Kaykovus omonat masalasiga alohida bob bag‘ishlaydi. Ey farzand, deydi u, iloji bo‘lsa, birovning omonatini olma. Chunki omonat olish — o‘z bo‘yningga yuk olish demakdir. Agar olsang, uni o‘z molingdan ham ortiqroq asra.

Muallif tushuntiradi: o‘z molingni yo‘qotsang, faqat sen zarar ko‘rasan; birovning omonatini yo‘qotsang, ham uning molini, ham o‘z obro‘yingni yo‘qotasan. Odamlar «falonchi omonatni saqlay olmadi» deb gapiradi va bu gap seni yillar davomida ta’qib qiladi.

Kaykovus omonat qaytarishda ham odobni o‘rgatadi. Omonat egasi so‘raganda, uni kechiktirmay, to‘liq qaytar. Bahona qilma, «keyinroq» dema. Omonat bergan odam senga ishongan; bu ishonchni oqlash — eng katta hurmat.

Muallif omonatni faqat mol bilan cheklamaydi. Sir ham omonat, so‘z ham omonat, birovning senga topshirgan ishi ham omonat. Do‘sting senga ishonib aytgan sirini boshqalarga aytsang, omonatga xiyonat qilgan bo‘lasan. Birov senga bolasini, uyini yoki ishini qarab turishni topshirsa, bu ham omonat.

Kaykovus omonat qabul qilganda ehtiyotkorlik choralarini ham maslahat beradi: guvoh bo‘lsin, nima topshirilgani aniq bo‘lsin, qaytarish sharti oldindan kelishilsin. Bu ishonchsizlik emas, balki keyinchalik tushunmovchilik bo‘lmasligi uchun.

Hikoyat. Bir savdogar uzoq safarga ketar oldidan qo‘shnisiga bir xalta oltin omonat qoldiribdi. Safar uzoqqa cho‘zilibdi; savdogar ikki yil qaytmabdi. Shu orada qo‘shnining oilasi og‘ir kunlarga qolibdi, och qolgan kunlari ham bo‘libdi. Xotini: «Shu xaltadan ozgina olaylik, keyin qaytaramiz», debdi. Qo‘shni: «Bu bizniki emas. Uni ochsam, o‘zimni yo‘qotaman», deb rozi bo‘lmabdi. Savdogar qaytib kelib, xaltani muhri buzilmagan holda olibdi. U qo‘shnisining ahvolini bilib, xaltaning yarmini unga hadya qilibdi va: «Men senga oltin qoldirgan edim, sen menga ishonch qaytarding. Ishonch oltindan qimmat», debdi.

Bugungi kun uchun: Bugungi omonatlar ko‘pincha raqamli bo‘ladi: kimdir sizga telefonini, parolini, hisobini yoki kompyuterini ishonib beradi; guruh chatidagi shaxsiy xabarlar, sinfdoshning yozishmasi ham omonat. Ularni ruxsatsiz ochmang, nusxa olmang, boshqalarga ko‘rsatmang. Ish joyida sizga topshirilgan mijoz ma’lumotlari ham omonat — ularni sizdirish nafaqat odobsizlik, balki qonunbuzarlik ham. Va kimdandir narsa olsangiz — kitob, zaryadlovchi, pul — uni o‘zi so‘ramasdan, vaqtida qaytaring.