odam uni ermak uchun o‘qisin, dono odam esa undan hikmat topsin.

Baydabo bir yil davomida xilvat bir uyda o‘tirib, shogirdi bilan birga bu kitobni yozdi. Kitob tayyor bo‘lgach, podshohga taqdim etildi. Dobshalim har bir bobni o‘qir ekan, faylasufdan savol so‘rardi, Baydabo esa javobini masal bilan berardi. Quyidagi boblar — ana shu savol-javoblarning mevasidir.