Ey farzand, deydi Kaykovus, yosh bo‘lsang ham, keksalarcha aqlli bo‘lishga harakat qil. Yoshlik — o‘tkinchi boylik; uni behuda sarflagan kishi keksalikda afsuslanadi. Men senga yigitlikni man qilmayman, yigit yigitdek yashasin; ammo yigitlikda ham aqlni qo‘ldan berma.

Muallif yoshlarga keksalar bilan suhbat qurishni maslahat beradi. Keksa odam ko‘p narsani ko‘rgan, ko‘p xatoni boshidan kechirgan. Uning bir soatlik gapi senga o‘n yillik tajriba beradi. Ammo keksalar bilan suhbatda ham odob kerak: ularning gapini bo‘lma, kamchiliklarini yuziga solma, ularning ojizligidan kulma — sen ham bir kun shu yoshga yetasan.

Kaykovus keksalarga ham nasihat qiladi: keksayganda yigitlik qilishga urinma. Har yoshning o‘z husni bor. Qarigan odam yoshlarning ishini qilsa, kulgiga qoladi. Keksalikning ziynati — vazminlik, tajriba va duo. Keksa kishi yoshlarni ayblayvermasin, balki ularga yo‘l ko‘rsatsin.

Muallif umrning o‘tishini kun va tunga qiyoslaydi. Yoshlik — tong, o‘rta yosh — peshin, keksalik — kechki payt. Tongda ishini boshlamagan dehqon peshinda shoshilib qoladi, kechqurun esa hech narsa qila olmaydi. Shuning uchun nima o‘rganmoqchi bo‘lsang, yoshligingda o‘rgan; yoshlikda o‘rgangan narsa toshga o‘yilgan naqshdek mustahkam bo‘ladi.

Kaykovus o‘zi ham oltmish uch yoshida bu kitobni yozayotganini, umrining kechki paytiga kelganini aytadi. U o‘g‘liga: «Men o‘z vaqtimda ko‘p narsani bilmay o‘tdim; sen mening xatolarimdan o‘rgan, o‘z xatolaringni qilishga ko‘p vaqt sarflama», deydi.

Hikoyat. Bir yigit keksa ustozining oldiga kelib: «Ustoz, menga bir umrlik nasihat bering, lekin qisqa bo‘lsin», debdi. Ustoz unga bir chelak suv bilan to‘la ko‘zani olib kelishni buyuribdi. Yigit ko‘zani to‘ldirib kelibdi. Ustoz: «Endi uning ichiga bir hovuch tosh sol», debdi. Yigit tosh solgan ekan, suv toshib to‘kilibdi. Ustoz debdi: «Yoshlik — shu ko‘za. Unga avval nima solsang, keyin o‘sha joy egallaydi. Bo‘sh gaplar bilan to‘ldirsang, keyin bilimga joy qolmaydi.»

Bugungi kun uchun: Yigirma yoshda boshlangan odat — bir kunda yarim soat o‘qish, sport, til o‘rganish — o‘ttiz yoshda kuchli ustunlikka aylanadi. Keksa qarindoshlaringiz, ustozlaringiz, hatto qo‘shni bobolar bilan suhbatni zerikarli deb o‘ylamang: ularning hikoyalarida darslikda yo‘q bilim bor. Va yoshligingizda qilgan har bir xato uchun o‘zingizni haddan ortiq ayblamang — muhimi, undan o‘rganish.