Ey farzand, deydi Kaykovus, agar Xudo senga farzand bersa, uni tarbiyalash — sening eng katta vazifang. Farzandga yaxshi ism qo‘y, chunki ism uning butun umriga hamroh bo‘ladi. Bolani ilm va hunarga o‘rgat, toki u kelajakda hech kimga muhtoj bo‘lmasin.

Muallif farzandga beriladigan eng yaxshi merosni hunar deb biladi. Boylik ketishi mumkin, oltin o‘g‘irlanishi mumkin, lekin hunar hech qayerga ketmaydi. Hatto shahzoda ham hunar o‘rgansin, deydi u: kim bilsin, zamon qanday o‘zgaradi? Taxtdan tushgan shohni hunari boqadi.

Kaykovus bolaga suzish, otda yurish, kamon otish kabi amaliy ko‘nikmalarni ham o‘rgatishni maslahat beradi — o‘sha davr uchun bular hayotiy zarur bilimlar edi. U ayniqsa suzishni muhim deb biladi: qiyin vaziyatda bu ko‘nikma odamning jonini saqlab qolishi mumkin.

Tarbiyada muallif ikki chetdan ham ogohlantiradi. Bolani haddan ortiq erkalatma: erka bola keyinchalik hayotning birinchi qiyinchiligida sinadi. Haddan ortiq qattiqqo‘l ham bo‘lma: qo‘rqitilgan bola yolg‘onchi bo‘ladi, chunki u jazodan qutulish uchun haqiqatni yashirishni o‘rganadi. Mehr va talab birga bo‘lishi kerak.

Kaykovus muallim tanlashga ham e’tibor beradi. Bolani yaxshi ustozga topshir, ustozga hurmat qil va bolaning oldida ustozni kamsitma. Agar ota-ona bolaning oldida o‘qituvchini yomonlasa, bola o‘qituvchidan ham, ilmdan ham yuz o‘giradi.

Muallif yana bir muhim narsani eslatadi: bola so‘zdan emas, namunadan o‘rganadi. Sen bolangga rostgo‘ylikni o‘rgatib, o‘zing uning ko‘z oldida yolg‘on gapirsang, u yolg‘onni o‘rganadi. Sen kitob o‘qimasang, u ham o‘qimaydi. Farzandni tarbiyalashni avval o‘zingni tarbiyalashdan boshla.

Hikoyat. Bir boy odam o‘g‘liga katta meros qoldirmoqchi bo‘lib, butun umri bo‘yi faqat pul yig‘ibdi. O‘g‘liga esa hech qanday hunar o‘rgatmabdi: «Unga mening boyligim yetadi», derkan. Qo‘shnisi esa kambag‘al duradgor bo‘lib, o‘g‘liga faqat o‘z hunarini o‘rgatgan ekan. Yillar o‘tib, boyning o‘g‘li merosni sovurib, ko‘chada qolibdi. Duradgorning o‘g‘li esa shaharning eng mashhur ustasiga aylanibdi. Bir kuni boyning o‘g‘li unga kelib ish so‘rabdi. Usta uni shogirdlikka olibdi va debdi: «Otang senga oltin qoldirgan ekan, mening otam menga qo‘l qoldirgan. Oltin tugadi, qo‘l esa hali ishlayapti.»

Bugungi kun uchun: Kaykovus aytgan «hunar» bugun ko‘p shakllarda bo‘ladi: kasb, til, dasturlash, haydovchilik, pishiriq, ta’mirlash. Farzandga — yoki o‘zingizga — kamida bitta amaliy ko‘nikmani yaxshilab o‘rgating. Suzishni o‘rganish bugun ham foydali. Bolalar bilan mehr va qat’iyatni birga qo‘llang: qoidalarni aniq qiling, lekin uni tinglang. Va unutmang: bolangiz telefonga ko‘milib o‘tirsa, avval o‘z telefoningizni qo‘ying.