Kaykovus kitobining katta qismi davlat xizmati — podshohga xizmat qilish, nadimlik, kotiblik, vazirlik va sipohsolorlik haqida. Bu boblar saroy hayotiga oid, ammo ulardagi ko‘p maslahatlar har qanday ish joyi uchun foydali.

Ey farzand, deydi muallif, agar kimgadir xizmat qilsang, ishingni vijdonan bajar. Rahbaring seni ko‘rmayotgan paytda ham xuddi u ko‘rib turgandek ishla. Ishni vaqtida qil va ertaga qoldirma: bugungi ish ertangi ish bilan qo‘shilsa, ikkalasi ham chala qoladi.

Kaykovus rahbar bilan munosabatda ehtiyotkorlikni o‘rgatadi. Rahbaring senga yaqin bo‘lsa ham, chegarani unutma. Uning yaqinligiga mag‘rurlanib, beodoblik qilma. Saroyda bugun yuqorida o‘tirgan odam ertaga pastga tushishi mumkin; yaqinlikka emas, ishingga suyan.

Muallif hasad va g‘iybatdan ham ogohlantiradi. Rahbaringning oldida hamkasblaringni yomonlama, ularning ishini o‘zingniki qilib ko‘rsatma. Bir kun bu ochiladi va rahbaring senga ishonmay qo‘yadi. Agar biror ish senga topshirilsa va uni qila olmasang, rostini ayt — bajarolmagan ishni bajardim deyish eng katta xato.

Kaykovus kotibga — ya’ni yozuv ishlari bilan shug‘ullanuvchi xizmatchiga alohida maslahat beradi: xatingni chiroyli va tushunarli yoz, so‘zni qisqa va aniq qil, maxfiy narsalarni saqla, bir harfning xatosi ham katta zararga olib kelishi mumkinligini unutma. Vazirga esa adolatli bo‘lishni, xalqning haqiga ko‘z tikmaslikni, xazinani o‘z mulkidek emas, omonatdek saqlashni maslahat beradi.

Rahbarlarga ham muallif nasihat qiladi: xizmatkoringning haqini vaqtida ber, yaxshi ishini maqtashdan qochma, xatosini yolg‘iz qolganda ayt. Odamlarni ishiga qarab baholab, yaqinligiga qarab emas. Har ishni uning ahliga topshir: novvoyga non, qassobga go‘sht.

Hikoyat. Bir hukmdor ikki xizmatkoriga bir xil topshiriq beribdi: qo‘shni shahardan karvon qachon kelishini bilib kelish. Birinchisi borib, bir kundan keyin qaytibdi: «Karvon kelyapti», debdi. Hukmdor: «Qachon keladi?» deb so‘rabdi. U bilmas ekan, yana borib kelibdi. «Nechta tuya bor?» Bilmas ekan, yana borib kelibdi. «Qanday mol olib kelyapti?» Yana bilmas ekan. Ikkinchi xizmatkor esa bir marta borib kelib, karvon necha kundan keyin kelishini, nechta tuya borligini, qanday mollar olib kelinayotganini va narxlarini aytibdi. Birinchi xizmatkor: «Nega uning maoshi menikidan ko‘p?» deb so‘ragan ekan, hukmdor: «Mana, javobini o‘zing ko‘rding», debdi.

Hikoyat. Bir saroyda yangi xizmatkor ishga kiribdi. Birinchi kuniyoq u boshqa xizmatkorlarning kamchiliklarini hukmdorga birma-bir aytib beribdi, o‘zini esa eng tirishqoq qilib ko‘rsatibdi. Keksa vazir buni ko‘rib, hukmdorga sekin debdi: «Hazratim, bugun u sizga boshqalarning aybini aytdi. Ertaga boshqalarga sizning aybingizni aytadi.» Hukmdor o‘ylanib qolibdi va o‘sha xizmatkorni muhim ishlarga yaqinlashtirmabdi.

Bugungi kun uchun: Ish joyida «topshiriqni bajarish» va «muammoni hal qilish» o‘rtasida katta farq bor. Rahbaringiz biror narsani so‘rasa, uning keyingi savolini ham oldindan o‘ylang. Bajara olmaydigan ishni olsangiz, muddat tugashini kutmay, oldindan ayting. Hamkasblar haqida rahbarga gapirmang, ularning yutug‘ini o‘zingizga olmang. Va xizmat odobi faqat katta idorada emas: o‘quvchining navbatchiligi, talabaning guruh topshirig‘i ham shu qoidaga bo‘ysunadi.