AsosiyFanlarKitoblarReyting
Qo‘llab-quvvatlash

O‘quvchilar va abituriyentlar uchun bepul testlar va kitoblar. Testlar doim bepul.

Loyihani qo‘llab-quvvatlash

Platforma

  • Fanlar
  • Kitoblar
  • Reyting
  • Kabinet

Loyiha

  • Qo‘llab-quvvatlash
  • Telegram: @bilgo_uz_bot

Huquqiy

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Hisobni o‘chirish

© 2026 Bilgo · Barcha huquqlar himoyalangan

AsosiyFanlarKitoblarReyting
← Kalila va Dimna4 / 18

Dimnaning sudi

Podshoh Dobshalim dedi:

— Sen menga makkorning ikki do‘stni qanday ayirganini aytib berding. Endi ayt-chi, Dimnaning oxiri nima bo‘ldi? Sher haqiqatni bildimi, uning yolg‘onchiligi fosh bo‘ldimi?

Baydabo javob berdi:

— Hukmdorim, yolg‘on qancha uzoq yashirinmasin, haqiqat bir kun albatta yuzaga chiqadi. Tinglang.

Sher Shanzabani o‘ldirgach, kunlar o‘tgan sari uning pushaymoni kuchaydi. Bir kuni sherning onasi bo‘lgan keksa sherga xavotir bilan qaradi va dedi:

— O‘g‘lim, seni nima qiynayapti? Kunlar bo‘yi o‘ylanib o‘tirasan.

— Ona, — dedi sher, — men Shanzabani o‘ldirganimga afsuslanaman. Uning menga xiyonat qilganini o‘z ko‘zim bilan ko‘rmadim. Faqat bir og‘iz gapga ishondim. Agar u aybsiz bo‘lgan bo‘lsa-chi?

Onasi so‘radi:

— Senga bu gapni kim aytgan edi?

— Buni aytolmayman. U menga sir saqlashimni so‘ragan.

Onasi ko‘p qistamadi. Ammo uning o‘zi allaqachon haqiqatni bilardi. Bir kecha Kalila va Dimna o‘zaro gaplashib o‘tirganda, Kalila Dimnani yana koyigan edi: «Sening tuhmating tufayli Shanzaba nohaq o‘ldi». Ularning gapini yaqin atrofda uxlolmay yotgan bir qoplon eshitib qolgan va buni ertasi kuni sherning onasiga aytib bergan edi.

Ona sherga dedi:

— O‘g‘lim, men bir sirni bilaman, uni sendan yashirsam, gunoh qilgan bo‘laman. Ammo sirni menga ishonib aytgan odamni ham sotolmayman. Shuni bil: Shanzabani o‘ldirishingga sabab bo‘lgan zot yolg‘onchi edi. Hiyla Dimnadan chiqqan.

Sher hamma a’yonlarini yig‘di va Dimnani chaqirtirdi. Dimna kirib, sherning g‘amgin ahvolini ko‘rdi va qo‘rqqanini sezdirmay so‘radi:

— Hukmdorim, sizni nima xafa qildi?

Sherning onasi dedi:

— Seni bu yerga yolg‘oning va xiyonating uchun chaqirdik. Podshohni do‘stidan ayirding, nohaq qon to‘kilishiga sabab bo‘lding.

Dimna o‘zini yo‘qotmadi. U shunday chiroyli so‘zladiki, yig‘ilganlarning ba’zilari hayron qoldi:

— Agar men aybdor bo‘lsam, nega shu paytgacha jim turdinglar? Aybni isbotsiz qo‘yish adolatdan emas. Agar podshoh menga shubha qilsa, ishimni qozilarga topshirsin. Ular tekshirsin, agar aybim chiqsa, jazomni olaman. Aks holda men o‘zimni Xudoga topshiraman. Kim birovni dalilsiz ayblasa, u ham o‘sha nohaqlik qiluvchilardan bo‘ladi.

Sher ishni tekshirishni qozilarga topshirdi. Dimna zindonga tashlandi. Kalila bu xabarni eshitib, kechasi uning oldiga bordi va yig‘lab dedi:

— Seni ogohlantirgan edim. Ko‘rdingmi, ishing nimaga olib keldi? Kim yomonlik urug‘ini eksa, o‘zi o‘radi.

— To‘g‘ri aytasan, — dedi Dimna. — Lekin endi pushaymondan foyda yo‘q. Men o‘zimni oqlashga harakat qilaman. Sen esa menga qarshi guvohlik berma.

Kalila g‘amga botib uyiga qaytdi va o‘sha kecha qattiq kasal bo‘lib qoldi. Ko‘p o‘tmay vafot etdi. Ularning suhbatini esa zindonda yotgan bir yo‘lbars eshitib qolgan edi.

Bir necha kun sud bo‘ldi. Dimna har gal ayyorlik bilan o‘zini oqlardi, guvohlar yo‘qligini ro‘kach qilardi. Ammo bir kuni zindondagi yo‘lbars qozilar oldiga chiqib dedi:

— Men o‘z qulog‘im bilan eshitdim: Kalila Dimnani ayblab, «Sening tuhmating tufayli Shanzaba nohaq o‘ldi», dedi. Dimna esa buni rad etmadi, aksincha, «Menga qarshi guvohlik berma», deb so‘radi.

Shundan so‘ng qoplon ham chiqib, o‘zi eshitganlarini tasdiqladi. Ikki guvoh bir gapni aytgach, Dimnaning hiylasi fosh bo‘ldi. Sher hukm chiqardi va Dimna o‘z qilmishining jazosini oldi.

Baydabo dedi:

— Hukmdorim, kim o‘z manfaati uchun do‘stlar orasiga nifoq solsa, oxiri o‘zi halok bo‘ladi. Yolg‘onning oyog‘i kalta: u qancha yugurmasin, haqiqat baribir yetib oladi.

← Oldingi bobKeyingi bob →