Ko‘nikmalar bir-biriga qanday bog‘langan
Yetti ko‘nikmani alohida-alohida qoidalar ro‘yxati deb tushunish xato. Kovi ularni bir butun tizim deb biladi. Masalan, birinchi ko‘nikmasiz — ya’ni javobgarlikni o‘z zimmasiga olmasdan — maqsad qo‘yish ma’nosiz, chunki har qanday to‘siqda odam yana boshqalarni ayblay boshlaydi. Ikkinchi ko‘nikmasiz uchinchisi ishlamaydi: nima muhimligini bilmasang, muhimini birinchi qila olmaysan.
Xuddi shunday, ichki g‘alabasiz tashqi g‘alaba mustahkam bo‘lmaydi. O‘z va’dasining ustidan chiqa olmaydigan, o‘z vaqtini boshqara olmaydigan odam jamoada ham ishonchli hamkor bo‘lolmaydi. Kovi buni ichdan tashqariga tamoyili deb ataydi: munosabatlarni yaxshilamoqchi bo‘lsang, avval o‘zingni yaxshila.
Shu bilan birga kitobni tanqid qiluvchilar ham bor. Ba’zilar uni haddan tashqari uzun va takrorlarga boy deb hisoblaydi, ba’zilar esa uning g‘oyalarini qadimdan ma’lum axloqiy o‘gitlarning yangi qadoqlanishi deb biladi. Kovining o‘zi ham bu fikrga qisman qo‘shiladi: u yangi narsa kashf qilganini emas, balki umuminsoniy tamoyillarni tizimga solganini aytadi. Kitobning qadri ham aynan shunda — tanish hikmatni amaliy rejaga aylantirishda.
Kovi keyinroq «Sakkizinchi ko‘nikma» nomli kitob ham yozgan. Unda u samaradorlikdan keyingi bosqich — o‘z ovozini topish va boshqalarni ham o‘z ovozini topishga ilhomlantirish haqida gapiradi. Ammo asosiy va eng ko‘p o‘qiladigan asar baribir yetti ko‘nikma haqidagi kitob bo‘lib qoldi.