Kaykovus o‘zi hukmdor bo‘lgani uchun podshohlik haqidagi bobni ayniqsa katta tajriba bilan yozadi. Uning o‘g‘li ham bir kun o‘lkani boshqarishi kerak edi. Ey farzand, deydi u, agar senga hokimiyat berilsa, bilki, bu sen uchun sharaf emas, balki og‘ir mas’uliyatdir. Xalqning har bir ochini, har bir mazlumini sendan so‘raydilar.

Muallif rahbarlikning asosini adolatda ko‘radi. Adolatli hukmdorning davlati uzoq yashaydi, zolimning davlati esa qancha kuchli ko‘rinmasin, ichidan chiriydi. Xalqning haqqini yema, deydi u, chunki xalq — daraxt, sen esa uning mevasini yeyuvchisan. Daraxtni kesib tashlasang, keyin meva qayerdan olasan?

Kaykovus rahbarga maslahatchilarni to‘g‘ri tanlashni o‘rgatadi. Atrofingga faqat «ha, to‘g‘ri aytasiz» deydigan odamlarni yig‘ma. Senga haqiqatni aytishdan qo‘rqmaydigan, lekin buni odob bilan aytadigan maslahatchi — eng katta xazina. Xushomadgo‘y esa shirin zahar: u seni maqtaydi, ammo xatoingni yashiradi va bir kun seni jarga olib boradi.

Muallif rahbarga mo‘tadillikni ham maslahat beradi: shunday qattiq bo‘lma, seni sindirsinlar; shunday yumshoq bo‘lma, seni ezsinlar. Odamlar sendan ham qo‘rqsin, ham seni sevsin; faqat qo‘rqitish bilan ham, faqat yumshoqlik bilan ham davlatni boshqarib bo‘lmaydi.

Kaykovus vaqtni tartibga solishni ham rahbarning vazifasi deb biladi: kunning bir qismi ish uchun, bir qismi xalqning arz-dodini eshitish uchun, bir qismi dam olish va oila uchun bo‘lsin. Hamma ishni o‘zi qilmoqchi bo‘lgan rahbar hech birini yaxshi qilolmaydi; ishonchli odamlarga ish topshirish va ularni nazorat qilish — rahbarlik san’atining bir qismi.

Hikoyat. Bir yosh hukmdor taxtga o‘tirgach, keksa vaziridan: «Davlatni uzoq saqlashning siri nima?» deb so‘rabdi. Vazir uni shahar tashqarisidagi bir bog‘ga olib boribdi. Bog‘bon har bir daraxtga alohida qarar, qurigan shoxni kesar, yosh nihollarni bog‘lab qo‘yar ekan. Vazir: «Mana, javob. Bog‘bon har kuni ozgina ishlaydi, lekin hech bir kunni o‘tkazib yubormaydi. Bog‘ni bir kunda buzib qo‘yish mumkin, lekin uni o‘stirish uchun yillar kerak», debdi.

Bugungi kun uchun: Rahbarlik faqat davlat ishida emas: sinf sardori, talabalar guruhining boshlig‘i, loyiha jamoasining yetakchisi, oila boshlig‘i — barchasi rahbar. Kaykovus maslahatlari bu yerda ham ishlaydi: jamoa a’zolarining fikrini eshiting, «ha» deyuvchilar bilan emas, rostgo‘y odamlar bilan ishlang, ishni taqsimlang va natijani tekshiring. Hamma muvaffaqiyatni o‘zingizga, hamma muvaffaqiyatsizlikni boshqalarga yuklamang.