56. Qozon tug‘di

Afandi qo‘shnisidan katta bir qozon so‘rab oldi. Bir necha kundan keyin uni qaytarib berayotganda, ichiga kichkina bir qozoncha solib qo‘ydi.

— Bu nima? — so‘radi qo‘shni.

— Sizning qozoningiz bizning uyda tug‘di. Mana, bolasi.

Qo‘shni xursand bo‘lib, ikkala qozonni oldi.

Oradan vaqt o‘tib, Afandi yana o‘sha katta qozonni so‘rab oldi. Bu safar haftalar o‘tdi, qozon qaytmadi. Qo‘shni o‘zi kelib so‘radi:

— Afandi, qozonim qani?

— Ey qo‘shni, boshingiz omon bo‘lsin, — dedi Afandi g‘amgin. — Qozoningiz vafot etdi.

— Qozon ham o‘ladimi? — qichqirdi qo‘shni.

— Qozonning tug‘ishiga ishondingiz-ku, — dedi Afandi. — Tug‘adigan narsa o‘ladi ham.

57. Uzoqdagi sham

Qishning sovuq kunlarida do‘stlari Afandi bilan garov o‘ynashdi: «Agar butun kechani ochiq maydonda, hech qanday olovsiz o‘tkazsang, senga ziyofat beramiz. Bo‘lmasa, sen bizni mehmon qilasan». Afandi rozi bo‘ldi va kechasi bilan sovuqda titrab chiqdi. Ertalab do‘stlari so‘rashdi:

— Kechasi nimani ko‘rding?

— Uzoqdagi bir uyning derazasida sham yonib turardi.

— Ha, demak, o‘sha shamdan isinding. Garovni yutqazding!

Afandi indamadi va ularni ertasi kuni uyiga ziyofatga chaqirdi. Do‘stlari kelib, uzoq kutishdi, ovqat esa hamon tayyor bo‘lmadi. Oshxonaga mo‘ralashsa, Afandi qozonni daraxtga osib qo‘yibdi, uning ancha pastida, yerda bitta sham yonib turibdi.

— Afandi, bu sham bilan qozon qachon qaynaydi? — deyishdi ular.

— Qiziq, — dedi Afandi. — Uzoq deraza ortidagi sham meni isita oladi-yu, shu yaqindagi sham qozonni qaynata olmaydimi?

58. Arqonga un yoyish

Qo‘shnisi Afandidan arqon so‘radi.

— Uzr, arqonga un yoyib qo‘yganman, — dedi Afandi.

— Afandi, arqonga ham un yoyiladimi?

— Arqonni bermaslik niyati bo‘lsa, unga un ham yoyiladi.

59. Qiyomat va qo‘zichoq

Afandining semiz bir qo‘zichog‘i bor edi. Do‘stlari uni yeb qo‘yish payida edilar. Bir kuni ular kelib, jiddiy qiyofada dedilar:

— Afandi, eshitdingizmi? Ertaga qiyomat bo‘lar emish. Dunyo tugaydi. Qo‘zichog‘ingizni nima qilasiz? Undan ko‘ra so‘yib, bugun birgalikda yeb olaylik.

Afandi indamay rozi bo‘ldi. Qo‘zichoqni so‘yib, daryo bo‘yida o‘choq qurib, kabob qila boshladi. Do‘stlari esa kiyimlarini yechib, suvga tushib ketishdi. Afandi ularning kiyimlarini to‘plab, olovga tashladi.

Do‘stlari suvdan chiqib, kiyimlari kul bo‘lganini ko‘rib qichqirishdi:

— Afandi, nima qilib qo‘ydingiz?

— Qo‘yinglar, xafa bo‘lmanglar, — dedi Afandi. — Ertaga qiyomat bo‘lsa, kiyimning nima keragi bor?

60. Namuna g‘isht

Afandi uyini sotmoqchi bo‘ldi. U devoridan bitta g‘ishtni sug‘urib olib, bozorga ko‘tarib bordi va odamlarga ko‘rsata boshladi:

— Uy sotaman! Mana, namunasi. Uyning hammasi xuddi mana shu g‘ishtdek mustahkam!

61. Devordagi mix

Afandi uyini qo‘shnisiga sotdi. Ammo shartnomada bir shart qo‘ydi: «Uyning hammasi seniki, faqat mehmonxona devoridagi bitta mix meniki bo‘lib qoladi». Qo‘shni kulib rozi bo‘ldi.

Ertasi kuni Afandi kelib, mixga eski bir to‘nini ilib ketdi. Indiniga kelib, to‘nni olib, o‘rniga bir qop piyoz ildi. Keyingi kun yana keldi, piyozni olib, xurjun ildi. Har kuni eshikni taqillatib, «Mixim uchun keldim», deb kirardi. Bir oydan keyin qo‘shni chidamadi:

— Afandi, uyingizni qaytarib oling, faqat meni tinch qo‘ying!

62. Yomg‘ir

Yomg‘ir quyib turgan kuni Afandi derazadan qarab turdi. Qo‘shnisi ko‘chada boshini panalab yugurib ketayotgan edi. Afandi unga qichqirdi:

— Ey qo‘shni, uyalmaysizmi? Yomg‘ir — Xudoning rahmati. Rahmatdan qochish yaxshimi?

Qo‘shni xijolat bo‘lib, sekin yura boshladi va uyiga jiqqa ho‘l bo‘lib yetib bordi.

Bir necha kundan keyin Afandining o‘zi yomg‘irda qolib, ko‘chada yugurib ketayotgan edi. Qo‘shnisi derazadan qichqirdi:

— Afandi, rahmatdan qochyapsizmi?

— Yo‘q, — dedi Afandi yugurishdan to‘xtamay. — Rahmatni oyoq osti qilmaslik uchun yuguryapman!

63. Shamol

Afandi qo‘shnisining polizida sabzi yulib, xaltasiga solayotganda bog‘ egasi uni ushlab oldi:

— Afandi, bu yerda nima qilyapsiz?

— Kecha qattiq shamol bo‘ldi, meni uchirib kelib, shu yerga tashladi, — dedi Afandi.

— Sabzilarni kim yuldi?

— Shamol meni uchirib ketmasin deb sabzilarga yopishdim, ular yulinib chiqdi.

— Unda sabzilar nega sizning xaltangizda?

— Men ham hozir shuni o‘ylab turgan edim, — dedi Afandi.

64. Ko‘z og‘rig‘i

Qo‘shnisi Afandiga kelib nolidi:

— Afandi, ko‘zim qattiq og‘riyapti. Nima qilsam ekan?

— O‘tgan yili mening tishim qattiq og‘rigan edi, — dedi Afandi. — Sug‘urtirib tashladim, darrov tuzaldim. Siz ham shunday qiling.