Navoiyning bolalarga savod o‘rgatuvchi muallimlar haqidagi fasli asarning eng ta’sirli sahifalaridan biri. U muallimning mehnati qanchalik og‘ir ekanini ko‘rsatadi: bir to‘da sho‘x bolani yig‘ib, ularga harf tanitish, ularning injiqligi, beparvoligi va shovqiniga sabr bilan chidash — bu tog‘ qazishdan ham qiyinroq ish. Navoiyning yozishicha, muallim kun bo‘yi bolalar bilan ovora bo‘ladi, buning evaziga esa ko‘pincha arzimas haq oladi va ota-onalarning minnatdorchiligini ham doim ko‘ravermaydi.

Shu sababli Navoiy ustozning haqqini unutmaslikka chaqiradi. Bu fikr uning mashhur baytida ifodalangan:

Haq yo‘lida kim senga bir harf o‘qitmish ranj ila, Aylamak bo‘lmas ado oning haqin yuz ganj ila.

Ya’ni: kim senga to‘g‘ri yo‘lda mashaqqat chekib bitta harf o‘rgatgan bo‘lsa, uning haqqini yuzta xazina bilan ham uzib bo‘lmaydi.

Navoiy, shu bilan birga, muallimga ham talab qo‘yadi: u bolalarga nafaqat xat-savod, balki odob ham o‘rgatishi, o‘zi namuna bo‘lishi, jahl ustida bolaga zulm qilmasligi kerak. Bilimsiz va qo‘pol muallim, uning fikricha, bolaning ko‘nglini ilmdan sovutadi — bu esa uni nodon qoldirishdan ham yomonroq.

Yuqoridagi bayt Navoiyning eng ko‘p iqtibos qilinadigan satrlaridan biri bo‘lib, u ustoz-shogird odobining Sharqdagi ramziga aylangan. Navoiyning o‘zi ham ustozlarini umrbod e’zozlagan: u Abdurahmon Jomiyni piri va ustozi deb bilgan va unga bag‘ishlab alohida asar — «Xamsat ul-mutahayyirin»ni yozgan.

Bugungi kun uchun: sizga birinchi marta harf tanitgan, masala yechishni, til o‘rganishni o‘rgatgan odamlarni eslang. Ularga bir og‘iz rahmat aytish, bayramda xabar olish — qiyin ish emas. Agar o‘zingiz kimgadir nimadir o‘rgatayotgan bo‘lsangiz (ukangizga, sinfdoshingizga), Navoiyning ikkinchi talabini ham unutmang: sabr va o‘rnak.