Kaykovus savdogarlik kasbini hurmat qiladi. Savdogarlar shaharlar o‘rtasida mol tashib, odamlarning ehtiyojini qondiradi, deydi u. Ammo savdoning ham o‘z odobi bor. Ey farzand, savdo qilsang, rostgo‘y bo‘l. Bir marta aldagan savdogarga ikkinchi marta hech kim ishonmaydi; ishonchni yo‘qotgan savdogar esa do‘konini yopsa ham bo‘ladi.

Muallif savdo qilishda bir qancha amaliy maslahatlar beradi. Molni sotib olayotganda shoshilma; uning sifatini yaxshilab tekshir. Arzon narsaning orqasidan quvma: ko‘pincha arzon narsa qimmatga tushadi. Molni sotayotganda esa uning aybini yashirma — xaridor uni keyin baribir topadi va sendan nafratlanadi.

Kaykovus xavf-xatarni taqsimlashni ham o‘rgatadi. Butun molingni bir yo‘lga, bir kemaga, bir karvonga ortma, deydi u. Agar yo‘lda biror falokat yuz bersa, hamma narsangdan ayrilib qolasan. Molning bir qismini uyda qoldir, bir qismini boshqa yo‘l bilan jo‘nat. Bu XI asr savdogari uchun aytilgan maslahat bo‘lsa ham, bugun ham o‘z kuchini yo‘qotmagan.

Qarzga savdo qilishda muallif ehtiyotkorlikka chaqiradi. Molni qarzga sotsang, faqat ishonchli odamga sot, qarzni yozib qo‘y va guvoh ol. Ko‘p savdogarlar ko‘p sotib, lekin pulini yig‘ib ololmay, sinib qolgan.

Kaykovus savdogarga sabrni ham maslahat beradi. Bozor doim bir xil emas: bugun narx tushsa, ertaga ko‘tariladi. Har bir tushishda vahimaga tushib, molini zararga sotgan savdogar ko‘p yutqazadi. Lekin sabr ham o‘lchovli bo‘lsin: narx oshishini kutib, molini chiritib qo‘ygan savdogar ham bor.

Muallif savdogarning xulq-atvoriga ham e’tibor beradi: mijozga ochiq chehra bilan qara, uni hurmat qil, kambag‘al xaridorni kamsitma. Bugun oz narsa olgan mijoz ertaga ko‘p olishi mumkin, uning do‘stlari ham sening do‘koningga keladi. Yaxshi nom — savdogarning eng katta sarmoyasi.

Hikoyat. Ikki bozorda ikki do‘kondor ro‘parama-ro‘para meva sotar ekan. Biri mevaning yaxshisini ustiga, yomonini ostiga qo‘yar ekan. Ikkinchisi esa har savatning ustiga yozib qo‘yar ekan: «Bu savatda bir nechta ezilgan meva bor, shuning uchun narxi arzonroq.» Birinchisi qo‘shnisining ustidan kular ekan: «O‘z molingni o‘zing yomonlaysan-ku!» Lekin bir yildan keyin ikkinchisining do‘koni oldida navbat paydo bo‘libdi, birinchisining doimiy mijozlari esa birin-ketin qochib ketibdi.

Bugungi kun uchun: Onlayn savdo davrida Kaykovusning maslahatlari yanada dolzarb. Agar internetda biror narsa sotsangiz, rasmni haqiqiy qiling va kamchilikni yozing — bitta yomon sharh yuzta reklamadan kuchliroq. Sotib olayotganda esa sotuvchining sharhlarini o‘qing, juda arzon narxga aldanmang, oldindan to‘liq to‘lov so‘ragan noma’lum sotuvchidan ehtiyot bo‘ling. Biznes boshlasangiz, barcha pulingizni bitta g‘oyaga tikmang va qarzga ko‘p sotmang.